کتابداران

این وبلاگ متعلق به دانشجویان کتابداری کارشناسی ارشد ورودی 89 دانشگاه تهران شمال می باشد.

معرفی نرم افزار سیستم جامع کتابخانه ملی ایران (رسا)

معرفی نرم افزار سیستم جامع کتابخانه ملی ایران (رسا)

 

هدف

هدف از تولید سیستم جامع کتابخانة ملّی ایران، اتوماسیون فرآیندهای کاری معاونت کتابخانة ملّی و ذخیره سازی رکوردهای مرتبط با کلیة مواد کتابخانه ای بر اساس استانداردهای جهانی است. این نرم افزار که استاندارد مارک ایران (بومی شدة استاندارد جهانی یونی مارک) را مبنای کار خود قرار داده است، اکثر قابلیت های سیستم های مشابه و پیشتاز خارجی مانند ALEPH و Innovative را داراست.

 

تولید این محصول از شهریور سال 1382 آغاز و با طی مراحل مختلف تولید در شهریور 1385 آماده بهره برداری شده است. شرکت پارس آذرخش با بهره گیری از متخصصان کارآمد داخلی و با استفادة مناسب از دانش فنی و کتابداری موجود در سازمان به انجام این مهم نایل شد. این پروژه از معدود پروژه های موفق طرح تکفاست که رمز موفقیت آن در همکاری نزدیک مجری و کارفرما، و به عبارتی، انجام یک کار گروهی نهفته است.

 

امکانات سیستم جامع کتابخانة ملّی ایران

 سیستم جامع کتابخانة ملّی مبتنی بر یونی مارک و مارک ایران بوده و فرایندهای فهرست نویسی، نمایه سازی، مستندسازی، فیپا، شاپا، سفارشات، واسپاری، امانت، ثبت آثار و مبادله و اهداء را مکانیزه می کند. این برنامه دارای امکاناتی از قبیل جستجو، اُپک (OPAC)، تبادل اطلاعات بین کتابخانه ای و پشتیبانی از Z39.50 است.

 

ویژگیهای خاص پروژه

- به کارگیری یک سیستم یکپارچه در اکثر بخش های معاونت کتابخانة ملّی و جمع آوری کلیة نرم افزارهای متفرق، ناقص و ناهمگون که بر اساس نیازهای مقطعی ایجاد شده بودند. در سیستم جدید کلیة بخش های مختلف معاونت کتابخانة ملّی می توانند به راحتی با یکدیگر ارتباط برقرار کنند.


- استفاده از تجربیات متخصصان برجستة کتابداری کشور در نهایی کردن نیازمندی های کتابخانة ملّی کشور در قالب مورد- کاربردهای (Use Case) سیستم به کارگیری تکنولوژی های پیشرفته مبتنی بر جاوا و استفاده از معماری سه لایه در نرم افزار استفاده از متدولوژی RUP در تولید نرم افزار.

 

- امکان به کارگیری یک سیستم توانمند داخلی در کلّیة کتابخانه ها و مؤسسات اطلاعاتی کشور و امکان تبادل آسان اطلاعات بین کتابخانه ها در سطح ملی و بین المللی در آینده ای نزدیک با توجه به بستر تبادل یکسان امکان بازاریابی در کشورهای اسلامی و منطقه برای سیستم جامع کتابخانة ملّی ایران ارتقای توانمندی های یک شرکت نرم افزاری داخلی

 

نقش سازمان اسناد و کتابخانة ملّی ایران در تولید محصول

- سیاست گذاری مداوم برای اجرای قابل قبول پروژه

- نهایی کردن نیازمندیهای سازمان طی جلسات متعدد در یک دورة زمانی طولانی

- نظارت و هدایت شرکت مجری در انتخاب تکنولوژی های مناسب برای تولید نرم افزار

- شناسایی مداوم مشکلات و پیدا کردن راه حل های مناسب برای رفع آنها

- نظارت مستمر بر کیفیت مطلوب تیم مجری و انجام مراحل مختلف تولید نرم افزار

- برقراری ارتباط مستمر با شرکت مجری در قالب جلسات منظم ماهیانه، جلسات فنّی، جلسات کتابداری و بازرسی از شرکت

- شناسایی مستمر مستندات مورد نیازی که در مقاطع مختلف باید از طرف شرکت مجری به سازمان تحویل می شد.

 

مراحل اصلی تولید سیستم جامع کتابخانة ملّی ایران

- انتخاب بستر تولید و متدولوژی

- نهایی شدن مورد-کاربردهای نسخة اول پروژه

- طراحی و پیاده سازی نسخة اول پروژه

- آزمون سیستمی در داخل شرکت

- تحویل نسخة اول بر اساس فرم های تغییر به صورت دستی در قالب یک تیم 4 نفره

- نهایی شدن کلیة مورد-کاربردهای سیستم

 - طراحی و پیاده سازی کلیة قسمت های سیستم

- آزمون سیستمی در داخل شرکت

- تحویل کلیة قسمت های نرم افزار بر اساس فرم های تغییر به صورت مکانیزه در قالب یک تیم 20 نفره

 

استاندارد صفحه کاری نرم افزار رسا

- استفاده ازToolbars برای دسترسی آسان و سریع به گزینه‌های نرم‌افزار؛

- استفاده ازOutlook Bar  به منظور دسترسی آسان به فهرست انتخاب‌های برنامه؛

- استفاده ازTool Tip  برای نمایش گزینه‌های نرم‌افزار؛

- استفاده ازHelp  هوشمند و پویا در تمامی قسمت‌های نرم‌افزار با استفاده از کلید F1؛

- ورود اطلاعات آسان با استفاده از صفحه کلید در تمامی بخش‌های نرم‌افزار؛

- صفحه کاری اختصاصی برای کاربران جستجوگر؛

- تغییر Feel & Look  و انتخاب انواع آن بر حسب نیاز، توسط کاربر؛

- Desktop Background انتخابی برای کاربر متناسب با Theme انتخابی محیط عامل؛

 

سایر ویژگی ها و موارد حائز اهمیت در پارس آذرخش آورده شده است.

 

+ گروه کتابداری ارشد ; ۱٢:٤٦ ‎ق.ظ ; ٢۳ دی ۱۳۸٩
comment نظرات ()

کتابخانه های دیجیتالی

                                                         مقدمه

کتابخانه ها در اواخر قرن بیستم و در اوایل قرن بیست و یکم از ویژگی ها ، امکانات و ساختاری متفاوت با گذشته برخوردارشدند . این دگرگونی ها که همچنان با شتاب ادامه دارد حاصل پیشرفت ها و دستاوردهایی است که طی سالهای اخیر در حوزة فناوری اطلاعات به وقوع پیوسته و باعث شده تا مفاهیم جدیدی مانند «کتابخانه الکترونیکی»، «کتابخانه دیجیتالی» و «کتابخانه مجازی» ابداع شوند. اکنون در آستانه دوران کتابخانه های دیجیتالی هستیم. کتابخانه های دیجیتالی مظهر تاثیرمتقابل افراد  سازمانها و فناوری اند و شامل مجموعه های گوناگونی از اطلاعات برای کاربران مختلف بوده و از هرنوع ابزار ورود اطلاعات ونرم افزارهای مناسب برای سازماندهی اطلاعات ودر دسترس قراردادن آنها  بر روی شبکه استفاده می کنند بنابراین نوید بخش دستیابی به اطلاعات بیشتر ، سریعتر،کاهش هزینه ها و قابلیت استفاده چند منظوره اند.

نسل بندی کتابخانه ها

 به طور کلی کتابخانه ها از لحاظ ساختاری به پنج دسته اصلی و در واقع به پنج نسل طبقه بندی می شوند.
نسل اول : کتابخانه های سنتی           Traditional libraries
در این کتابخانه ها همه متون و مواد آموزشی و تحقیقی به صورت نسخه های چاپی و یا خطی در قرون گذشته بوده و انواع خدمات کتابداری به صورت دستی و توسط کتابدار انجام می شد
.
نسل دوم : کتابخانه های خودکار          Automated libraries
در این کتابخانه ها  از نظر نوع و ساختار کتاب ها و مواد آموزشی تفاوت چندانی با نسل اول وجود ندارد. در این نسل نیز کتاب ها و دیگر مواد به صورت نسخه های چاپی نگهداری می شدند. هر چند ممکن است  منابعی نیز به صورت نوار کاست ، فیلم ، ویدئو ، میکروفیلم وجود داشته باشد ولی خدمات کتابداری از قبیل فهرست نویسی و امانت بین کتابخانه ای طریق ماشین انجام می شد.
نسل سوم : کتابخانه های الکترونیکی        Electronic libraries
در این کتابخانه ها  مواد آموزشی عمدتا به صورت الکترونیکی وجود دارند.البته منابع چاپی نیز در کنار منابع الکترونیکی وجود دارد اما خدمات کتابخانه ای بیشتر به صورت الکترونیکی یعنی در قالب لوح های فشرده یا دستیابی از طریق اینترنت انجام می شود.

نسل چهارم : کتابخانه های دیجیتال            Digital libraries
این کتابخانه ها  موسسات یا سازمان هایی هستند که منابع مختلف شامل منابع انسانی و تجهیزات مورد نیاز برای ارائه خدمات کتابخانه ای را با استفاده از شبکه های پرسرعت مهیا می سازند.

نسل پنجم : کتابخانه های مجازی  Virtual libraries          
کتابخانه های مجازی کتابخانه های بدون دیوار هستند و همه خدمات کتابخانه ای نیز در آنها فقط از طریق وب انجام می پذیرد. منابع این نوع کتابخانه ها  از نوع کتاب های الکترونیکی بر روی شبکه است و محیط کاری نیز  محیط شبکه های رایانه ای بسیار سریع از نوع شبکه های ماهواره ای یا فیبر نوری است.                                                                                                                     سیر تحول کتابخانه های دیجیتالی 
1945:ونیور بوش در مقاله ای با عنوان "As we may think"  در مورد ظرفیت های بالقوه گردآوری ، ذخیره ، کشف و بازیابی اطلاعات پیشنهاداتی ارائه داد و درباره ایجاد کتابخانه های دیجیتالی و مزایای فناوری و اینکه چطور باید در فواصل زمانی معین در آینده به کار گرفته شوند بحث کرده است.

1950 :جس شرا و جیمز دبلیو پری شروع به انجام مطالعاتی در زمینه بازیابی خودکار اطلاعات کردندکه ازاین طریق ارتباط میان رایانه ها وکتابخانه ها شکل گرفت.

1960 :لایک لایدر در مورد تاثیر ورود اطلاعات دیجیتال در کتابخانه ها در کتابی تحت عنوان ((کتابخانه های آینده)) به بحث پرداخت.

1969: توسعه عملی کتابخانه های دیجیتال با پروژه آرپانت در وزارت دفاع آمریکا شکل گرفت.
1970 :رایانه های شخصی وارد بازار شدندکه کتابخانه ها اولین مشتریان آنها بودند.پس ازآن همگام با توسعه اینترنت تلاش هایی در جهت دیجیتال سازی کتابخانه ها انجام گرفت از جمله پروژه گوتنبرگ که در سال 1971 با هدف تبدیل کتاب های چاپی با متن اسکی آغاز شد و تا امروز ادامه دارد.
1980: علم اطلاع رسانی یشرفت کرد طوری که سیستم های پیچیده ذخیره و بازیابی اطلاعات، استفاده از سیستم های دیجیتالی برای فهرست نویسی و استفاده از روش های جدید برای اشتراک رکورد های کتابشناختی توسعه یافتند.
1990 :با گسترش کتابخانه های دیجیتالی و ایجاد تفاهم نامه هایی برای انتقال داده ها و جستجو همراه بود. از جمله این تفاهم نامه ها گوفر بود که  در سال1991 آغاز به کار کرد.

1993به بعد: وب گسترده جهانی پا به عرصه وجود گذاشت و این روند همچنان در حال پیشرفت وتکامل است و امروزه شاهد ظهور کتابخانه های دیجیتالی در اقصی نقاط جهان هستیم

تعاریف و دیدگاهها

کتابخانه های دیجیتالی به مثابه هسته مرکزی فعالیت بسیاری ازحوزه های پژوهشی مختلف مطرح اند وپژوهشگران این حوزه نظرات مختلفی برای توصیف آن دارند که از آن جمله به موارد زیر می توان اشاره کرد:

 - از دیدگاه بازیابی اطلاعات، کتابخانه دیجیتالی بانک اطلاعاتی در طیف گسترده است .
 -  از دیدگاه افرادی که روی فناوری ابرمتن کار می کنند  کتابخانه دیجیتالی کاربردی اختصاصی از روش های ابرمتنی است .
 -  از دیدگاه علم کتابداری کتابخانه دیجیتالی گامی دیگر در ادامه راه خودکار سازی کتابخانه هاست که از حدود 25 سال پیش آغاز شده است.  از اینرو تعریف کاربردی برای کتابداران این است که کتابخانه دیجیتالی،کتابخانه ای است با همان اهداف و وظایف کتابخانه سنتی که توسعه و مدیریت مجموعه ، تحلیل محتوا ، نمایه سازی ، سرویس دهی ، خدمات مرجع و حفاظت را در دستور کار خود دارد با این تفا وت که از بعد دیجیتالی به آن نگریسته می شود که شامل مجموعه های گوناگونی از اطلاعات برای کاربران مختلفند واز هرنوع ابزار ورود اطلاعات ونرم افزارهای مناسب برای سازما ندهی اطلاعات و در دسترس قراردادن آنها بر روی شبکه استفاده می کنند.

آرمز کتابخانه دیجیتالی را مجموعه ای مدیریت یافته از اطلاعات همراه باخدمات مربوطه که در آن اطلاعات درقالب های دیجیتالی ذخیره گردیده و از طریق شبکه قابل دسترس است تعریف کرده است.

                                          اهداف کتابخانه های دیجیتالی

       -  تسریع در توسعه نظام مند ابزارهایی برای ذخیره سازی و سازماندهی اطلاعات و دانش به شکل دیجیتال

       -  تشویق تلاشهای مشترک برای سرمایه گذاری صحیح در منابع تحقیقاتی و شبکه های رایانه ای و ارتباطی

        - تقویت ارتباطات ومشارکت میان نهادهای ذینفع در مقوله های آموزش، پژوهش وتجارت

-         تعمیم و  ترویج دانش در بخش های مهم و راهبردی

-         ارائه فرصتهای آموزشی دائمی برای تمامی افراد

ضرورت وجودی کتابخانه های دیجیتالی


از جمله دلایل اساسی این است که این کتابخانه ها امکان مبادله اطلاعات را در سطحی بهتر از گذشته فراهم می آورند. با اینکه کتابخانه های سنتی هنوز به عنوان پایه های فرهنگی جامعه محسوب می شوند اما پاسخگوی نیازهای فعلی نیستند.از جمله ضرورت وجودی کتابخانه های دیجیتالی:

1- اطلاعات همیشه در دسترس اند 2- از امکانات رایانه ای برای جستجو و دریافت اطلاعات استفاده می شود.
3
- استفاده همزمان از یک منبع توسط افراد بی شمار4- سهولت روزآمد نگه داشتن اطلاعات5- ارائه اشکال جدید اطلاعات ممکن می شود.6- هزینه کتابخانه های دیجیتالی هر روز در حال کاهش است.

 مشخصه ها و ویژگی های کتابخانه های دیجیتالی
 -
یک کتابخانه دیجیتال مجموعه ای از اطلاعات سازماندهی شده درقالب دیجیتالی است.
 -
اطلا عات دیجیتال باید مبتنی بر اصول مجموعه سازی گردآوری یا تولید شده باشند.
 -
اطلا عات دیجیتال باید به صورت منسجم و مناسبی نظیر دیگر منابع اطلاعاتی در کتابخانه ها توسط استفاده کنندگان قابل  دسترس و بازیابی باشند.
-
اطلا عات دیجیتال باید در مدت زمان طولانی به مثابه منابع اطلاعاتی پایدار قابل دسترس باشند.
  -
در کتابخانه های دیجیتال  ارتباط مستقیم و رودر رو میان کتابدار و کاربر وجود ندارد.
-
 در این کتابخانه ها چندین کاربر در آن واحد از یک منبع خاص استفاده می نمایند.
                                       اجزاء کتابخانه های دیجیتالی

1- نرم افزار واسط : ابزاری است که کاربر به واسطه آن با کتابخانه ارتباط پیدا می کند.

2- زیر ساختهای فن آورانه یا همان استفاده از تکنولوژی های نوین شبکه ها و رایانه ها

3- محتوا یا منابع موجود در کتابخانه که همان داده ها و ابر داده ها می باشند . داده ها مواد دیجیتالی و ابرداده ها پیوند هایی هستند که:
-
دستیابی به پایگاه های اطلاعاتی
  -
دستیابی به فهرست کتابخانه های الکترونیکی
 -
دستیابی به منابع تمام متن
-
دستیابی به مجلات الکترونیکی
 -
دستیابی به وب سایت های مرتبط را برقرار می کنند.


 وظایف کتابداران کتابخانه های دیجیتالی

-اداره کتابخانه های دیجیتالی
-
سازماندهی دانش و اطلاعات دیجیتالی
 -
نشر اطلاعات دیجیتالی که به صورت رایانه ای نگهداری می شود
-
ارائه خدمات مرجع دیجیتالی و خدمات اطلاع رسانی الکترونیک
-
پرداختن به وظیفه دیجیتالی کردن  فرآیند ذخیره سازی دیجیتالی و حفاظت دیجیتالی
-
ایجاد امکان دسترسی و بازیابی به دانش دیجیتالی
 -
فهرست و طبقه بندی اسناد و دانش دیجیتالی
 -
حمایت از حق مولف الکترونیکی


                                      مشکلات کتابخانه های دیجیتالی 

1- عدم وضوح قوانین مربوط به حق مولف
 2-  نبود روابط عاطفی میان کاربر و کتابخانه
3- استاندارد نبودن نظام های ارتباطی
4- عدم هماهنگی ما بین متخصصان رایانه و کتابداری و اطلاع رسانی
5- برخوردهای مقطعی و سطحی مدیران موسسات
6- عدم توجه به استانداردهای مورد نیاز
7- هزینه نسبتا بالای ایجاد
 8-  لزوم داشتن مهارت جستجو و بازیابی اطلاعات
9- موانع مالی
10- حفاظت از منابع اطلاعاتی موجود
                                       معرفی چند کتابخانه دیجیتالی

    1-  کتابخانه دیجیتالی دید                      http://www.did.ir

کتابخانه‌ دیجیتالی مبتنی بر وب در حوزه تخصصی «امور بین‌الملل و علوم سیاسی» است و به گردآوری و سازماندهی انواع مدارکی که دارای اطلاعات مفید در زمینه امور بین‌الملل و علوم سیاسی می‌باشند می‌پردازد. بالغ بر ۲۲ نوع مدرک از قبیل کتاب، مقاله، تحلیل خبری، تحقیق و پژوهش، توصیف شخصیت‌ها، سازمان‌ها و مراکز، گزارش، پایان‌نامه، مصاحبه، نقشه، نقد و بررسی و همایش توسط کتابخانه دیجیتالی «دید» ارائه می‌شود. این کتابخانه امکانات جستجو برای کاربر را با انتخاب «کل عبارت»، «هر کدام» یا «هیچکدام» از عملگرهای بولی فراهم کرده است. نتایج بازیابی‌شده براساس میزان مرتبط بودن منابع رتبهبندی می‌شوند. در این کتابخانه امکان جستجو و مرور چکیده منابع وجود دارد ولی برای مشاهده متن کامل باید عضو کتابخانه بود. اطلاعات داده ‌شده در صفحه چکیده عبارت‌اند از: عنوان، منبع، تاریخ، نویسنده، کد بازیابی، چکیده، موضوع، زبان مدرک، نوع مدرک، شاخه‌های مرتبط .

2- کتابخانه دیجیتالی تبیان       http://www.tebyan.net
مؤسسه فرهنگی و اطلاع‌رسانی تبیان وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی است.اکنون بالغ بر 5253 کتاب و 119 مقاله در کتابخانه دیجیتالی تبیان موجود است که از این تعداد سهم کتابخانه فارسی 1938، کتابخانه عربی 1957 و کتابخانه انگلیسی 1239 عنوان میباشد. امکانات جستجوی این کتابخانه به کاربر امکان میدهد در قسمت «فهرست‌ها» یا «متن کتاب‌ها» یا هر دوی آنهابه جستجو بپردازد. امکان جستجو بر اساس نام نویسنده و عنوان کتاب نیز وجود دارد. همچنین امکان انتخاب تمامی موضوعات یا موضوعی خاص برای انجام جستجو نیز پیشبینی شده. اطلاعاتی درباره امکان استفاده از عملگرهای بولی، کوتاهسازی واژه و امکانات دیگر در اختیار نیست. با کمک سیاهه الفبایی و موضوعی موجود در این کتابخانه دیجیتالی کاربر می‌تواند اقدام به انتخاب و مرور منابع نماید. سیاهه الفبایی بر اساس عناوین کتاب‌ها و سیاهه موضوعی در 22 موضوع اصلی تنظیم شده است.نتایج بازیابی‌شده ضمن ارائه اطلاعات مختصر کتابشناختی، قسمتی از جمله‌ای را که واژه مورد نظر در آن است همراه با شماره صفحات مورد نظر نمایش میدهد .

ب-کتابخانه های دیجیتالی خارجی:

1-طرح گوتنبرگ:

 پروژهٔ گوتنبرگ اولین کتابخانه دیجیتالی است که در سال۱۹۷۱ توسط مایکل هارت با هدف تبدیل نسخه‌های خطی و چاپی به دیجیتال راه اندازی شد .دارای 30هزار عنوان کتاب  الکترونیکی که تاریخ حق مولف آنها به پایان رسیده است میباشدکه به صورت رایگان در اختیار کاربران قرار میگیرد و تا کنون ادامه دارد .

2- کتابخانه دیجیتالی آمریکن مموری           www.memory.loc.gov

این طرح  از سوی کتابخانه کنگره در حال اجرا است که شامل دیجیتال سازی صدها هزار منبع تاریخی و فرهنگی از مجموعه کتابخانه کنگره آمریکا می باشد. دارای مجموعه‌هایی است که کاربران با مراجعه به هریک از این مجموعه‌ها یا ‌در کل مجموعه‌ها می توانند  به جستجو بپردازند. با جستجو در کل مجموعه‌ها واژه یا واژه‌های مورد نظر در اطلاعات کتابشناختی و در موارد معدودی در متن جستجو می‌شوند. ترتیب واژه‌ها در دامنه نتایج جستجو تأثیری نخواهد داشت ولی در نمایش نتایج بازیابی‌شده مؤثر خواهد بود.  در قسمت جستجوی کتابشناختی می‌توان جستجوی ترکیبی یا عبارتی انجام داد. فیلدهای پیش‌بینی‌شده عبارت‌اند از: پدیدآور، عنوان، موضوع، و شماره بازیابی. نتایج بازیابی‌شده بر اساس  میزان مرتبط بودن، تکرارپذیری بیشتر واژه‌ها و نزدیک‌بودن واژه‌های جستجو به یکدیگر مرتب‌سازی می‌شوند.

3- کتابخانه دیجیتالی کالیفرنیا        http://www.cdlib.org
کتابخانه دیجیتالی کالیفرنیا دارای سه بخش مجموعه ها ، تصاویر و متون است.موتور جستجوی کتابخانه دیجیتالی کالیفرنیا اطلاعات توصیفی مانند عنوان ، پدیدآور منابع پیوسته آنلاین را جستجو می کنددر قسمت eScholarship Editions (که همان کتاب‌های متن کامل است) امکان جستجوی ساده و پیشرفته وجود دارد. در قسمت جستجوی پیشرفته می‌توان مرتب‌سازی منابع بازیابی‌شده را بر حسب عنوان یا میزان مرتبط‌بودن منابع تعیین کرد .

 

ازدیگر کتابخانه‌های دیجیتالی خارج از کشور می‌توان به طرح بین‌المللی دان‌ هونگ، کتابخانه دیجیتالی دانشگاه استانفورد،کتابخانه دیجیتالی نیوزلند، کتابخانه اسکندریه و کتابخانه ملی مجلس ژاپن اشاره داشت.

                                                            مقایسه کتابخانه های دیجیتالی بررسی شده

کتابخانه‌های دیجیتالی

دید

 

تبیان          

 

Americam memory 

 

California

 

ویژگی‌های جستجو

 

جستجوی ساده

 

        دارد

        دارد

        دارد

        دارد

جستجوی پیشرفته

 

        ندارد

        دارد

        دارد

        دارد

جستجوی عبارت

 

  دارد (کل عبارت)

        ندارد

         ندارد

در برخی از مجموعه ها

مجاوریابی

 

        ندارد

       ندارد

         دارد

         ندارد

کوتاهسازی واژه

 

        ندارد

    ذکر نشده

  به طور خو دکار

          ندارد

عملگرهای بولی

 

دارد( هرکدام ، هیچکدام)

       ندارد

        دارد

  فقط در آخر واژه

جستجوی فیلدی

 

       ندارد

 پدیدآور، عنوان

 

         دارد

         دارد

امکان مرور نمایه

 

     ندارد

  عنوان، موضوع

 

دارد

   پدیدآور، عنوان

 

رتبهبندی نتایج

 

       دارد

     ندارد

موضوع، عنوان و پدید آور

 

       دارد

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تفاوت کتابخانه دیجیتالی با مجازی والکترونیکی

      کتابخانه

 

الکترونیکی

دیجیتالی

مجازی

1

دارای منابع چاپی وغیر چاپی(لوح فشرده)

دارای منابع چاپی وغیر چاپی(دیجیتالی )

فاقد منابع چاپی وغیر چاپی

2

دارای ساختمان و تجهیزات کتابخانه ای وحضور فیزیکی پررنگ

دارای ساختمان و تجهیزات کتابخانه ای وحضور فیزیکی کم رنگ

فاقد ساختمان و تجهیزات کتابخانه ای و حضور فیزیکی

3

مراجعه کاربر به کتابخانه

از راه دور و شبکه

از راه دور و شبکه های ارتباطی گسترده

4

دسترسی به منابع خود ومنابع  سایر مجموعه ها

دسترسی به مجمو عه ای خاص در یک محل  ومنابع سایر مجموعه ها

مرکز ارجاعی پیوسته بین سایتها و آدرس های اینترنتی

5

ارائه خدمات هم خودکار و هم دیجیتالی (محلی)

خودکار و دیجیتالی

دیجیتالی و شبکه ای

6

کتابدار (واسط بین منابع اطلاعاتی و کاربران)

کتابدار(آموزشی و مشاوره ای)

فاقد کتابدار

7

می تواند یک کتابخانه مجازی باشد

می تواند یک کتابخانه مجازی باشد

می تواندچندین کتابخانه الکترونیکی در یک شبکه دیجیتالی باشد

 

 

 

                                              منابع:

·        آرمز ، ویلیام."کتابخانه های دیجیتال".ترجمه زهیرحیاتی ؛ هاجر ستوده.تهران : کتابدار ، 1380.

·        نوروزی ،یعقوب و مهدی علیپور حافظی (1380).کتابخانه های دیجیتالی ،فصلنامه کتاب،شماره 48.ص84-104

·        مهدیان ، کاوه(1379).« طراحی کتابخانه رقمی دانشگاه امیر کبیر مبتنی بر عاملها». پایاننامه کارشناسی ارشد کامپیوتر نرم افزار، دانشگاه امیر کبیر

·        نبوی ، فاطمه."گفتارهایی در باب کتابخانه دیجیتالی".تهران : کتابدار ،‌ 1387.

·         نوروزی ، یعقوب."کتابداران کتابخانه های دیجیتالی".فصلنامه کتاب :ش 56.ص 77.

·        نبوی،فاطمه«ارزیابی قابلیت‌های جستجو درکتابخانه‌های دیجیتالی».فصلنامه علوم و فناوری اطلاعات،شماره 3،دوره21،بهار 1385،ص.101-73

·        علی پور حافظی ، مهدی ؛ مطلبی ، داریوش."مجموعه مقالات همایش های انجمن کتابداری و اطلاع رسانی ایران".ج2.کتابخانه های دیجیتالی : مفاهیم و جنبه های فنی-اجرایی.تهران : انجمن کتابداری و اطلاع رسانی ایران ، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران ، 1382.

·        Barker,Philip (1996)«Electronic libraries of the future«.Encyclopedia of library and information science,V.59,1996,52-119

·        Bush,Vannevar(1945)»As we may think».Athlantic  Moountly,176,No.1 (1945):101-108

·        Clevelnd,Gray (1998) Digital Libraries:Definitions, Issuees and challenges,on line.Available:http://www.ifla.org/vi/5/op/udyop8/udtio8htm

·        Digital libraries:Their emergence,use and problems.1998on line.available:http://home.heo.rr.com/mckibben/paper-digital-libraries.htm



 



 

 نسیم سلحشور

+ گروه کتابداری ارشد ; ۱٠:٤۱ ‎ب.ظ ; ۱٤ دی ۱۳۸٩
comment نظرات ()

 

نرم افزار سیمرغ

ذخیره و بازیابی اطلاعات

نام استاد: سرکار خانم وزیرپور

نام گردآورندگان: نوحی جهرمی

شاهوردی زاده

دهقانی پیشه

اصغرنیا ویند

 

         سیمرغ با معماری چندلایه  قابلیت انطباق و اجرا تحت سیستم عاملهای شبکه Novell و Windows را داشته و با پشتیبانی پروتکل http توانایی نصب و اجرا در محیطهای اینترنتی/اینترانتی را داراست.

         لذا مراکز میزبان سیمرغ، قادر خواهند بود علاوه بر امکان انجام کارهای جاری کتابخانه از راه دور ،  با قرار دادن پایگاههای اطلاعاتی خود  در سایت مرکز یا سازمان خود، از این طریق منابع اطلاعاتی خود را در شبکه جهانی اینترنت معرفی کنند و به اطلاع رسانی در عرصه جهانی بپردازند. علاوه بر این طراحی مدرن سیمرغ با بهره گیری از تکنولوژی XML این امکان را به کاربر می دهد که برخلاف نرم افزارهای نسل قدیم که تنها یک مرکز را در اختیار کاربر قرار می داد،  همزمان در چند مرکز یا تمامی مراکز دارای سیمرغ به جستجوی منابع اطلاعاتی بپردازد. به عبارت دیگر با استفاده از سیمرغ رویای بهم پیوستن کتابخانه ها بتدریج به حقیقت می پیوندد و مفهومی بنام شبکه کتابخانه ها به واقعیت نزدیک می شود.

         شایان ذکر است که امکانات جدید این نرم افزار،  قابلیت مدیریت اطلاعات چندرسانه ای (متن، صدا، تصویر، فیلم ) را ایجاد کرده و دامنه اطلاعات را از اطلاعات کتابشناختی گسترش داده است. لذا در حال حاضر کتابخانه ها می توانند با استفاده از بانکهای طراحی شده در سیمرغ، امکان دسترسی به  متن کامل (Full Text) مقالات و اسناد را به پژوهشگران و جستجو کنندگان بدهند. این امکان گامی است در جهت تشکیل کتابخانه های دیجیتال (Digital Libraries)

         انواع پیکره بندی سیمرغ در محیط شبکه

         با توجه به پیاده سازى ساختار کارگزار - مشترى (Client/Server) در نرم افزار سیمرغ ، این نرم افزار از سه بخش اصلى تشکیل شده است که عبارتند از :

          سرور سیمرغ

          سرویس دهنده اینترنتى سیمرغ

          نرم افزار کاربر سیمرغ

         پیکره‌بندى سیمرغ در محیط شبکه داراى دو ساختار اصلى مى‌باشد :

         سیستم امانات تک استفاده کننده

         د‌‌‌‌‌راین نوع پیکره بند‌‌‌‌‌ی از یک سرور Windows 2000/2003 هم به عنوان سرور پایگاههای کتابشناختی و هم به عنوان سرور وب سیمرغ استفاد‌‌‌‌‌ه می‌گرد‌‌‌‌‌د

 

 

         سیستم امانات چند استفاده کننده

             د‌‌‌‌‌‌راین نوع پیکره بند‌‌‌‌‌‌ی از د‌و سرور Windows 2000/2003 یکی به عنوان سرور پایگاههای کتابشناختی و هم به عنوان سرور وب و یکی به عنوان سرور امانات سیمرغ استفاد‌‌‌‌‌‌ه می‌گرد‌‌‌‌‌‌د .

        

 

 

پورتال وب سیمرغ

در معماری چندلایه سیمرغ، کاربران از دو طریق می توانند به سرور های سیمرغ متصل شوند:

q    از طریق کلاینت تحت ویندوز سیمرغ (Simorgh Client) : در این روش هر کاربر برای اتصال به سرورهای سیمرغ باید ابتدا نرم افزاری به نام کلاینت تحت ویندوز (Simorgh Client for windows) را در کامپیوتر خود نصب کند و سپس از طریق آن به سرورهای سیمرغ متصل گردد.

q        از طریق پورتال وب (Web Access):

q    پورتال وب بخشی است که تنها امکان جستجوی همزمان در مراکز اطلاع رسانی را به کاربران می دهد. در این روش نیازی به نصب کلاینت وجود ندارد و کاربران می توانند با وارد کردن آدرس پورتال وب مربوط به یکی از مراکز سیمرغ ، به سرور های موجود و فعال در شبکه سیمرغ متصل شده و به جستجو در کتابخانه ها بپردازند.

جستجوی همزمان(دوبلین)


همزمانی در جستجو مستلزم دو شرط می باشد:
1) امکان جستجوی همزمان در مراکز اطلاع رسانی مختلف
2) امکان جستجوی یکسان و همزمان در اسناد و منابع متفاوت.
در نرم افزار سیمرغ، شرط اول با ایجاد شبکه همزمان سیمرغ عملی شده و شرط دوم با پشتیبانی مدل دوبلین (
Dublin Core) عملی شده است.

پشتیبانی استاندارد دوبلین(Dublin Core)

         در مراکز اطلاع رسانی منابع و اسناد و مدارک متنوعی وجود دارد که اگر بخواهیم مانند گذشته، برای هر کدام از این اسناد مداخل جستجوی بخصوصی طراحی کنیم، آنگاه جستجو و بازیابی تمام مدارک با دشواری انجام خواهد شد. برای مثال در پایگاه کتابهای فارسی فیلدی به نام "موضوع" وجود دارد. در پایگاه "مقاله های فارسی" این فیلد موجود نیست و به جای آن فیلد "توصیفگر" قرار دارد. یا فرض کنید پایگاه "پایان نامه های فارسی" فیلدهای خاصی مانند "استاد راهنما"، "استاد مشاور" و "رشته تحصیلی" دارد که این فیلدها به همین نام در هیچ پایگاه دیگری وجود ندارد.

         حال اگر کاربری بخواهد در منابع مختلف به دنبال مطلبی جستجو کند با تعداد متعدد و متنوعی از پایگاهها و مداخل اختصاصی برای جستجو روبرو شده و این کار را برای او دشوار خواهد بود. به همین دلیل نیاز به وجود یک سری مداخل فراگیر و مشترک میان تمام منابع حس می شد که برای این کار مدل دوبلین Dublin Core توسط متخصصین و سازمانهای معتبر کتابداری و اطلاع رسانی طراحی و عرضه شده است

نمایش فرم کامل (دوبلین)

Ø     ناحیه نمایش اطلاعات رکورد شامل 3 بخش است :

Ø     ناحیه نمایش اطلاعات فایل الکترونیک

Ø    
ناحیه نمایش اطلاعات کتابشناختی و تصویر کوچک
 Thumbnail

Ø     ناحیه نمایش منابع الکترونیک مرتبط با رکورد

 

 

 

امکان لینکهای مختلف hyperlink

در فرم تخصصی صفحه نمایش کامل سه نوع لینک برای جستجو و نمایش اطلاعات تکمیلی وجود دارد:

q       لینک برای جستجوی اطلاعات کتابشناختی

q       لینک برای نمایش داده های رایانه ای

q       لینک به رکوردهای مرتبط

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

       سیستم نگهداری منابع دیجیتال نوسا نسخه ٢

  در نسخه ٢ سیستم نگهداری منابع دیجیتال از ساختارهای نوین سلسله مراتبی (درختی) برای دسته‌بندی و نگهداری منابع دیجیتال استفاده شده است. این ویژگی باعث کاهش مشکلات ناشی از ذخیره اطلاعات به فرم ساختارهای سنتی تک‌سطحی، نظیر مارک و نزدیکتر شدن به ساختارهای نوین، نظیر FRBR و ISAD می‌شود.

 

         علاوه بر آن سیستم نگهداری منابع دیجیتال نسخه ٢ کاملا مستقل از سیستم جامع اطلاع‌رسانی سیمرغ می‌باشد. به عبارت دیگر سازمان‌ها، شرکت‌ها و مراکز اسناد در صورت عدم نیاز به اطلاعات فهرست‌نویسی یا کتابشناختی می‌توانند آرشیو منابع دیجیتال خود را بطور مستقل در این نرم‌افزار نگهداری و مدیریت نمایند و توسط سرویس وب مستقل آن ارائه خدمات نمایند

 

امکانات جدید نسخه ٢

 

 

q    ) دسته‌بندی درختی منابع دیجیتال 

q    الصاق کد به هر منبع دیجیتال 

q    فراخوانی گروهی منابع دیجیتال

q    ذخیره فایل منبع دیجیتال در بیرون از پایگاه

q    تعریف دسترسی به منبع دیجیتال از طریق درخت

q    کنترل IP رایانه استفاده‌کنندگان

q    جدا شدن متن منبع دیجیتال از خود منبع

 

امکانات جدید در مرورگر سیمرغ نسخه ٠۵/‏۶

 

         در نسخه قبلی این امکان فقط برای کتاب‌های لاتین ایجاد شده بود اما در نسخه جدید برای کتاب‌های فارسی نیز پیاده‌سازی گردیده است. رکوردهای مرجع نوسا از اجتماع و دسته‌بندی تمام کتاب‌های موجود در کتابخانه‌های مجهز به سیمرغ (شبکه سیمرغ) تشکیل شده است. این رکوردها به شکل مستمر و در فواصل زمانی کاملا منظم و به شکل اتوماتیک به روز (Update) و اصلاح شده و لذا می‌تواند به عنوان یک مرجع معتبر برای جستجوکنندگان و کتابداران مورد استفاده قرار بگیرد. با جستجو در رکوردهای مرجع نوسا، فهرستی از تمام کتابخانه‌های مجهز به سیمرغ و دارای کتاب مورد نظر به نمایش در می‌آید که اصطلاحا موجودی در شبکه سیمرغ نامیده می‌شود که از این طریق کاربر می‌تواند نزدیک‌ترین یا مناسب‌ترین کتابخانه را برای امانت این کتاب انتخاب و اقدام نماید.

         علاوه بر آن، کاربر امکان جستجوی موضوعی در رکوردهای مرجع را نیز به دست می‌آورد که ازاین طریق می‌تواند جستجو را در درخت موضوعی کتابخانه کنگره (LCSH) و یا درخت موضوعی کتابخانه ملی ایران به سمت موضوعات جزئی‌تر (NT)، جامع‌تر (BT) و یا معادل (RT) گسترش داده و در نتیجه جستجوی خود را به سمت بازیابی نتایج دقیق‌تر یا کامل‌تر هدایت کند.

         جستجو در Google Book

         برای آشنایی بیشتر کاربر با کتاب مورد نظر، ابزاری برای هدایت کاربران به  Google Books تهیه شده است. در Google Books امکان مرور کلی (Review) مشخصات کتاب، سفارش خرید از طریق فروشندگان اینترنتی و مشاهده نظرات منتقدین و خواننده‌های کتاب وجود دارد. در مورد تعدادی از کتاب‌ها امکان ورق زدن و مشاهده    (Preview) فهرست مطالب و تعدادی از صفحات کتاب نیز وجود دارد.

 

 

مزایای سیمرغ

 

q    قابلیت اتصال استفاده کنندگان به سرورها از راه دور و اینترنت

q    امکان جستجوی ساده (با لحاظ جامعیت و مانعیت ) برای استفاده کنندگان غیر متخصص

q    امکان جستجوی پیشرفته برای کتابداران و متخصصین

q    پشتیبانی انواع اسناد از قبیل کتاب، مقاله، پایان نامه و گزارش

q    امکان جابجایی اطلاعات بین مراکز اسناد بدون نیاز به یکسان بودن پایگاههای اطلاعاتی

q    امکان محدود کردن اختیارات افراد و استفاده کنندگان از پایگاههای اطلاعات از جمله سرویسهای ورود اطلاعات و ... از طریق اینترنت

q    امکان اتصال و جستجو از مراکز دیگری که دارای سیستم سیمرغ هستند؛بدون اتصال به اینترنت

q    امکان چاپ گزارشهای تعریف شده هر مرکز

q    پیشنهاد جستجوها و کلید واژه های جدید به استفاده کننده در هنگام ملاحظه نتیجه یک جستجو

q     امکان رزرو، تمدید و امانت از طریق اینترنت و اینترانت

q    پیش بینی استفاده  از تکنولوژی RFID(رف خوانی اتوماتیک)

 

 

معایب سیمرغ

 

q    پیدا کردن آیکونهای جستجو برای کاربر مشکل است

q    چندان کاربر پسند نیست

q     برای بخش فراهم آوری و مجموعه سازی در این نرم افزار هیچ بخشی در نظر گرفته نشده است

 

+ گروه کتابداری ارشد ; ۱۱:٥٧ ‎ق.ظ ; ۱٤ دی ۱۳۸٩
comment نظرات ()

هوش مصنوعی

به نام خدا

درس بازیابی و ذخیره اطلاعات

عنوان تحقیق : هوش مصنوعی

 

هوش مصنوعی تاریخچه:

نقطه آغاز ایجاد هوش مصنوعی اندکی بعد از جنگ جهانی دوم می باشد. در آن زمان (نوربرت واینر) با توجه به مسایل سیبرنتیک، زمینه را برای پیشرفت هوش مصنوعی به وجود آورد. در سال ۱۹۵۰ ( آلن تیورینگ ) آزمایشی مبنی بر این که آیا ماشین قادر است با فرآیندهای مغز انسان رقابت نماید، مطرح کرد در سال 1956 در کالج دارتموت جلسه ای برگزار شد که تحقیقات وسیع بر روی هوش مصنوعی را  تشویق می نمود.

دهه ۱۹۶۰ به عنوان دهه توسعه و پیشرفت تحقیقات در زمینهٔ هوش مصنوعی شناخته می شود . برنامه های بازی شطرنج و روبوت ها، زمینه های انسانی تحقیقات هوش مصنوعی قلمداد می شدند. فنونی که برای محدود کردن راهبردهای جستجو و طراحی روش های میان بر به منظور تصحیح پاسخ ها به کار می رفت نقش بارزی در پیشرفت استفاده از هوش مصنوعی ایفا کردند.

لازم به ذکر است که اصطلاح (هوش مصنوعی) برای اولین بار توسط جان مکارتی (John McCarthy) که از آن به‌عنوان پدر «علم و دانش تولید ماشینهای هوشمند» یاد می‌شود استفاده شد. آقای جان مکارتی مخترع یکی از زبانهای برنامه نویسی هوش مصنوعی به نام (lisp) نیز هست.

 

تعریف هوش مصنوعی:

شاید بتوان هوش مصنوعی را این گونه توصیف کرد: «هوش مصنوعی عبارت است از مطالعه این که چگونه کامپیوترها را می‌توان وادار به کارهایی کرد که در حال حاضر انسانها آنها را بهتر انجام می‌دهند»
یک سیستم هوش مصنوعی به راستی نه مصنوعی و نه هوشمند است، .بلکه دستگاهی است هدف گرا که مشکل را به روش مصنوعی حل میکند. این سیستم ها بر پایه دانش، تجربه و الگوهای استدلالی انسان به وجود آمده اند.

AI یک علم بسیار عمیق و پیچیده در قرن اخیر است که در حالت کلی به مطالعه بر روی اطلاعات، ‌چگونگی جمع آوری و نگهداری از آنها؛ ‌بکارگیری اطلاعات و جابجایی و انتقال آنها به ماشین و یا انسان و حیوان میپردازد.

تکنیکها و زبانهای برنامه نویسی هوش مصنوعی

دو زبان به نامهای PROLOG وLISP  در این زمینه‌ در آمریکا و اروپا متداول است  .مخترع زبان  Lips آقای جان مکارتی است. LISP زبانی است که بیشتر در ایالات متحده از آن استفاده می شود و PROLOG بیشتر توسط اروپاییان و ژاپنی‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد prolog زبان سطح بالا است و Lispدارای انعطاف بیش تری است

 

هدف هوش مصنوعی

همه افرادی که در نخستین گام ها را در راه معرفی و شناخت هوش مصنوعی برداشتند به دنبال یک هدف بودند و آن نیز رساندن سطح هوش مصنوعی به سطح هوش انسانی بود

کاربردهای هوش مصنوعی:

  1. طراحی نرم افزارهای هوشمند
  2. طراحی بازی های هوشمند
  3. طراحی رباتهای هوشمند
  4. لباس های هوشمند
  5. کاربردهای نظامی
  6. کاربردهای کشاورزی
  7. کابردهای صنعتی

سیستمهای خبره

سیستم خبره، زیر مجموعهٔ هوش مصنوعی است و اساسا" در برنامه های رایانه ای که از دانش و فرایند های استنتاجی برای حل مسائلی که نیازمند دانش انسان می باشد استفاده می کنند ، به کارگرفته می شدند. سیستم خبره باید دارای توانایی ( اندیشیدن) و به دانش انسان نزدیک باشد

سیستم خبره نوعی برنامه رایانه‌ای است که در حوزه موضوعی خاص دارای خبرگی می باشد؛ یعنی می‌تواند تصمیم بگیرد یا به تصمیم گیری یک فرد خبره کمک کند. در این حالات مجموعه سخت افزار و نرم افزار تشکیل دهنده سیستم خبره، ‌مانند فرد خبره، اقدام به طرح سئوالات مختلف و دریافت پاسخ های کاربر، ‌مراجعه به پایگاه دانش (تجربیات قبلی) و استفاده از یک روش منطقی برای نتیجه گیری میکند و نهایتا راه حل ارائه میدهد.

سیستم های خبره بر خلاف سیستم های اطلاعاتی که بر روی داده ها عمل می کنند بر دانش متمرکز شده است

مزایای سیستم خبره

1-افزایش قابلیت  دسترسی 2- کاهش هزینه 3- کاهش خطر 4-دائمی بودن 5- تجربیت چند گانه 6- افزایش قابلیت اطمینان 7- قدرت تبیین 8- پاسخ دهی سریع 9- پاسخ دهی در همه حالات 10- پایگاه تجربه 11- آموزش کاربر  12-سهولت انتقال دانش

ساختار سیستم های خبره

هیز 1) و همکاران  پنج مرحله رادر روش شناسی ساخت و طراحی سیستم های خبره ذکر می نمایند

شناسایی_ شناسایی عبارت است از شناخت مسائل و محدوده ، و قبل از آن که اهداف و مقاصد ساخت سیستم های خبره تبیین شود, صورت می گیرد . در این مرحله باید منابع مشخص شوند و همچنین برآوردی از منابع برای کارکنان رایانه صورت گیرد .

تجسم یا مفهوم سازی _در این مرحله جنبه های اساسی پیشنهادی برای سیستم های خبره مورد بحث قرار می­گیرند

رسمی کردن: این مرحله , مرحلهٔ بین تجسم و اجرا می باشد . در این زمان است که تصمیم گرفته میشود چه راهبردها ,وسائل و تجهیزات , و زبان برنامه نویسی مورد استفاده قرار گیرد

اجرا: این مرحله مشخص می کند که سیستم خبره تا چه حد به نیازهای کاربر پاسخ می دهد . ارزیابی باز خورد استفاده کاربران از سیستم در تصحیح سیستم بسیار با اهمیت است . کاربران به کتابدار و مهندس سیستم خواهند گفت که روش های اعمال شده تا چه حد کاربرد دارند و تا چه اندازه واسط ارتباطی) دستگاه راحت و مؤثر می باشد .(

ارزیابی: در مرحلهٔ ارزیابی، کتابدار و مهندس سیستم به سؤالاتی همچون چه چیزی خطا و چه چیزی صحیح بوده، پاسخ می گویند و آن ها را مورد ارزیابی قرار می دهند

نرم افزار شل برای ایجاد نوع بخصوصی از سیستم های خبره طراحی شده و برای قوانین متعددی استوار است که اساس آن (اگر _پس) باشد. در حال حاضر ۵ نوع نرم افزار شل برای سیستم های خبره موجود و قابل نصب برروی رایانه های شخصی می باشد تاینی آنشتاین ، گورو و نالج پرو  از جملهٔ این نرم افزارها هستند .

حوزه هایی که سیستم خبره می تواند در آن فعالیت کند عبارت اند از

        فهرستنویسی

        جستجو در پایگاه های اطلاعاتی

        نمایه سازی

        مدیریت

        مرجع

 

 

فهرست نویسی:

آنجا که فهرستنویسی بر اساس قوانین بسیاری طراحی شده، سیستم خبره در این زمینه سازگاری زیادی دارد. (. کار بر روی فروست ها یکی از مشکل ترین امور فهرستنویسی بوده و همواره مشکل زا است ، فروست ها دارای قوانین متعدد و پیچیده ای هستند. سیستم خبره در این حوزه می تواند کمک های شایان توجهی بنماید. معمولا با جا به جایی کارمندان، اطلاعات آن ها نیز با آنان می رود، در صورت استفاده ا ز سیستم خبره می توان این نقیصه را بر طرف نمود. کتابداران همواره در آرزوی استفاده از سیستمی بوده اند که به آن ها در به کارگیری قوانین آنگلو آمریکن  (AACR2) کمک کند، اما این موضوع به دلیل پیچیدگی های قوانین مزبور با مشکلاتی مواجه بوده است

 

جستجو در پایگاه اطلاعاتی:

سیستم خبره می تواند جستجو در پایگاه های پیوسته را بهبود بخشد. یک سیستم خبره می تواند به استفاده کننده از کتابخانه در زمینه های زیر کمک کند.

        مشخص کردن جستجوی کاربر

        شناسایی پایگاه های اطلاعاتی بالقوه

        شناسایی عناصر مفهومی در جستجو

        بیان ساخت مفهومی در زمینه های انتخاب پایگاه ، کلید واژه ها ، توصیفگر ها و منطق بولی

 

        ورود به منطق جستجو

        تحلیل نتایج جستجو  

        اصلاح راهبرد جستجو

        وسیع تر کردن جستجو

        محدود کردن جستجو

        پایان دادن به جستجو و گذاشتن

 

          نمایه سازی:

 نمایه سازی خودکار اسناد و مدارک مدتها مطرح بوده است.

این سیستم می تواند در موارد زیر سود مند باشد و نمایه ساز را در نمایه سازی کمک کند:

        شناسایی مفاهیم مورد بحث در مقالات نشریات ؛

        ترجمهٔ مفاهیم به شکل شفاهی و کلامی ؛

        ترجمهٔ اشکال شفاهی و کلامی به توصیفگری موضوعی و زیربخش های آن ها ؛

        به کار بردن قوانین مناسب در تعیین توصیفگرهای موضوعی ؛

        تعیین توصیفگرهای موضوعی و زیربخش های آن در ارتباط با مقاله

 

مدیریت

حوزه هایی که مدیریت اطلاع رسانی می تواند از این سیستم استفاده کند عبارت اند از :

 

        برنامه ریزی برای نیروی انسانی و استخدام افراد

        توسعه مجموعه ها

        ساخت و طراحی ساختمان های جدید  

        بهره گیری مناسب باز فضای موجود

        حسابداری و حسابرسی و بودجه بندی

        برنامه ریزی راهبردی

 

        مرجع

برای استفاده از سیستم های خبره دربخش مرجع مزایایی را بر می شمرند

 

     زمانی که کتابدار مرجع حضور ندارد یا زمانی که بخش مرجع باز نیست یا کتابدار مرجع کار زیادی دارد، سیستم های خبره می توانند به مراجعان و استفاده کنندگان درامور مشاوره کمک کنند.

         با استفاده از سیستم خبره می توان خدمات مرجع را نه فقط در میز مرجع بلکه در سراسر کتابخانه به خدمت گرفت.

    سیستم های خبره می توانند د رآموزش استفاده کننده برای خدمات مرجع مورد استفاده واقع شدند با امور تکراری و خسته کننده را از سر راه کتابدار مرجع بر دارند.

 

    کتابدار مرجع، مرجع اطلاعات متنابهی از مجموعه کتابخانه، مراجعان به بخش مرجع، سازمان هایی که مشغول به کار هستند، امور مربوط به پژوهش و منابع قدیمی و جدید مرجع می باشد

    سیستم های خبره می توانند این اطلاعات را در خود ذخیره نمایند و زمانی که کتابدار مرجع به جایی دیگر منتقل می شود یا استعفا می دهد، در اختیار دیگران قرار دهند

    سیستم های خبره در ساعاتی که بخش مرجع شلوغ است می توانند به تعداد زیادی از مراجعان سرویس دهند و رضایت بیش تر آن ها را فراهم سازند.

 

 

 

 

محدودیت سیستم های خبره

    سیستم های خبرهٔ کنونی دارای محدودیت ها و موانع جدی هستند که مهم ترین ِآن ها ، میزان و حد (پایگاه دانش) است . همچنین در اصطلاحات و مفاهیمی که به یکدیگر نزدیک و متقارن همتد دچار مشکلات زیادی  هستند

نوشین قاسمی

+ گروه کتابداری ارشد ; ۱٠:٥٦ ‎ق.ظ ; ۱۳ دی ۱۳۸٩
comment نظرات ()

معرفی نرم افزار پیام مشرق

معرفی نرم افزار پیام مشرق

کاری از:

افسون امانی فر

بهناز پیکامیان

زهرا مکی زاده

روشهای مختلف جستجوی مدرک

در نرم افزار کتابخانه پیام روشهای متنوع جستجو در نظر گرفته شده است.

در جستجوی سریع از سریعترین راهکار جستجو استفاده شده است به این نحو که در آن از موتور جستجوی پیام، که دارای سیستمی مشابه موتورهای جستجوی پیشرفته گوگل یا یاهو می باشد بهره گرفته شده است.

برای استفاده از روش جستجو سریع کافی است از منوی امکانات کتابخانه ای (منوی بالای صفحه) گزینه جستجو را انتخاب نموده و سپس گزینه جستجوی سریع را انتخاب کنید.در این پنجره سه زبانه (تب) در نظر گرفته شده است. این سه زبانه به ترتیب از سمت راست عبارتند از جستجوی سریع، انتخاب پایگاه و انتخاب محلها.

فیلدهایی قابل انتخاب برای جستجوی سریع عبارتند ازعنوان(Title)،نویسنده(Author)،موضوع(Subject)،شابک(ISBN)و آزاد(All)است.

این فیلدها توسط سرپرست سیستم قابل افزایش است. در بین فیلدهای ذکر شده آزاد به معنی تمام فیلدهای اطلاعاتی مدارک است.

لازم به ذکر است بسته به مجموعه پایگاه انتخاب شده برای جستجو، فیلدهای قابل انتخاب تغییرمی یابد.به عنوان یک قانون می توان بیان نمود در هنگام انتخاب چند پایگاه برای جستجو،
اشتراک فیلدهای موجود در آنها قابل انتخاب می باشد. واضح است که در تمامی شرایط، فیلد آزاد قابل انتخاب است.در جستجوی سریع هر صفحه به صورت tab (زبانه) باز می شود. این ویژگی باعث می شود بدون بستن صفحه باز شده، بتوان صفحات جدید را مشاهده کرد و یا آنان را با هم مقایسه نمود. در این بخش همچنین امکان ورود به جستجوهای دیگر (ساده و پیشرفته) نیز وجود دارد.

در جستجوی سریع، به دلیل پیاده شدن فرایند Indexing بر روی آن ، فرایند جستجو به صورت Online انجام می شود و قدرت بازیابی منابع در آن نسبت به بقیه روشهای جستجو بالاتر است.

فهرست مدرک

 

فهرست مدارک روشی برای جستجوی مدارک در درخت یکی از مشخصات مدارک موجود می باشد. شکل زیر تعریف ارائه شده را شفاف می سازد:

 در این شکل کاربر تصمیم داشته مدارک انگلیسی مرتبط با برنامه نویسی به زبان PHP را مشاهده نماید بنابراین در پنجره مربوط به فهرست مدارک، زبان مدرک را انگلیسی انتخاب نموده و عنوان را برای فیلد انتخاب نموده سپس بر روی حرف P کلیک کرده است. با اینکار درختی از عناوینی که با حرف P شروع می شوند رسم گردیده است. سپس کاربر PH و بعد از آن PHP را انتخاب نموده است. حال اگر کاربر بر روی نویسنده کتابی که انتخاب نموده کلیک کند پنجره نمایش نتایج جستجو نشان داده می شود.

جستجو روی فیلد

این روش جستجو به درخواست کتابداران ایجاد گشته و عموما توسط ایشان استفاده می گردد. با استفاده از این روش جستجو می توانید بر روی انواع فیلدهای ساده، تکرارپذیر، اصلی و یا نسخ تعیین شده توسط سرپرست سیستم، عملیات جستجو را انجام دهید. در ادامه هر یک از این چهار نوع فیلد را توضیح می دهیم.

فیلد ساده: منظور هر یک از فیلدهای اطلاعاتی تعریف شده برای پایگاه های موجود درسیستم می باشد.

فیلدتکرارپذیر: فیلدی است که مقدار آن قابل تکرار است. به عنوان مثال یک کتاب میتواند چند نویسنده داشته باشد به همین دلیل نویسنده این فیلد تکرارپذیر است.

فیلد اصلی: ترکیبی از فیلدهای ساده می باشد که توسط سرپرست سیستم قابل تعریف است.

فیلد نسخ: فیلدهای اطلاعاتی مربوط به نسخ مدارک را تشکیل می دهند. به عنوان مثال بارکد یک فیلد اطلاعاتی است که به نسخه های موجود در کتابخانه مربوط می گردد وبخشی از اطلاعات کتابشناسی نمی باشد.

فهرست نویسی

در کتابخانه دیجیتال پیام اهمیت خاصی برای فهرست نویسی قائل شده است به طوری که از روشهای مستقیم، ورود اطلاعات به تدوین، از تدوین، ورود اطلاعات ازمنابع دیگر، ویرایش اطلاعات وارد شده و همچنین چاپ بارکد استفاده شده است.شود.بخشی به نام فهرستنویسی جامع در برنامه در نظر گرفته شده که همه بخشهای فهرستنویسی را در یک محیط جمع آوری کرده و باعث سهولت کار فهرست نویسان می شود.

ورود اطلاعات به روش مستقیم

در این روش می توانید اطلاعات یک مدرک را به صورت مستقیم به پایگاه های موجود در سیستم اضافه نمایید. این روش مناسب مکانهایی است که ورود اطلاعات و نظارت بر اطلاعات وارد شده به عنوان دو وظیفه جدا از هم نمی باشد.

برای دستیابی به این امکان کافی است از منوی امکانات کتابخانه ای گزینه فهرست نویسی را انتخاب نموده و پس از آن بر روی گزینه ورود اطلاعات رفته و بر روی گزینه مستقیم کلیک نمایید.

ورود اطلاعات به تدوین

در اکثر کتابخانه های بزرگ به علت زیاد بودن حجم کار تعداد فهرست نویسان بیش از یک نفر می باشد و فردی به عنوان سرپرست فهرست نویسی مشغول به کار است. در چنین مکانهایی اطلاعات وارد شده توسط فهرست نویسان به صورت مستقیم وارد سیستم نمی گردد و ورود این اطلاعات به پایگاه مشروط به تایید سرپرست فهرست نویسان است.

ورود اطلاعات به تدوین در چنین مکانهایی مورد استفاده قرار می گیرد، به این نحو که فهرست نویسان اطلاعات وارد شده را به تدوین ارسال می نمایند و سرپرست نیز پس از بررسی، آنها را از تدوین به پایگاه مورد نظر منتقل می کند.برای استفاده از این امکان کافی است از منوی امکانات کتابخانه ای بر روی گزینه فهرست نویسی رفته و پس از آن گزینه ورود اطلاعات را انتخاب نموده و بر روی گزینه به تدوین کلیک نمایید.

ورود اطلاعات از تدوین

در این بخش می توانید اطلاعات ارسال شده از فهرست نویسان به تدوین را مشاهده نموده و در مورد آنها تصمیم گیری نمایید. برای استفاده از این امکان کافی است از منوی امکانات کتابخانه ای بر روی گزینه فهرست نویسی رفته و پس از آن گزینه ورود اطلاعات را انتخاب نموده و بر روی گزینه از تدوین کلیک نمایید.

ورود اطلاعات از منابع دیگر

در بسیاری از موارد این امکان وجود دارد که اطلاعات یک مدرک جدید را از منابع فهرست نویسی شده سایر سازمانها بدست آورید. به عنوان مثال شما می توانید اطلاعات فهرست نویسی شده یک کتاب لاتین را تحت فرمت مارک از سایت کتابخانه کنگره آمریکا دریافت نمایید و یا اطلاعات یک کتاب فارسی را به صورت ایزو از سی دی کتابخانه ملی بدست آورید. این بخش از سیستم این امکان را به وجود می آورد تا اطلاعات دریافت شده از سایر سازمانها را مورد استفاده قرار دهید.

جستجو و ورود از کتابخانه ملی ،جستجو و ورود از z39.50

گزارش موجودی مدارک

به وسیله این گزارش می توانید از وضعیت مدارک موجود در کلیه محلهای نگهداری مطلع گردید.

برای دستیابی به این گزارش در منوی امکانات کتابخانه ای بر روی گزینه گزارشات رفته و پس از آن گزینه گزارش موجودی مدارک را انتخاب نمایید

گزارشات رزرو و امانت

در نرم افزار کتابخانه ای پیام این امکان در نظر گرفته شده است که بتوانید انواع گزارشات مرتبط با چرخه مدارک را مشاهده نمایید. برای دستیابی به این بخش از سیستم از منوی امکانات کاربری بر روی گزینه گزارشات رفته و پس از آن بر روی گزینه گزارشات رزرو و امانت کلیک نمایید.

دیجیتال سازی مدارک

در کتابخانه دیجیتال پیام این امکان در نظر گرفته شده که فایلهای مختلفی تحت عنوان نسخه دیجیتال به سیستم اضافه گردند. این فایلها می توانند فرمتهای مختلفی داشته باشند که عمومی ترین آنها Portable Document Format یا PDFمی باشد. 

 به منظور بیان روش استفاده از سیستم دیجیتال ساز، فایلهای PDF را به دو دسته تقسیم بندی می نماییم.

این دو دسته عبارتند از فایلهای PDF  دارای نشانه گذاری(BookMark)  و فایلهایPDF  فاقد نشانه گذاری.

اضافه نمودن نسخه دیجیتال یک مدرک

هنگامی که یک نسخه دیجیتال در اختیار دارید و می خواهید آنرا به سیستم کتابخانه اضافه نمایید دو حالت امکان پذیر است. در حالت نخست نسخه دیجیتال مربوط به مدرکی است که در حال حاضر در سیستم کتابخانه موجود است و در حالت دیگر نسخه دیجیتال به مدارک موجود در کتابخانه مربوط نمی باشد. در حالت دوم همانند تمامی مدارکی که به سیستم کتابخانه اضافه می گردند ابتدا می بایست اطلاعات آنرا فهرست نویسی نمایید.

به منظور اضافه نمودن نسخه دیجیتال ابتدا به وسیله یکی از روشهای جستجو آنرا جستجو نمایید. دقت داشته باشید اگر مدرک مورد نظر به تازگی فهرست نویسی شده است از روش جستجوی سریع استفاده نکنید زیرا این روش جستجو از ایندکس ها ایجاد شده توسط موتور آماده سازی جستجوی پیام استفاده می نمایید و این آماده سازی در ساعات شب که استفاده از نرم افزار کتابخانه در حداقل میزان خود می باشد صورت می پذیرد.

سفارش مدرک

در نرم افزار کتابخانه ای پیام این امکان در نظر گرفته شده است که کاربران کتابخانه بتوانند مدارک و کتابهای مورد نیاز خود را سفارش دهند. برای دسترسی به این امکان کافی است از منوی امکانات کتابخانه ای بر روی گزینه سفارشات رفته و بر روی گزینه سفارش مدرک کلیک

نمایید. در این پنجره لیستی از مدارک سفارش داده شده توسط کاربران، در صفحات ۱۵ ردیفه نمایش داده می شود.

اعمال محدودیت

در نرم افزار این قابلیت دیده شده که تعیین نمایید تنها مدارکی که دارای شرایط خاصی هستند نمایش داده شوند. مثلا می توانید تعیین نمایید تنها مدارکی که در آنها کلمه اسلام به کار رفته است نمایش داده شوند .

مشاهده مدارک خریداری شده

اگر بخواهید لیستی از مدارک خریداری شده توسط کتابخانه را مشاهده نمایید کافی است از منوی امکانات کتابخانه ای بر روی گزینه سفارشات رفته و پس از آن بر روی گزینه مدارک خریداری شده کلیک نمایید.


+ گروه کتابداری ارشد ; ٦:۱٧ ‎ب.ظ ; ۱٢ دی ۱۳۸٩
comment نظرات ()

معرفی نرم افزار سیمرغ،کتابخانه دیجیتال و RFID

 

به نام خدا

دانشگاه آزاد اسلامی       

  واحد تهران - شمال

عنوان:

معرفی نرم افزار سیمرغ 

درس: ذخیره و بازیابی اطلاعات

استاد: خانم دکتر مهر دخت وزیر پور

ارائه دهندگان:

حمیده جعفری پاورسی

الهام برونی

لاله زابلی زاده

 

سیستم جامع اطلاع‌رسانی

شرکت نرم‌افزار و سخت‌افزار ایران (نوسا) دارای نزدیک به 20 سال تجربه در طراحی و ساخت و پشتیبانی نرم‌افزارهای مدیریت پایگاه‌های اطلاعات است. سیمرغ یک مجموعه از نرم‌افزارهای به هم مرتبط می‌باشد که آخرین نسل از سری نرم‌افزارهای مدیریت پایگاه‌های اطلاعات نوسا را تشکیل می‌دهد.

در طول سالیان گذشته درک صحیح از مشکلات کاربران کتابخانه‌ها و مراکز اسناد، قابلیت اطمینان، انعطاف‌پذیری و کیفیت بالای نرم‌افزار به همراه پشتیبانی استانداردهای جدید در کنار پشتیبانی بی وقفه‌ی تیم متخصص شرکت نوسا، نرم‌افزار سیمرغ را در بین بهترین و پر طرفدارترین نرم‌افزارهای اتوماسیون کتابخانه‌ها و مراکز اسناد قرار داده است.

در حال حاضر نرم‌افزار سیمرغ با بهره‌گیری از آخرین فن‌آوری‌ها و به ویژه پیاده‌سازی آخرین استانداردهای ذخیره و بازیابی منابع الکترونیک و داده‌های رایانه‌ای در کنار اطلاعات کتابشناختی، تنها نرم‌افزار قابل استفاده در محیط اینترنت و اینترانت برای مدیریت کتابخانه‌ها و مراکز اسناد در عصر دیجیتال می‌باشد.

قابلیت انعطاف و امنیت نرم‌افزار سیمرغ به حدی است که تمامی مراکز اسناد اعم از متوسط با سرویس‌های داخلی صرفا کتابشناختی تا مراکز اسناد اقماری با ساختار پیچیده و دارای انواع منابع عادی و دیجیتال می‌توانند با اطمینان از آن در شبکه‌های گسترده، شلوغ و نا‌امن امروز استفاده کنند.

 

ساختار چند لایه و گسترده نرم‌افزار سیمرغ:

قسمت‌های مختلف نرم‌افزار سیمرغ به گونه‌ای طراحی شده‌اند که با وجود ذخیره اطلاعات در مرکز اطلاع‌رسانی صاحب اطلاعات، بتوان آن را از هر نقطه در اینترنت بازیابی کرد.

سیمرغ از سه بخش سرورهای سیمرغ، واسطه‌های اطلاعاتی و نرم‌افزار رابط کاربر تشکیل شده است.

 

سرورهای سیمرغ:

در شبکه سیمرغ سه نوع سرور اطلاعات وجود دارد. نوع اول سرورهای اطلاعات مواد کتابشناختی نظیر کتاب‌ها می‌باشند که با استفاده از نرم‌افزار سرور سیمرغ اقدام به نگهداری و آماده‌سازی اطلاعات اسناد می‌کنند. این سرور به دلیل پیچیدگی نیازها، به خصوص در مورد منابع کتابشناختی فارسی، با استفاده از فن‌آوری اختصاصی شرکت نرم‌افزار و سخت‌افزار ایران تهیه شده است. نوع دوم سرورهای اطلاعات منابع الکترونیک و فایل‌های کامپیوتری نظیر فایل‌های pdf می‌باشند که با استفاده از نرم‌افزار نگهداری منابع الکترونیک اقدام به نگهداری این فایل‌ها و آماده‌سازی اطلاعات آنها می‌کنند. نوع سوم سرورهای امانت می‌باشند که اطلاعات مربوط به اعضای سیستم گردش امانات و رخدادهای آنها را ذخیره می‌کنند. سرورهای منابع الکترونیک و سیستم گردش امانات با بهره‌گیری از آخرین فن‌اوری‌های مبتنی بر SQL Server و COM+ تهیه شده‌اند.

 

 

 

 

 

 

 

 

واسطه‌های اطلاعاتی:

واسطه‌های اطلاعاتی وظیفه‌های بسیار مهم زیر را بر عهده دارند:

  • خواندن اطلاعات از سرورها به فرمت‌های خاص و تبدیل آنها به فرمت‌های استاندارد نظیر HTML و XML برای استفاده در اینترنت
  • ایجاد ارتباط بین سرورهای سیمرغ در اینترنت و انتقال درخواست‌های جستجوی کاربران به مرکز مربوطه
  • تطبیق اطلاعات منابع الکترونیک موجود در سرورهای منابع الکترونیک با اطلاعات کتابشناختی موجود در سرورهای اطلاعات کتابشناختی و در اختیار قرار دادن کل اطلاعات به فرم یکپارچه برای استفاده در رابط کاربر
  • خواندن اطلاعات امانی اعضا و اسناد از سرورهای امانت و انتقال آنها به فرم مناسب رابط کاربر

 

نرم‌افزارهای رابط کاربر:

لایه آخر نرم‌افزار که استفاده‌کنندگان مستقیما با آن سرو کار دارند وظیفه دریافت نیازها از کاربران به ساده‌ترین شکل ممکن، پردازش و ارسال آن به واسطه‌های اطلاعاتی و یا مستقیما به سرور را برعهده دارد.

در سیمرغ دو نوع رابط کاربر وجود دارد. نوع اول رابط‌های مخصوص Windows دارند و حاوی امکانات تخصصی‌تری هستند. نوع دوم رابط‌های مخصوص Web هستند که در محیط‌های اینترنتی و برای استفاده عموم طراحی شده‌اند.

 

قابلیت تعریف و اصلاح ساختارهای پایگاههای اطلاعات:

یکی از مهم‌ترین ویژگیهای نرمافزار سیمرغ امکان تعریف کامل هر پایگاه اطلاعات متنی میباشد که علاوه بر انطباق کامل ورود و خروج اطلاعات و استخراج آنها سبب ذخیره بهینه اطلاعات نیز میگردد.

قبل از معرفی امکانات نرم‌افزار سیمرغ برای تعریف و اصلاح ساختارهای پایگاه‌های اطلاعات باید به یک سوال کلیدی پاسخ داد.

چرا نمیتوان از یک ساختار اطلاعاتی برای ذخیره و بازیابی اطلاعات همه مراکز استفاده کرد؟

پیچیدگی بسیار در شیوههای پیاده‌سازی پایگاههای اطلاعات مناسب نگهداری مدارک متنی، همیشه این وسوسه را در ذهن انسان میافکند که آیا نمیتوان با یک بار سعی زیاد به یک ساختار واحد و یک نرمافزار واحد برای ذخیره و بازیابی کلیه اسناد و مدارک تمام مراکز اطلاعرسانی رسید؟

پاسخ به سئوال فوق از نظر ما منفی است و در زیر تعدادی از مشکلات این روش را ذکر میکنیم:

 

 

 

 

 

 

·        هر مرکز اطلاعرسانی علاوه بر مدارک کتابشناختی معمول مانند کتاب، دارای مدارک اختصاصی خود نیز میباشد که معمولا ارزش اطلاعاتی زیادی نیز دارند. به عنوان مثال پروژههای یک سازمان مهندسی معمولا از کتابهای موجود در کتابخانه آنها مهم‌تر هستند. برای ایجاد امکان ذخیره‌سازی و جستجوی مناسب منابع خاص هر مرکز، نیاز به ابزار تعریف و اصلاح پایگاه اطلاعات داریم. با استفاده از پایگاههای استاندارد از پیش تعریف شده، مراکز امکان ذخیره مناسب پارهای از اطلاعات تخصصی و امکان بازیابی و طبقه‌بندی آنها را از دست میدهند.

·        پایگاههای استاندارد به منظور فراهم کردن امکان ذخیره انواع بیشتری از مدارک، مجبور به استفاده از ساختارهای بسیار بزرگ و پیچیده هستند. پیچیدگی این ساختارها همواره خود را در قالب پیچیدگی صفحات ورود اطلاعات و کاهش کارآیی ذخیره و بازیابی اطلاعات نشان میدهد. در صورتیکه در پایگاههای تخصصی، دقیقا همان اطلاعاتی ذخیره میشوند که مورد نیاز هستند و دقیقا به همان شیوهای بازیابی میشوند که مورد نیاز مرکز است. افرادی که با سیستم‌های مبتنی بر USMARC یا UNIMARC کار کرده‌اند به این مساله کاملا واقف هستند.

·        نیازهای اطلاعاتی بشر مرتبا در حال تغییر و گسترش میباشند. هرازگاهی کارشناسان بهاین نتیجه میرسند که نیاز به ذخیره و بازیابی اطلاعات جدیدتر و یا به فرم جدیدتری دارند. به همین دلیل استانداردهای اطلاعاتی نظیر USMARC به منظور پشتیبانی نیازهای جدید مرتبا در حال تغییر یا گسترش هستند. بنابراین نرمافزارهایی که با ایده یک سیستم برای همیشه به دنبال طراحی پایگاههای خود بر اساس این استانداردها هستند در عمل مجبور به ایجاد نسخههای مختلف خواهند شد که این امر دردسرهای بسیاری را برای طراحان و استفادهکنندگان آنها به همراه میآورد. در واقع آنها در درازمدت مجبور به تحمل تمام مشکلات روشهای مبتنی بر تعاریف مختلف پایگاهها خواهند بود بدون آنکه از مزایای آن استفادهکنند.

در ادامه به ذکر مهم‌ترین ویژگیهای قابلیت تعریف و اصلاح در پایگاههای اطلاعات سیمرغ میپردازیم:

 

قابلیت تعریف مداخل جستجوی مستقل از فیلدهای پایگاه:

در نرمافزار سیمرغ فیلدهای پایگاه و کاربرگهای ورود اطلاعات مطابق با نیازهای "جمعآوری اطلاعات" طراحی میشوند تا اطلاعات با سریعترین روش و بدون کمترین تغییر وارد سیستم شوند ولی این ویژگی جستجوگران را مجبور نمیکند که اطلاعات را فقط بر مبنای فیلدهای تخصصی بازیابی کنند. مداخل جستجوی هر پایگاه بطور مستقل و بر مبنای نیاز جستجوگران طراحی میگردد و با ابزارهای پیشرفته رابطه آنها با فیلدهای اطلاعاتی پایگاه تعیین میگردد.

به عنوان مثال چکیده یک مقاله معمولا حاوی عبارات مهمی است که بیانگر موضوع مقاله می‌باشند. در نرم‌افزار سیمرغ می‌توان این عبارات را با وجودی که در فیلد چکیده وارد شده اند در مدخل موضوع با توصیفگر جستجو نمود.

 

امکان جستجوی ساده برای غیر متخصصین در کنار جستجوی پیشرفته برای کتابداران و متخصصین:

جستجوگران مختلف بر مبنای پیشینه اطلاعاتی خود به دنبال مطالب مورد نیازشان میگردند به عنوان مثال یک کتابدار به  دلیل آشنایی با ساختار رده‌بندی، ممکن است به راحتی از طریق جستجوی رده بندی به اطلاعات مورد نظر خود برسد ولی

 

 

 

این کار برای یک جستجوگر معمولی امکان‌پذیر نیست. به همین دلیل امکان تعریف محاورههای مختلف مطابق با نیازهای مختلف در سیمرغ پیشبینی شده است.

وجود پایگاههای اطلاعات مستندات مستقل:

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های نرم‌افزار سیمرغ امکان استفاده از پایگاه‌های مستندات موضوعی و مشاهیر برای یکنواخت کردن ورود اطلاعات و جستجوی موضوعات و مشاهیر می‌باشد.

علاوه بر این در سیمرغ با وجود پایگاههای اطلاعات متفاوت برای اسناد مختلف، امکان استفاده مشترک همه آنها از یک سری پایگاههای مستند موضوعی و مشاهیر و... وجود دارد. با این روش از پراکندگی اطلاعاتی مراکز پیشگیری میشود.

 

قابلیت تطبیق با استانداردهای مختلف:

یکی از امکانات پایگاههای سیمرغ، قابلیت تعریف فرمت‌های مختلف نمایش و همچنین فرمت‌های مختلف فایلهای صادره میباشد. با استفاده از این قابلیت میتوان اطلاعات تمام پایگاههای مختلف را در کنار یکدیگر با یک استاندارد مثلا Dublin جستجو و مشاهده کرد.

 

سرویسهای تخصصی کتابداری:

یکی از مهم‌ترین ویژگیهای نرمافزار سیمرغ کمک به کتابداران برای انجام امور متعدد تخصصی نظیر فهرستنویسی، چاپ فهرست‌برگه، چاپ برچسبهای عطف و امانت و تهیه گزارشهای کتابشناسی است.

 

پشتیبانی انواع اسناد:

در نرمافزار سیمرغ میتوان اطلاعات کتابشناختی تمام انواع اسناد شامل کتاب، نشریه، مقاله، پایان نامه و ... را ذخیره کرد. به دلیل قابلیت تعریف پایگاههای اطلاعات مختلف در نرمافزار سیمرغ این امکان وجود دارد که اطلاعات هر نوع سندی در ساختار مناسب خود و توسط کاربرگهای خاص خود ذخیره شود. این ویژگی ضمن سادهتر کردن ورود اطلاعات، از ریزش اطلاعات تخصصی اسناد نیز جلوگیری میکند.

 

چاپ فهرست‌برگه:

یکی از مهم‌ترین روشهای دستیابی به اسناد در سیستم دستی، فهرست‌برگه میباشد. امکان چاپ فهرست‌برگههای مختلف کتابها و سایر اسناد هنوز یکی از اجزاء لازم نرمافزارهای کتابداری هستند. در نرمافزار سیمرغ نیز امکانات کاملی برای چاپ فهرست‌برگه پیشبینی شده است. با گسترش روزافزون سیستمهای مکانیزه و افزایش سطح آگاهی عمومیدر استفاده از رایانه برای جستجوی کتابها و اسناد، فهرست‌برگهها عملا فقط جهت ایجاد یک پشتیبان فیزیکی از اطلاعات چاپ   میگردند.

چاپ برچسبهای عطف و امانت:

کتابداران هنگام آماده‌سازی کتابها و سایر اسناد برای قراردادن آنها در شلف نیاز به تهیه برچسبهای عطف و امانت و الصاق آنها به نسخههای مختلف اسناد دارند. در نرمافزار سیمرغ امکانات مفصلی برای تعریف و تهیه انواع مختلف برچسب پیشبینی شده است. با استفاده از این امکانات کتابداران به راحتی میتوانند اطلاعات لازم هر تعداد سند را بر

 

 

 

روی هر نوع برچسب چاپ کنند. با افزوده شدن پشتیبانی تجهیزات RFID به نرم‌افزار گردش امانات سیمرغ، امکانات مخصوص چاپ و برنامه‌ریزی این برچسب‌ها نیز در نرم‌افزار سیمرغ پیش‌بینی شده است.

 

تهیه گزارشهای متنوع کتابشناسی:

 کتابخانهها به فرم دورهای اقدام به تهیه و چاپ گزارشهای متعددی از موجودیهای خود میکنند که یکی از مهمترین آنها تازههای کتابخانه است. در نرمافزار سیمرغ امکانات مفصلی برای تعریف و تهیه این گزارشها برای مقاطع مختلف وجود دارد.

 

پشتیبانی روشهای مختلف طبقه بندی:

کتابخانههای مختلف بسته به زمینه فعالیت خود از روشهای متفاوتی جهت طبقهبندی اسناد خود استفاده میکنند. در ایران سه روش رایج طبقه‌بندی وجود دارد. کتابخانههای عمومی معمولا از روش Dewey و کتابخانههای فنی و مهندسی معمولا از روش LC برای طبقه‌بندی اسناد و مدارک خود استفاده میکنند، در صورتی که کتابخانههای پزشکی معمولا روش NLM را برای طبقه‌بندی مدارک خود ترجیح می دهند. نرمافزار سیمرغ هر سه روش فوق را به طور کامل پشتیبانی میکند.

 

فراخوانی اطلاعات از سایر منابع اطلاعاتی:

فهرستنویسی و ورود اطلاعات معمولا مشکلترین و زمان برترین قسمت از امور جاری یک کتابخانه میباشد. از آنجاییکه پارهای از اسناد مانند کتابها معمولا قبلا توسط مراکز معتبر دیگر فهرستنویسی شده است فراخوانی اطلاعات از این مراکز اطلاعات کمک بسیار زیادی به بخش فهرستنویسی هر کتابخانه میکند. نرمافزار سیمرغ امکان فراخوانی اطلاعات از مراکز معتبر نظیر کتابخانه ملی ایران و کتابخانه کنگره آمریکا را در اختیار استفادهکنندگان قرار میدهد. از طرف دیگر به دلیل قابل تعریف بودن پایگاههای اطلاعات مختلف، امکان جابجایی اطلاعات بین مراکز مجهز به سیمرغ حتی اگر دارای ساختارهای اطلاعاتی متفاوت باشند نیز در نرمافزار سیمرغ پیشبینی شده است.

 

امکان تعریف فرمهای تصویری و چاپی تمام گزارشها:

مراکز اطلاعرسانی و کتابخانههای تخصصی معمولا احتیاج به گزارشهای خاصی دارند که اطلاعات بخصوصی از اسناد را به فرمهای مناسب خودشان طبقه‌بندی کرده و نمایش دهد. در نرمافزار سیمرغ امکان تعریف تمامی فرمهای تصویری و چاپی بطور کامل در اختیار استفادهکنندگان قرار دارد و هر مرکز میتواند هر گزارشی را مطابق نیازهای خود تعریف کرده و از آن استفاده کند.

نکته مهمی که باید در اینجا به آن اشاره کرد این است که تعریف و استفاده از فرم‌های تخصصی هر مرکز، به هیچ وجه به معنی حذف فرم‌های ساده‌تر و استاندارد‌تر مانند Dublin Core نمی‌باشد و تمامی مراکز، امکان استفاده از فرم‌های تخصصی را علاوه بر فرم‌های استاندارد و ساده‌تر دارند.

 

 

 

 

 

 

تهیه نمایههای مختلف:

کتابخانهها معمولا فهرست اسناد خود را همراه نمایههای مختلف نظیر موضوع و پدیدآور تهیه و توزیع میکنند. در نرمافزار سیمرغ امکانات مفصلی برای تهیه نمایههای مختلف همراه با فرمتهای مختلف طبقهبندی پیشبینی شده است.

این نمایه‌ها می‌توانند از تمام اسناد و یا فقط بخشی از آنها تهیه شوند و برای تهیه آنها هیچ‌گونه محدودیت زمانی وجود ندارد.

این نمایه‌ها پس از تهیه می‌تواانند به فرمت‌های چاپی یا به صورت فایل pdf در اختیار کاربران قرار بگیرند.

 

سرویس جستجو:

معمولا در نرمافزارهای اطلاعرسانی، اطلاعات مدارک مختلف پس از گردآوری در یک یا چند پایگاه اطلاعات ذخیره میگردند و سپس ابزارهای متنوعی در اختیار استفادهکنندگان از نرمافزار برای جستجوی مدارک قرار میگیرد. روشهای جستجو در نرمافزارهای مختلف با یکدیگر تفاوتهای محسوسی دارند و یکی از موارد مهم در بررسی هر نرمافزار اطلاعرسانی، میزان کارآیی ابزارهای جستجوی آن نرمافزار میباشد. در نرمافزار سیمرغ علاوه بر روشهای سنتی معمول در تمام نرمافزارها، از روشهای جدیدی نیز برای دسترسی به اطلاعات استفاده میشود که پارهای از آنها در نوع خود کم نظیر هستند.

 

روشهای سنتی جستجو:

تقریبا در تمامی نرمافزارهای اطلاعرسانی، محاورههای جستجوی متنوعی بسته به نوع مدارک در اختیار کاربران قرار میگیرد که کاربران با استفاده از آنها میتوانند به دنبال مدارک مورد نظر خود بگردند. در نرمافزار سیمرغ نیز برای هر نوع از مدارک چندین محاوره جستجو پیشبینی شده است. این محاورههای جستجو کاملا قابل تغییر و تنظیم توسط مراکز اطلاعرسانی برای تطبیق بیشتر با نوع مدارک آنها میباشد. مداخل جستجوی استفاده شده در این محاورهها لزوما همان فیلدهای پایگاه اطلاعات نیستند و میتوان مداخل جستجوی پیچیدهای مرکب از اطلاعات فیلدهای مختلف پایگاه برای مصارف خاص ایجاد کرد و از آنها در محاوره جستجو استفاده کرد. در نرمافزار سیمرغ امکان استفاده از بیش از یک نوع محاوره برای هر مدرک پیشبینی شده است و به این ترتیب مثلا میتوان یک محاوره جستجوی ساده برای استفادهکنندگان غیر متخصص و یک محاوره جستجوی پیشرفته برای کتابداران و متخصصین تعریف کرد.

معمولا نرمافزارهای اطلاعرسانی از عملگرهای منطقی برای جستجو استفاده میکنند. در نرمافزار سیمرغ علاوه بر عملگرهای منطقی میتوان از عملگرهای پیشرفته تری نظیر همجواری، نزدیکی، بزرگتر، کوچکتر و محدوده نیز هنگام جستجوی اطلاعات استفاده کرد. استفاده از عملگرهای پیشرفته نظیر همجواری و نزدیکی یکی از ابزارهای ضروری برای جستجو در چکیده مقالات و پایان‌نامه‌ها می‌باشند. این متون گاهی اوقات نسبتا بزرگ هستند و کلمات متعددی در آنها به کار رفته است. به طور مثال وجود دو کلمه بهداشت و روان در متن، به معنی ارتباط مقاله یا پایان‌نامه مورد نظر با "بهداشت روان" نمی‌باشد و می‌بایست از عملگر همجواری برای جستجوی دقیق "بهداشت روان" استفاده شود.

 

 

 

 

 

روشهای جدید جستجو:

در نرمافزار سیمرغ روشهای جدیدی برای جستجو به کار رفته است که اکثرا در نوع خود بی نظیر هستند. در ادامه به تعدادی از این روشها اشاره میکنیم.

 

جستجوی همزمان در مراکز مختلف از طریق اینترنت:

یکی از مهم‌ترین ویژگیهای نرمافزار سیمرغ ایجاد شبکه سیمرغ بین کتابخانهها و مراکز اطلاعرسانی میباشد. مراکز اطلاعرسانی مختلف پس از نصب نرمافزار سیمرغ، وارد یک شبکه از مراکز مجهز به سیمرغ میشوند و استفادهکنندگان میتوانند از هر نقطه در اینترنت به صورت همزمان در تمامی این مراکز جستجو کنند.

با وجودیکه مراکز مختلف به روشهای مختلف، اطلاعات خود را طبقه‌بندی و نگهداری میکنند ولی استفادهکنندگان در اینترنت از طریق یک صفحه جستجوی ساده و متحدالشکل میتوانند در تمامی این اطلاعات جستجو کنند و تمامی پیچیدگی‌ها و تفاوت‌های اطلاعاتی مراکز از دید آنها مخفی شده است.

 

جستجوی ارجاعات موضوعی و مشاهیر به صورت خودکار:

یکی دیگر از ویژگیهای نرمافزار سیمرغ امکان جستجوی موضوعی عبارات مترادف (ارجاعات) میباشد. استفادهکنندگان هنگام جستجوی موضوعی بدون آنکه متوجه شوند میتوانند از ارجاعات و مترادفات موضوعی به جای موضوع اصلی مدرک استفادهکنند.

مشابه همین مکانیزم برای جستجوی پدید‌آوران نیز وجود دارد و استفاده‌کنندگان هنگام جستجوی نویسندگان یا سایر پدید‌آوران می‌توانند از اسامی دیگر آنها مانند خلاصه یا مستعار نیز استفاده کنند.

 

حرکت بین مدارک مرتبط با هم:

یکی دیگر از امکانات بسیار مفید در سیمرغ وجود ارتباط بین رکوردها میباشد. استفادهکننده پس از جستجوی عبارات مورد نظر خود و ملاحظه صفحه نمایش کامل هر یک از آنها، علاوه بر اطلاعات کامل آن رکورد، با لینکهای متعددی مواجه میشود که به کمک آنها میتواند مدارک مرتبط از نظر موضوع، نویسنده و سایر موارد را نیز مشاهده کند.

این ابزار به استفاده‌کنندگانی که اطلاعات دقیق از مورد جستجوی خود ندارند کمک می‌کند که به تدریج و مرحله به مرحله به نتیجه مورد نظر خود برسند.

 

جستجوی منابع الکترونیک در کنار جستجوی منابع کتابشناختی:

در سایر نرم‌افزارها معمولا امکانات جستجوی منابع الکترونیک (فایل‌های کامپیوتری) به فرم مستقل از امکانات جستجوی اطلاعات کتابشناختی عرضه شده‌اند. یکی از ویژگیهای بسیار مفید نرم‌افزار سیمرغ امکان محدود کردن نتیجه جستجوی منابع الکترونیک بر اساس اطلاعات کتابشناختی است که فهرست‌نویسان کتابخانه‌ها هنگام فهرست‌نویسی منابع کتابشناختی مرتبط با منابع الکترونیک، وارد سیستم کرده‌اند. این امکان نه تنها تا حد زیادی از جستجوهای کاذب در منابع الکترونیک پیشگیری می‌کند، بلکه جستجوهای استفاده‌کنندگان را مطابق خواست فهرست‌نویسان کتابخانه به سمت داده‌های مناسب‌تر سوق می‌دهد.

 

 

 

جستجوی مفهومی با استفاده از تزاروس:

جدیدترین روش جستجو در سیمرغ امکان جستجوی مفهومی با استفاده از تزاروس میباشد. در این روش استفادهکنندگان ابتدا بر اساس عبارت مورد نظرشان از نزدیکترین نقطه در درخت موضوعی وارد آن شده و با حرکت در درخت موضوعی میتوانند عبارت مورد نظر خود را بیابند.

شبکه سیمرغ:

هدف اصلی از ایجاد کتابخانهها و مراکز اطلاعرسانی، جمعآوری کتاب، نشریه، پایان نامه و سایر اسناد و مدارک مرتبط با موضوعات مورد علاقه در یک مکان و تسهیل دستیابی افراد مختلف به این اسناد و مدارک میباشد.

گسترش فیزیکی شهرها و تخصصی شدن کتابخانهها و مراکز اطلاعرسانی، دشواریهای بسیاری را برای جستجوگران و محققان در دستیابی به اسناد و مدارک موجود در این مراکز ایجاد کرده است. برای رفع این مشکل، شرکت نرمافزار و سختافزار ایران ویژگیهای خاصی را در نرمافزار سیمرغ پیشبینی کرده است.

 

امکان جستجو و ملاحظه اطلاعات هر مرکز از طریق اینترنت:

تمام مراکز مجهز به سیمرغ دارای صفحات مخصوص جستجو در اینترنت هستند. تمامیاستفادهکنندگان با دسترسی به صفحه اصلی سیمرغ در اینترنت میتوانند در تمامی اسناد و مدارک موجود در مرکز جستجو کرده و اطلاعات مورد نظر خود را به فرمهای مناسب پیشبینی شده ملاحظه و چاپ کنند. نحوه جستجو و نمایش هر مرکز میتواند متناسب با درخواست آن و ویژگیهای خاص مدارک طراحی گردد. این اطلاعات علاوه بر مشخصات کتابشناختی اسناد، شامل اطلاعات موجودی و وضعیت امانی آنها نیز می‌باشد که بسیار مورد نیاز استفاده‌کنندگان است.

 

امکان اتصال سرورهای مراکز مختلف به یکدیگر از طریق اینترنت:

یکی از ویژگیهای استثنایی سیمرغ امکان اتصال سرورهای مراکز مختلف به یکدیگر میباشد. با استفاده از این امکان در واقع شبکهای از سرورهای سیمرغ در اینترنت وجود دارند که به شبکه سیمرغ معروف هستند. استفادهکنندگان هنگام اتصال به هر مرکز اطلاعرسانی در واقع به کل شبکه سیمرغ متصل میشوند و امکان جستجو در هر یک از مراکز اطلاعرسانی موجود در شبکه سیمرغ را دارند.

استفادهکنندگان هنگام اتصال به هر مرکز اطلاعرسانی در شبکه سیمرغ میتوانند به طور همزمان در تمام مراکز اطلاعرسانی مورد نظر خود به دنبال مدارک خاصی جستجو کنند و دیگر نیازی به جستجوی مورد به مورد در تک تک مراکز اطلاعرسانی ندارند. علاوه بر این نتیجه جستجوی خود را در مراکز مختلف در کنار یکدیگر خواهند دید و میتوانند پس از بررسی نتیجه جستجو در هر مرکز مورد نظر به مدرک مورد نیازشان دسترسی یابند.

 

پشتیبانی استاندارد Dublin Core هنگام جستجو و نمایش اطلاعات هر مرکز:

استفادهکنندگان غیر متخصص همواره هنگام جستجو و ملاحظه اطلاعات تخصصی کتابداری با مشکل مواجه میشوند. برای حل این مشکل استاندارد خاصی به نام Dublin Core تعریف شده است که هم حاوی مهم‌ترین اطلاعات اسناد میباشد و هم از سادگی زیادی بهره برده است. محاورههای جستجوی مبتنی بر این استاندارد هم مستقل از نوع مدرک هستند و هم به راحتی قابل استفاده توسط جستجوگران معمولی میباشند. صفحات نمایش اطلاعات رکورد بر مبنای این استاندارد نیز از سادگی و یک دستی زیادی بهره میبرند و به راحتی قابل استفاده جستجوگران قرار میگیرند. نرمافزار سیمرغ با

 

 

 

 

بهره‌گیری مناسب از این استاندارد اطلاعات تخصصی و پیچیده مراکز مختلف در شبکه سیمرغ را به فرمی ساده و دلپذیر در اختیار جستجوگران قرار میدهد.

 

پشتیبانی مراکز اطلاعرسانی غیر مجهز به سیمرغ در شبکه سیمرغ:

نرمافزار سیمرغ به دلیل انطباق بر استاندارد Dublin Core توانایی جستجو و بازیابی کلیه مراکز قابل انطباق با این استاندارد را در کنار مراکز مجهز به سیمرغ دارا میباشد. برای مثال در حال حاضر دو مرکز مهم اطلاعرسانی " کتابخانه کنگره آمریکا" و "کتابخانه ملی پزشکی آمریکا" قابل جستجوی همزمان در شبکه سیمرغ در کنار سایر مراکز سیمرغ میباشند.

علاوه بر آن امیدوار هستیم که با پشتیبانی پروتکل‌های استاندارد توسط کتابخانه ملی ایران، بتوانیم این کتابخانه را نیز مستقیما وارد شبکه سیمرغ کنیم تا کتابداران راحت‌تر بتوانند از اطلاعات موجود استفاده کنند.

سیستم نگهداری منابع الکترونیک

کتابخانه‌ها و مراکز اسناد علاوه بر نگهداری اصل منابع خود به دو دلیل نیازمند نگهداری فرم رقمی شده (Digitized) آنها نیز هستند. دلیل اول گرانبها بودن پاره‌ای از منابع کتابخانه می‌باشد که محدودیت‌های زیادی را برای استفاده از آنها ایجاد می‌کند و کتابخانه‌ها می‌توانند با ارائه فرم رایانه‌ای آنها، مقدار قابل توجهی از نیاز مراجعین را برطرف کنند. دلیل دوم نیاز به دسترسی از راه دور (از طریق اینترنت) به منابع و مدارک می‌باشد که جز با تبدیل آنها به فرم رایانه‌ای امکان‌پذیر نمی‌باشد. سیمرغ مجهز به یک نرم‌افزار پیشرفته نگهداری منابع الکترونیک است که علاوه بر امکان ذخیره و مدیریت منابع الکترونیک، امکان ایجاد محدودیت در نحوه دسترسی به این منابع و تهیه آمار از آنها را نیز در اختیار کتابخانه‌ها و مراکز اسناد قرار می‌دهد.

 

تعریف و انواع منابع الکترونیک:

از عبارت "منبع الکترونیک" که ترجمه "Electronic Resource" می‌باشد معانی مختلفی برداشت می‌شود ولی پذیرفته شده‌ترین تعریف آن در دنیای کتابداری به قرار زیر است:

"منبع الکترونیک فرمی از یک اثر کتابشناختی می‌باشد که به منظور استفاده توسط رایانه تهیه شده است" در زبان انگلیسی از عبارات دیگری نظیر "Computer File" یا "Digital Resource" نیز برای همین مفهوم استفاده می‌شود. یک منبع الکترونیک حتما باید درون یک "حامل" قرار گیرد تا بتوان به آن به صورت مستقیم و یا از راه دور (بسته به نوع حامل) دسترسی پیدا کرد.

 

 

 

طبق این تعریف، فایل‌های رایانه‌ای مثلا با فرمت PDF و DOC، همچنین فایل‌های حاوی اطلاعات پایگاه‌های داده و یا سایر فایل‌های رایانه‌ای که برای مشاهده محتویات آنها نیاز به نرم‌افزار می‌باشد جزء منابع الکترونیک هستند ولی موارد

مشابه دیگر نظیر لوح‌های فشرده صوتی و تصویری (Music Compact Discs/Video Discs) که برای استفاده از آنها لزوما به رایانه احتیاجی نیست منبع الکترونیک به حساب نمی‌آیند.

در حال حاضر تقریبا هر نوع مدرک کتابشناختی را می‌توان به یک یا چند فرمت مناسب از فایل‌های رایانه‌ای تبدیل کرده و در حافظه‌های رایانه (دیسک سخت، لوح فشرده و ...) ذخیره کرد. البته برای ملاحظه و استفاده از این فایل‌ها معمولا باید نرم‌افزار مناسبی در رایانه کاربر نصب شده باشد.

نرم‌افزار نگهداری منابع الکترونیک سیمرغ توانایی نگهداری و مدیریت انواع مختلف منابع الکترونیک را دارد ولی برای راحتی کاربران، این منابع به چند دسته تقسیم شده‌اند:

 

·         متون: تمام فایل‌های رایانه‌ای نظیر DOC (مخصوص Microsoft Word) و PDF (مخصوص Adobe Acrobat) که به طور کلی برای ذخیره فرم رایانه‌ای منابع کتابشناختی متنی نظیر کتاب، نشریه، مقاله، پایان‌نامه و سایر اسناد به کار می‌روند.

 

·         تصاویر: تمام فایل‌های رایانه‌ای نظیر BMP، JPG، PNG و غیره که برای ذخیره فرم رایانه‌ای عکس، پوستر و یا تصاویر اسناد به کار می‌روند.

 

·         فایل‌های صوتی: تمام فایل‌های رایانه‌ای نظیر WAV، MP3 و غیره که برای ذخیره فرم رایانه‌ای موسیقی و یا مواد گفتاری نظیر سخنرانی به کار می‌روند.

 

·         فایل‌های تصویری: تمام فایل‌های رایانه‌ای نظیر MPEG، AVI، DIVX و غیره که برای ذخیره فرم رایانه‌ای فیلم‌ها و تصاویر متحرک (مستقل از صامت یا ناطق بودن آنها) به کار می‌روند.

 

·         سایر داده‌های رایانه‌ای: سایر فایل‌های رایانه‌ای نظیر فایل‌های نرم‌افزارهای خاص مهندسی (مثلا Autocad) و یا هر گونه فایل‌های اطلاعاتی دیگر که جزء چهار دسته قبل نیستند.

 

 

ذخیره و بازیابی منابع الکترونیک:

از آنجا که منابع الکترونیک ماهیتا به شکل فایل رایانه هستند، بنابراین می‌توان آنها را در دایرکتوری‌های یک یا چند رایانه مختلف کپی کرد و برای دسترسی به آنها نیز از سرویس‌های ساده موجود در سیستم عامل استفاده کرد. در واقع سیستم‌های نسل اول نگهداری منابع الکترونیک نیز از همین ویژگی استفاده می‌کردند. به عنوان مثال در نرم‌افزار سیمرغ قبل از ارائه "سیستم مدیریت منابع الکترونیک" سرویسی تحت عنوان "غنی‌سازی اطلاعات" ارائه می‌شد که در آن فایل‌های رایانه‌ای مرتبط با آثار کتابشناختی توسط کارشناسان شرکت یا کتابخانه در زیر شاخه‌های دایرکتوری‌های مشخصی در سرور کتابخانه  قرار داده می‌شد و لینک ارتباطی آنها در پایگاه‌های اطلاعات کتابشناختی وارد می‌شد و با این روش علاوه بر اطلاعات کتابشناختی اسناد، اطلاعات غیر متنی مرتبط با آنها نیز در اختیار کاربران قرار می‌گرفت. ولی این روش دارای معایبی است:

 

 

 

اول اینکه هیچ کنترلی بر روی کپی اشتباهی فایل‌ها و یا حذف احتمالی آنها بخصوص بعد از آدرس‌دهی در منابع کتابشناختی وجود ندارد.

 

نرم افزار مدیریت منابع الکترونیک سیمرغ برای رفع همین معایب و افزودن امکانات بیشتر طراحی شده است. ویژگی‌های این نرم‌افزار عبارتند از:

·         از فن‌آوری Microsoft SQL Server برای ذخیره و نگهداری فایل‌های منابع الکترونیک استفاده می‌کند. با این روش دیگر فایل‌های منابع الکترونیک در زیرشاخه‌های دیسک سخت رایانه سرور پراکنده نیستند بلکه در یک یا چند پایگاه داده موجود در SQL Server قرار گرفته‌اند.

·         امکان تهیه پشتیبان از تمام منابع الکترونیک یا بازیابی یکباره آنها در صورت لزوم وجود دارد.

·         رابط کاربر این نرم‌افزار کاملا فارسی می‌باشد و محیطی ساده و قابل استفاده توسط کاربران معمولی است.

·         علاوه بر آنکه می‌توان توسط مشخصات فایل‌ها، به راحتی به جستجوی فایل مورد نظر پرداخت امکان افزودن شرح نیز برای فایل‌ها در نظر گرفته شده است که جستجوی فایل‌ها را ساده‌تر می کند.

·         می‌توان اقدام به جستجوی تمام متن درون فایل‌های متنی نظیر TEXT، DOC و PDF پرداخت و منابع الکترونیک را علاوه بر مشخصات ظاهری فایل‌ها، توسط جستجوی متن درون آنها نیز بازیابی کرد.

·         به صورت یکپارچه با سیستم جامع اطلاع‌رسانی سیمرغ ارائه شده است. به این معنی که اطلاعات یک منبع الکترونیک کاملا در ارتباط با اطلاعات کتابشناختی آن و یا مدرک حاوی آن قرار دارد با این روش امکان دسترسی به منابع الکترونیک از طریق جستجوی کتابشناختی و یا بالعکس بوجود آمده است.

·         سیستم امنیتی این نرم‌افزار بر اساس آخرین سیستم‌های امنیتی سیستم عامل Windows پیاده‌سازی شده و به این ترتیب اطمینان کافی برای کنترل دسترسی پرسنل کتابخانه و مدیریت منابع الکترونیک وجود دارد.

·         برای ایجاد دسترسی کاربران در شبکه‌های داخلی یا اینترنت از یک HTTP Gateway استفاده شده است. این دروازه با آخرین فن‌آوری‌های .NET بر روی IIS پیاده‌سازی شده است و دسترسی کاربران را توام با کنترل امنیتی اختیارات آنها فراهم می‌کند.

·         در این نرم‌افزار مفهومی به نام "مبدل" بر سر راه دسترسی کاربران به منابع الکترونیک قرار داده شده است. این مبدل‌ها اجازه می دهند که منابع الکترونیک یکسان به فرم‌های مختلف در اختیار کاربران

·         مختلف قرار گیرد. به عنوان نمونه یک تصویر با کیفیت زیاد را می‌توان علاوه بر فرم معمول آن به شکل Thumbnail و یا به صورت امضا شده (مثلا توسط نام کتابخانه) نیز در اختیار کاربران قرار داد.

 

جستجوی تمام متن و تاثیر آن بر فهرست‌نویسی:

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های نرم‌افزارهای کتابخانه دیجیتال از جمله نرم‌افزار سیمرغ، امکان جستجوی متون فایل‌های TEXT و DOC (خروجی نرم‌افزار Microsoft Word) و PDF (خروجی Adobe Acrobat) می‌باشد. این امکان که پشتیبانی متون فارسی آن نیز روز به روز بیشتر می‌شود باعث شده است بتوان کلمات درون این فایل‌ها را استخراج نمود و نمایه‌های مفصلی از این کلمات و فایل حاوی آنها ایجاد نمود.

در نتیجه نرم‌افزارها می‌توانند با جستجو در این نمایه‌ها و حتی ترکیب جستجوهای مختلف، فایل مورد نظر جستجوگران را مشخص کنند و آن را برای نمایش و یا چاپ احضار کنند. سوالی که در اینجا به ذهن خطور می‌کند این است که با وجود

 

 

 

این امکان، دیگر چه نیازی به فهرست‌نویسی اسناد و مدارک نظیر کتاب، مقاله، پایان‌نامه و مشابه آنها وجود دارد؟ و اصولا نیازی به انجام این عمل طاقت‌فرسا می‌باشد؟

برای پاسخ مناسب به این سوال لازم است ابتدا دلایل فهرست‌نویسی را بررسی کنیم و سپس با مقایسه شرایط ببینیم آیا این دلایل در شرایط جدید هنوز پا برجاست یا خیر؟

از مهم‌ترین دلایل فهرست‌نویسی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

·         تعیین موضوعات اصلی:

منابع متنی مانند کتاب یا مقاله معمولا مفصل هستند و از تعداد بسیار زیادی پاراگراف تشکیل شده‌اند. علاوه بر آن، این پاراگراف‌ها هم ارزش نیز نیستند و به منظورهای متفاوتی در کتاب یا مقاله قرار داده شده‌اند. پاره‌ای از آنها مقدمه نویسنده یا ناشر هستند و پاره‌ای دیگر بیوگرافی و مشابه آن، که اساسا ربط چندانی به محتوی کتاب ندارند. حتی در صورت مشخص بودن بخش‌های اصلی متن، تعیین موضوعات اصلی آنها کاملا بستگی به معنی آنها دارد.

به عنوان مثال به متن زیر که اولین پاراگراف صفحه13 کتاب "مقدمه‌ای بر نرم‌افزارهای آزاد/ متن باز" به شماره ISBN: 964-96535-0-3 می‌باشد توجه کنید:

به FOSS القاب مختلفی اطلاق می‌شود: جنبش، تب زودگذر، ویروس، جاسوسی کمونیستی و حتی قلب و روح اینترنت. اما یک نکته درباره آن همواره از قلم انداخته می‌شود. "نرم‌افزارهای متن باز یک وسیله بسیار موثر برای انتقال ثروت دنیای صنعتی به کشورهای در حال توسعه می‌باشد".

طبیعی است که جستجوی کلمات جنبش، تب، ویروس و جاسوسی همانند جستجوی "نرم‌افزارهای متن باز" منجر به قرار گرفتن این کتاب در میان پاسخ‌ها می‌شود. به این ترتیب در یک کتابخانه نسبتا بزرگ تقریبا با جستجوی هر کلمه یا عبارت، بیش از کتاب‌‌های واقعا مورد نیاز، کتاب‌های دیگر جزء پاسخ قرار می‌گیرند. این مشکل هیچ راه‌حلی ندارد جز تعیین موضوعات اصلی متون که کاری نیازمند هوش و دانش بشری است و امکان جستجوی متون، هیچ کمکی به این مساله نمی‌کند.

·         تطبیق موضوعات اصلی با فرمت‌های استاندارد:

جستجوی متن فقط وقتی به جستجوگر کمک می‌کند که جستجوگر دقیقا بداند به دنبال چه عبارتی باید بگردد ولی در دنیای واقعی اینگونه نیست. وجود عبارت‌های متفاوت برای یک معنی مانند رایانه و کامپیوتر، وجود عبارت‌های یکسان برای چند معنی مانند شیر و وجود عبارت‌های هم معنی ولی به زبان‌های مختلف مانند استفاده ازکلمات

 

انگلیسی در متون فارسی همگی سبب می‌شوند که حجم زیادی از مدارک متنی در نتایج جستجو ظاهر نشوند. یکی از مهم‌ترین وظایف فهرست‌نویسان تطبیق این عبارات با یک فهرست استاندارد است تا جستجوگران بتوانند با انتخاب عبارات خود از این فهرست، به جواب‌های مناسب دست یابند.

·         تبدیل متون به فرم‌های مناسب برای طبقه‌بندی:

عبارات درون متون مانند نام افراد معمولا برای طبقه‌بندی مناسب نیستند. به عنوان مثال نام پدیدآور کتاب "مقدمه‌ای بر نرم‌افزارهای آزاد/متن باز" واقعا به شکل "دکتر محمد خوانساری" ذکر شده است در صورتیکه برای طبقه‌بندی مناسب کتاب لازم است آن را به فرم مقلوب "خوانساری، محمد" تبدیل کنند.

همانگونه که مشاهده گردید در واقع عمل فهرست‌نویسی پروسه‌ای قبل از عمل جستجو می‌باشد و عمل جستجو به هر شکل آن، فقط در متن‌های ناشی از فهرست‌نویسی منجر به پاسخ مناسب می‌شود. اگر بخواهیم با تسامح صحبت کنیم هنگام تجهیز کتابخانه‌ها به نرم‌افزارهای کتابداری و اطلاع‌رسانی، دو نوع اطلاعات متفاوت وارد نرم‌افزار می‌گردد:

 

 

 

1-     ورود اطلاعات توصیفی اسناد. 2- ورود اطلاعات تحلیلی اسناد. عمل جستجوی درون متن اگر مفید باشد صرفا برای تقویت جستجو در اطلاعات توصیفی اسناد خواهد بود.

 

در واقع امکان جستجوی درون متن فقط وقتی به تنهایی کافی است که اطلاعات توصیفی اسناد نیز به تنهایی نیاز جستجوگر را برآورده سازند. کتابخانه‌های بسیار کوچک و دارای اسناد یکنواخت و کاملا تخصصی در حوزه مهندسی یا پزشکی ممکن است اینگونه باشند ولی با افزایش تعداد و تنوع مدارک حتما نیاز به فهرست‌نویسی مدارک قبل از جستجو می‌باشد.

در نهایت می توان گفت که جستجوی درون متون یک امکان کاملا مفید در کتابخانه‌ها و مراکز اسناد است که در نرم‌افزار سیمرغ نیز کاملا پشتیبانی شده است ولی این امکان به هیچ وجه منجر به حذف فهرست‌نویسی و نیاز به جستجوی اطلاعات فهرست‌نویسی شده توسط نرم‌افزار نمی‌شود. با توجه به همین نکات، امکان جستجوی درون متن منابع الکترونیک به طور همزمان و در کنار امکانات مفصل جستجوی منابع کتابشناختی در نرم‌افزار سیمرغ قرار گرفته است.

در واقع اگر به دنبال حذف فهرست‌نویسی دستی (به دلیل زحمت بسیار زیاد آن) هستیم، راه‌حل آن تقویت جستجوی تمام متن نیست، بلکه راه‌حل آن تهیه و پیاده‌سازی روش‌های مکانیزه فهرست‌نویسی توسط رایانه می‌باشد. نرم‌افزارهای پردازش متن و فهرست‌نویسی بسیار پیچیده هستند و فن‌آوری‌های فعلی هنوز در ابتدای این راه قرار دارند.

 

گزارش‌های نرم‌افزار مدیریت منابع الکترونیک:

در نرم‌افزار نگهداری منابع الکترونیک سیمرغ، امکانات بسیار زیادی برای تعریف، تهیه و چاپ گزارش‌های مختلف پیش‌بینی شده است. تمامی گزارش‌های این نرم‌افزار کاملا قابل تعریف و تنظیم مطابق با نیازهای کتابخانه استفاده‌کننده می‌باشد.

این گزارش‌ها از امکانات قدرتمندی به شرح زیر برخوردار می‌باشند:

 

·         هر گزارش، دارای تنظیمات و پارامترهای اختصاصی است که در محاوره‌ای قبل از ارائه گزارش از کاربر اخذ می‌شود.

·         مرتب کردن سطرهای گزارش به دلخواه کاربر امکان‌پذیر است.

·         اعمال شرایط دلخواه بر روی اطلاعات دخیل در هر گزارش میسر است.

·         بازبینی پیش‌نمایش گزارش‌ها قبل از چاپ (با همان فرم و صفحه‌بندی) در هر گزارش میسر است.

·         صدور اطلاعات گزارش‌ها در قالب‌های مختلف مثل HTML برای استفاده‌های گوناگون (مثلا فراخوانی در نرم‌افزارهای دیگر) نیز امکان‌پذیر است.

 

گزارش‌های نرم‌افزار نگهداری منابع الکترونیک سیمرغ به دو دسته کلی تقسیم می‌شوند:

فهرست منابع الکترونیک موجود در کتابخانه

یکی از اساسی‌ترین نیازهای هر مرکز، اطلاع از موجودی منابع الکترونیک خود است. در نرم‌افزار منابع الکترونیک سیمرغ می‌توان گزارش‌های متنوعی از موجودی منابع الکترونیک تهیه کرد. منابع الکترونیک دارای مشخصات متعددی از جمله نام

 

 

 

 

و اندازه هستند که به آنها مشخصات قابل تعریفی نظیر نوع محتوی و قالب‌های خاص و عام نیز در نرم‌افزار افزوده شده است.

هنگام تهیه گزارش می‌توان بر روی هر یک از این پارامترها شرط قرار داد و در نهایت گزارش را بر اساس هر یک از آنها نیز مرتب نمود.

 

گزارش استفاده از منابع الکترونیک:

یکی از مهم‌ترین گزارش‌های مورد نیاز در هر کتابخانه دیجیتال، میزان استفاده کاربران از منابع الکترونیک است. در نرم‌افزار نگهداری منابع الکترونیک سیمرغ نه تنها می‌توان چنین گزارشی شامل نام کاربری و آدرس اینترنتی استفاده‌کنندگان تهیه نمود، بلکه می‌توان این گزارش‌ها را به فرم سرجمع نیز ارائه کرد.

هنگام تهیه گزارش می‌توان علاوه بر مشخصات منابع الکترونیک برای استفاده‌کنندگان نیز شرط قرار داد. فرم‌های نمایشی و چاپی گزارش، قابل تعریف هستند تا هر کتابخانه بتواند بر اساس نیازهای خود آنرا تهیه کند.

گزارش‌ها را می‌توان تنها برای یک محدوده خاص زمانی تهیه کرد و از میزان استفاده، با دقت بیشتری مطلع شد.

هنگام تهیه گزارش‌های سرجمع می‌توان منابع الکترونیک را بر اساس قالب‌های عام (تصویر، فیلم، موسیقی و ...) یا خاص (فایل JPG و فایل WMI و ...) و همچنین نوع محتوی و حتی تاریخ استفاده، گروه‌بندی نمود و در هر گروه اطلاعات مربوطه به "تعداد دفعات مراجعه به منابع الکترونیک" و "مجموع حجم اطلاعات دریافت شده" را مشاهده یا چاپ نمود.

جستجو و نمایش اطلاعات منابع الکترونیک در کنار منابع کتابشناختی:

کتابخانه‌ها و مراکز اسناد به طور سنتی دارای منابع زیادی مانند کتاب، مقاله، نشریه، اسناد و مشابه آن هستند. این منابع معمولا مطابق با استانداردهای ISBD و AACR2 فهرست‌نویسی می‌شوند و به روش‌های کلاسیک توسط محاوره‌های جستجوی اطلاعات کتابشناختی بازیابی می‌گردند. هنگامی که یک کتابخانه اقدام به تهیه نسخه الکترونیک از منابع خود می‌کند و یا آنکه اساسا منابع جدیدی را به فرم الکترونیک تهیه می‌کند با مشکل چگونگی نگهداری و بازیابی منابع الکترونیک مواجه می‌شود. این مشکل وقتی پر رنگ‌تر می‌شود که کتابداران و کاربران می‌خواهند اطلاعات خاص منابع الکترونیک را در کنار اطلاعات کتابشناختی آنها بازیابی و مشاهده کنند. از طرف دیگر تمایل دارند که هنگام دسترسی به منابع کتابشناختی بتوانند با لینک‌های مناسب به منابع الکترونیک مرتبط با آنها نیز برسند. از طرف دیگر هنگام دسترسی به منابع الکترونیک نیز با لینک‌های مناسب به منابع کتابشناختی مرتبط با آنها برسند.

با توجه به نیازهای فوق، یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های نرم‌افزار کتابخانه دیجیتال سیمرغ، ایجاد محیطی همگن برای دسترسی به هر دو نوع منابع کتابشناختی و الکترونیک و ایجاد ارتباط بین آنها در محیطی بسیار ساده می‌باشد.

 

 

 

 

 

 

 

جستجو:

در بخش جستجوی نرم‌افزار سیمرغ دو نوع محاوره برای جستجوی منابع کتابشناختی و جستجوی منابع الکترونیک وجود دارد. با وجودی که در محاوره‌های جستجوی منابع کتابشناختی تکیه اصلی بر روی مداخل جستجوی عمومی کتابشناختی مانند عنوان، پدید آور و موضوع می‌باشد امکانی در آن افزوده شده تا بتوان نتیجه جستجو را فقط به رکوردهایی محدود کرد که دارای نسخه الکترونیک هستند و یا به فرمی با منابع الکترونیک ارتباط دارند.

صفحه نمایش خلاصه:

صفحه نمایش خلاصه نتایج جستجو در نرم‌افزار سیمرغ به نحوی طراحی گردیده که اگر کاربر از طریق محاوره مخصوص منابع کتابشناختی به دنبال سند مورد نظر خود بگردد نه تنها با صفحه‌ای حاوی اطلاعات کتابشناختی رکوردهای نتیجه جستجو مواجه می‌گردد بلکه در هر نتیجه جستجو، فهرستی از منابع الکترونیک مرتبط با آن نیز به نمایش در می‌آید که کاربر می‌تواند با انتخاب آنها، منابع الکترونیک مورد نظر را نیز مشاهده نماید

در صورتی که اگر کاربر از طریق محاوره مخصوص منابع الکترونیک به دنبال منبع مورد نظر خود بگردد با صفحه دیگری روبرو می شود که تاکید آن بر اطلاعات منابع الکترونیک یافت شده است. با این حال در این صفحه امکان منحصر به فردی برای افزودن اطلاعات کتابشناختی وجود دارد که با انتخاب آن اطلاعات کتابشناختی مربوطه به هر منبع الکترونیک، جستجو شده و در کنار اطلاعات خاص آن نمایش داده می‌شود.

فرم کامل:

در نرم‌افزارهای معمول هنگام نمایش فرم کامل یک سند، فقط اطلاعات کتابشناختی آن سند نشان داده می‌شود در صورتی که در نرم‌افزار سیمرغ علاوه بر اطلاعات کتابشناختی سند که با استاندارد Dublin Core به نمایش در می‌آید، کلیه منابع الکترونیک مرتبط با آن سند نیز به دسته‌های "چکیده"، "کل اثر"، "تصویر"، "متن"، "فایل صوتی"، "فایل تصویری" و "سایر" تقسیم‌بندی شده و به کاربر نشان داده می‌شود. با این روش کاربران می‌توانند با انتخاب لینک‌های موجود در این بخش‌ها به نسخه اصلی این منابع الکترونیک نیز دسترسی پیدا کنند.

علاوه بر موارد فوق اگر نتیجه جستجو، یک منبع الکترونیک باشد، اطلاعات کامل آن منبع الکترونیک و چگونگی ارتباط آن با رکورد کتابشناختی نیز در همین صفحه نمایش داده می‌شود.

 

گردش امانات

نرم‌افزار گردش امانات سیمرغ بخشی از مجموعه نرم‌افزارهای سیمرغ است که با استفاده از آخرین فن‌آوری‌ها، کلیه سرویس‌های گردش امانت اسناد و پیگیری آنها را در اختیار مسئولین کتابخانه‌ها و مراکز اسناد قرار می‌دهد.

امکان پشتیبانی انواع مختلف اعضا در کنار سرویس‌های مختلف امانت، مطالعه در محل و رزرو سبب استقبال گسترده کتابخانه‌های متعدد و متنوع دانشگاهی، وزارتخانه‌ای و عمومی از این نرم‌افزار شده است.

از طرف دیگر وجود سرویس‌های متعدد امانت در اینترنت منجر به کاهش مراجعات غیر ضروری اعضا به کتابخانه‌ها شده است و با فراهم شدن امانت بین کتابخانه‌ای، اعضای کلیه مراکز مجهز به سیمرغ می‌توانند بدون مراجعه به مراکز مختلف به راحتی از مدارک و اسناد آن مراکز نیز استفاده کنند.

اعضا:

در نرم‌افزار گردش امانات سیمرغ امکان تعریف انواع مختلف اعضا وجود دارد. در این سیستم، اعضا به سه دسته کلی "حقیقی درون سازمانی"، "حقیقی برون سازمانی" و "حقوقی" تقسیم می‌شوند. وجود این تقسیم‌بندی‌ها سبب شده است که سیستم گردش امانات سیمرغ قابل نصب برای هر نوع کتابخانه اعم از دانشگاهی، وزارتخانه‌ای و عمومی باشد.

 

اطلاعرسانی به اعضا توسط email و sms:

یکی از مهمترین مباحث امانت، چگونگی اطلاعرسانی به عضو در موارد متعدد نظیر بازگشت سند رزرو شده میباشد. در نرمافزار سیمرغ عمل اطلاعرسانی به عضو به چهار روش email، sms، تلفن و پست قابل انجام است. یکی از ویژگیهای بسیار مهم نرمافزار سیمرغ ارسال خودکار اعلامیههای مختلف به اعضا توسط email یا sms و بدون دخالت پرسنل کتابخانه میباشد. با ارسال خودکار اعلامیهها توسط email بخش مهمی از کار پرسنل بخش امانت مکانیزه شده و با دقت و سادگی بیشتری انجام میشود.

اعلامیههایی که توسط نرمافزار گردش امانات سیمرغ برای اعضا فرستاده میشوند عبارتند از:

·         رزروهای آماده امانت

·         امانات دارای تاخیر

·         رزرو امانت نامحدود

·         کاهش اعتبار مالی عضو

·         پایان دوره عضویت

 

امانت بین کتابخانهای:

با فراهم شدن امانت بین کتابخانهای، اعضای کلیه مراکز مجهز به سیمرغ میتوانند بدون مراجعه به مراکز مختلف به راحتی از مدارک و اسناد آن مراکز استفادهکنند.

فن‌آوری RFID:

در چند دهه اخیر کاربردهای ابزارهای الکترونیکی و تکنولوژی اطلاعات، جهت افزایش دقت و سرعت در انجام امور فراگیر گشته و با گذشت زمان و پیشرفت‌های انجام یافته، به تناوب زمینه ظهور فن‌آوری­ها و سیستم­هایی با قابلیت­های بسیار بهتر از گذشته فراهم گردیده است. تاکنون در زمینه سیستم­های شناسایی افراد یا اجسام فن‌آوری‌هایی مورد استفاده قرار گرفته که از کد میله‌ای (Barcode) و گیت‌های مغناطیسی می‌توان به عنوان فراگیرترین آنها نام برد. طی چند سال گذشته فن‌آوری جدیدی به نام RFID (مخفف عبارت Radio Frequency Identification به معنی شناسایی با امواج رادیویی) در این زمینه عرضه گردیده است. این فن‌آوری بدلیل مزایای بسیار برتر آن در مقایسه با سایر فن‌آوری‌ها، به نحوی متمایز مورد توجه قرار گرفته و هم­اکنون در دنیا، اکثر سیستم­های شناسایی با استفاده از این فن‌آوری طراحی و پیاده­سازی می­گردند.

 

+ گروه کتابداری ارشد ; ۳:٥٩ ‎ب.ظ ; ۱٢ دی ۱۳۸٩
comment نظرات ()

ix-quick

 

¨دانشگاه آزاد اسلامی
¨واحد تهران شمال
¨گروه کتابداری و اطلاع رسانی
¨عنوان تحقیق: معرفی پایگاه IX quick
¨مربوط به درس:ذخیره و بازیابی اطلاعات
¨استاد:سرکار خانم دکتر مهردخت وزیرپور
¨گردآوری: لیلا صادقی

Ix quick  از ابر موتورهای جدید جستجوست که از سایر ابر

موتورها باهوشتر عمل می کند.

جستجو در این ابر موتور جستجو از سرعت بالایی برخوردار است. همچنین بر خلاف سایر ابر موتورها، جستجو در 14موتور جستجو به همراه رتبه بندی میزان ارتباط مطالب صورت می گیرد و نتایج جستجو در هر یک از موتورهای جستجو به طور جداگانه نشان داده می شود.

¨علاوه‌براین‌،  Ix quick از معدود ابرموتورهایی است ‌که‌ امکان ‌انجام ‌جستجوی ‌پیشرفته‌ را در اختیار کاربران‌قرار می‌دهد و از امکانات ‌و تسهیلات‌ هر یک ‌از موتورهای ‌جستجو برای‌انجام‌ جستجوهای ‌پیشرفته‌ آگاه‌می‌باشد. زمانیکه‌ چند صفحه ‌مشابه ‌را با چند موتور جستجو پیدا می‌کند، فقط‌ یکبار آن‌ را در نتایج‌ جستجو عنوان ‌می‌کند.

امکانات منحصر به فرد Ix quick عبارتند از:

  Universal power search جستجوگر قدرتمند وفراگیر ،

جستجوی فراگیر و قدرت قابل توجه در تصفیه وپالایش اطلاعات

با مراجعه به Ix quick International Phone Directory

می توانید شماره های تماس و آدرس مربوط را درIx quick پیدا کنید.

در بخش Ix quick Video نیز امکان مشاده 18 میلیون ساعت  تصاویر ویدئویی شاد و سرگرم کننده برای شما کاربران فراهم

خوهد بود.

Ix quick  حقوق شخصی و کاملا محرمانه ای برای شما

فراهم می کند.

Ix quick هیچ گاه آدرس IP شمار را ثبت نمی کند .برای

اطلاعات بیشتر به بخش privacy position یا Ix quick

Privacy policy مراجعه کنید.

Ix quick یک ابر موتور جستجو است که نتایج حاصل از جستجو از جامعیت و وسعت بیشتری برخوردار می باشد. درواقع هنگامی که لغت Ix quick را جستجو می کنید، در حال جستجوی بسیاری از موتور های جستجوگر متداول به طور همزمان و بدون ذکر نام آنها خواهید بود. در مجموع این موتورها می توانند اطلاعات بسیار بیشتری را تحت پوشش قرار دهند.( در مقایسه با یک موتور جستجوگر)

امکان دسترسی به نتایج دقیق ترMor accurate results :

در کنار هر یک از نتایج حاصل از جستجو در Ix quick ، یک ستاره قرار می گیرد. این ستاره بدین معنا است که اگر هر یک از موتورهای جستجوگر را برای یافتن مطلب مورد نظرخود، انتخاب کنید، در نهایت آن نتیجه ستاره دارد به عنوان یکی از 10 نتیجه برتر مشاهده خواهد شد. حال اگر در کنار نتیجه، 5ستاره وجود داشته باشد، می توان دریافت که 5 موتور جستجوگر بر روی این نتیجه توافق دارند.

این امر بسیار حائز اهمیت است زیرا موتورهای جستجوگر، نتایج را از راههای مختلفی انتخاب می کنند، این نتایج در برخی موارد کارآمد و مفید هستند اما در جنبه های دیگر از جامعیت کافی برخوردار نمی باشد. نتیجه ستاره دار حاصل از جستجو در Ix quick به دلایل و مقاصد مختلف، برگزیده می باشد زیرا حاصل انتخاب چندین ماشین جستجوگر است .

امکان جستجوی قوی ، جامع و کلی Universal power search:

جستجوگر های حرفه ای، غالبا به ابزار و شیوه های قدرتمندی برای جستجو مجهز شده اند. این شیوه ها شامل Boolean logic,phrases,wildcards و جستجوهای مرتبط با موضوع مورد نظر می شود.

موتور های جستجو گر مختلف روشهای متفاوتی را برای جستجوی قوی پشتیبانی می کنند.

1- کلمه بندی ، تعبیر، اصطلاح.

2- روشی که به یک سیستم عامل امکان می دهد تا روی چندین فایل با نام های مرتبط ، عملکرد مفیدی داشته باشدو کاربران هر یک از آنها، از راههای متفاوتی به اطلاعات مورد نظر خود، دست یابند.

وجود این اختلافات در موتورهای جستجو گر ، سبب اتلاف زمان و پیچیدگی در فرایند جستجو می شود.اما سیستم Ix quick این مشکل را حل کرده است.

جستجوگر Ix quick قابلیت های هر کدام از موتورهای جستجوگر را شناسایی می کند که هر موتور جستجوگر از چه شیوه ای برای جستجوی قوی پشتیبانی می کند و نحوه دستیابی به هر یک از آنها را به کاربر ارائه می دهد.

این جستجوگر ،امکان انجام هر نوع جستجوی قوی وگسترده ای را با

استفاده از تنها یک گرامر یا مرحله، میسر می سازد، Ix quick در مقایسه با هر یک از موتورهای جستجوگر،قابلیت بسیار بالاتری در پشتیبانی از شیوه های مختلف جستجو پیشرفته دارد.

Ix quick ،موضوع مورد نظر شما را( برای جستجو) صرفا به موتورهای جستجوگری که در ارتباط با آن موضوع خاص هستند، ارسال می کند و سپس آن را به گرامر معینی که برای هر موتور جستجوگر قابل درک و دریافت باشد ترجمه می کند.

برای جستجوی پیشرفته، به صفحه Ix quick Search یا Ix quick Expert Search بروید.

جستجوی سراسری   Global Search

Ix quick ، جهان را جستجو می کند:

امکان جستجو به 18 زبان دنیا حتی چینی،ژاپنی و کره ای. در هر یک از زبان هاIx quick موتورهای جستجوگر بین المللی و محلی را جستجو می کند، به این ترتیب دقیقا می توان به مطالب مورد نظر خود دست یافت.

جستجوی افراد و مشاغل گوناگون در سرتاسر جهان با استفاده از

International Phone Directory در جستجوگرIx quick.

با استفاده ازIx quick’s Reverse Directory می توانید از روی شماره تلفن افراد، به شناسایی آنان به پردازید.چنانچه خواهان کسب اطلاعات بیشتر در مورد شخص یا تجارتی هستید کافی است بر روی نام مورد نظر کلیک کنید به این ترتیب صفحه وب کاملی از خصوصیات موضوع مورد بررسی در صفحه ظاهر می شود.

همچنین جستوگری با قابلیت 18میلیون ساعت ویدئو.جستجوی خود را از میان 6مقوله مخصوص جداسازی نمایید.

تصفیه سازی یا جداسازی پیشرفته و قدرتمند مطالب

Power Refinement  

به کمک ویژگی Exclude Results Seen در Ix quick می توان مطالب و نتایج جدیدی را جستجو کرد.در واقع Ix quick زمان شما را با ارائه نتایج تکراری که پیش تر نیز آنها را ملاحظه نمودید تلف نمی کند.برای مشاهده علمی این قابلیت می توانید عبارت مورد نظر خود را در قسمت تحتانی صفحه نتایج مجددا با اعمال تغییراتی وارد کنید و بر روی دکمه search  کلیک نمایید.

با استفاده از Result Honing در Ix quick می توانید، دقیقا به نتایج مورد نظر خود، اشاره کنید. توجه داشته باشید که علائم تیک (علامت کنترل) و ×( علامت ضربدر) در کنار برخی از نتایج ظاهر می شوند. چنانچه یکی از نتایج به طور ویژه برای شما مناسب و کارآمد باشد روی علامت تیک کلیک کنید به این ترتیب می توانید به نتایج مشابه موضوع مورد نظر خود دست یابید.اما اگر نتیجه ظاهر شده در صفحه، مورد توجه شما قرار نگرفته است، روی علامت × کلیک کنید تا نتایج مشابه آن از صفحه حذف شوند.

جستجو از هر کجا Search from Anywhere

با استفاده از قابلیت Ix quick Toolbar وDeskbar  Ix quick امکان جستجوی پیشرفته از طریق ابزار قدرتمند Ix quick در هر کجا میسر خواهد بود که کمک مشخصه Search This Site می توان اطلاعات را بر روی یک وب سایت ویژه مشاهده و پیگیری نمود.

ابزارهای تعبیه شده در Ix quick امکان جستجوی قوی و پیشرفته بر روی Web را به سرعت فراهم می آورد. با استفاده از آن می توان تصاویر، شماره های تلفن و آدرس های مورد نظر را در سرتاسر جهان جستجو نمود. با داشتن یک شماره تماس نیز امکان شناسی فرد مخاطب (کسی که به شما زنگ زده است) میسر می باشد.

منبع : سایت Ix quick

+ گروه کتابداری ارشد ; ۱:۳۱ ‎ب.ظ ; ۱٢ دی ۱۳۸٩
comment نظرات ()

questia

 

lQuestia
( On line library)
lنام درس: ذخیره و بازیابی اطلاعات
lنام استاد: سرکار خانم دکتر مهردخت وزیرپور
lتهیه کننده: لیلا صادقی
lQuestia???
lQuestia بزرگترین کتابخانه on lineاست که بیش از 72،000 کتاب تمام متن، 2میلیون مقاله و یک مرجع بی نقص که شامل فرهنگ لغت، دایره المعارف و تزاروس  است را شامل می شود.
lدر صورت اشتراک به این کتابخانه دانشگاهی علاوه بر دسترسی به منابع موجود توانایی تولید دیجیتالی برای برجسته کردن متن، یادداشت برداری، تهیه پانویس و کتابشناسی را در سه روش متفاوت به دست می آورید.

از بدو تاسیس تا کنون این پایگاه 500،000 مشترک از 200 کشور دنیا داشته است.

اوج ترافیک بازدید کنندگان از سایت بیش از 4 میلیون بازدید در هر ماه، و متوسط تقریبی آن 2 میلیون بازدیدکننده در ماه می باشد. که 85% از این بازدید کنندگان دانش آموزان( دانشجویان) می باشند.

Questia دارای 8 سال سابقه کاری در تهیه یک کتابخانه دیجیتالی و همینطور فراهم آوری محیطی برای تحقیق و جستجوی پیوسته می باشد.

lتاریخچه

1998- تاسیس در ماه ژوئن.

1999-Rod Canion روی هسته اصلی پروژه سرمایه گذاری کرد و رئیس هیئت مدیره شد.

2000- 135 میلیون دلار ریسک سرمایه گذاری، با300 کارمند و بدون هیچگونه تولیدی.

2001- راه اندازی تولید در ژانویه، اتمام ریسک سرمایه گذاری در سپتامبر.

2002- ارائه تحقیقات با پرداخت هزینه.

2003- سرازیر شدن پول نقد در ژوئن.

2004 – آغاز فروش به مدارس.

2005- ضرر 10 میلیون دلاری در فروش.

2006- 70 کارمند، 250،000 مشترک از210 کشور.

2006- بزرگترین مجموعه کتابهای دارای مجوز قانونی به صورت پیوسته.

2007- Tim Harris رئیس کل شد.

2008- راه اندازی چاپ سریع، روشی مبتکرانه برای چاپ مواد دارای مجوز روی وب.

lQuestia در یک نگاه

Questia  روش بیش از 50،000 نفر برای جستجوی نیازهای حرفه ای و یا وابسته به مدرسه و همینطور برای تفریح و یا علایق شخصی را تغییر داده است.بزرگترین کتابخانه on lineدنیا است که محتوای کتابهایش در این طبقه بندی موضوعی قرار دارد:

  1- هنر ومعماری 2- ارتباطات 3- اقتصاد وتجارت 4- آموزش

   5- تاریخ 6- حقوق 7- ادبیات 8- موسیقی و هنرهای نمایشی

   9- فلسفه 10- سیاست و حکومت 11- روانشناسی 12- مذهب

   13- علوم وتکنولوژی 14- جامعه شناسی و مردم شناسی.

این کتابخانه محتوایی on line و قابل اعتماد دارد که به سختی مشابه آن در اینترنت پیدا می شود.  Questiaمجوز حقوق انحصاری دیجیتالی برای مواد چاپی  گذشته نگر را از 300 ناشر معتبر مثل Oxford University Press دارا می باشد.دانش آموزان، محصلان، بازرگانان، نویسندگان حرفه ای و محققان سراسر دنیا به کتابها، نشریات ومقالات Questia  به آسانی، بدون اتلاف وقت و فدا کردن کیفیت تحقیق دسترسی دارند.

lجزئیات
l72،000کتاب تمام متن، 2 میلیون مقاله (در حال رشد) با7/24 راه دسترسی جامع به کتابها.
lانتشارات ناشران دانشگاهی وتجاری معتبرازمنابع قابل اعتماد.
lنه تنها دسترسی به تکه ای از متن بلکه دسترسی به تمام مقاله یا کتاب.
lیک کتاب همزمان به وسیله چندین کاربر می تواند چک شود.
lبر طبق برنامه خودتان هر زمان و هر جایی که بخواهید می توانید استفاده کنید.
l صفحه اول را به 8 زبان می توانید مشاهده کنید: چینی،فرانسوی،آلمانی،هندی،ژاپنی،روسی،اسپانیایی و لهستانی.

می توانید مرورگر یا واژه پرداز خود را به صورت رایگان از طریق لینک هایی که وجود دارد به روز کنید.

خدمات Questia انجام جستجو ونوشتن مقالات تحقیقی را سریعتر وآسانتر کرده و جستجو در اینترنت با این کتابخانه و کتابهایش راحتتر هم شده است.با استفاده از این خدمات بدون رفتن به کتابخانه می توانید کتابها را جستجو کنید، ببینید و متن کامل آنها را بخوانید.

 

lنت برداری بوسیله ابزار موجود ساده می شود، به صورت الکترونیکی می توانید در کتاب و مقاله مجلات قستمهایی را برجسته کنید، نشانه گذاری کنید ویادداشت بگذارید.همه یادداشت ها و برجسته کردن ها به صورت خودکار در فایل شخصی شما ذخیره می شود. درنوار ابزار بالای متن هر مقاله این گزینه ها قابل دسترسی است.
lجستجوکه کامل شد Questia با کمک به شما برای خلق شکلهای استناد و کتابشناسی های مناسب روند نوشتن مقاله تحقیقی را ساده می کند.

( برای استفاده از این سرویس احتیاج به Username&password دارید.) 

lمعرفی جزئیات وب سایت
lSearch شامل دو نوع جستجواست: جستجوی استاندارد و پیشرفته.
lReadدر این قسمت می توانید کتابها، مقالات نشریات و متنهای خواندنی را مشاهده کنید و بخوانید.
lWorkspace &project می توانید به پرونده ذخیره شخصی خودتان دسترسی پیدا کنید که به صورت خودکار به هنگام اشتراک به شما اختصاص می یابد.
lLogin به شما اجازه دسترسی به تمامی خدمات را می دهد.
lSearching Guidelines که قوانین و توضیحاتی برای کمک به جستجوی مفید است.
lGlossary اصطلاحات و تعاریف استفاده شده در وب سایت را توضیح می دهد.
lکتابخانه
lطبقه بندی های موضوعی که شامل 14گروه می شوند واز آنها نام بردیم.
lمجموعه های قابل خرید که شامل: 1-همه کتابخانه 2-روان شناسی 3-ادبیات 4-تاریخ 5-آموزش 6- فلسفه  و7- علوم مذهبی است.
lبخش های کتابخانه شامل: 1-عناوین تحقیق 2-وصف کتابها 3-دایره المعارف رایگان 4-نشریات علمی 5- مجلات     6 - روزنامه ها 7- فهرست مشترکین 8- کتابهای رایگان (5000کتاب رایگان).

lجستجوی کتابخانه
lبخش موضوع

بیش از 1،500،000عنوان که علوم اجتماعی و علوم انسانی را پوشش می دهد.موضوع ها شامل تاریخ، فلسفه، اقتصاد، علوم سیاسی، ادبیات، آموزش و... می شود که تجارت وعلم را در بر نمی گیرد.

lکتابها

بیش از 72،000کتاب کامل و در دسترس،ادبیات داستانی و غیرداستانی، کتابهای جدید و عناوین نایاب، آثار بیش از 300ناشر.

lمقالات نشریات

بیش از155،000مقاله نشریه علمی، عناوین نشریات شامل: نشریه روانشناسی، تحقیقات اجتماعی، امور جاری دنیا، آثار د انشگاهی وبیشتر.( می توانید لیست تمامی نشریات را ببینید.)

lمقالات روزنامه ها ومجلات

بیش از 185،000مقاله مجله، بیش از 1/1 میلیون مقاله روزنامه.

lکتابهای مرجع

مدارک مرجع on line و یکپارچه شامل:

- دایره المعارف کلمبیا

- فرهنگ میراث آمریکا

- تزاروس.Roget II

lQuestiaschool

گزینه ای به اسم Questiaschool وجود دارد، که  این مدرسه یک دنیای جدید از آموزش وادبیات دیجیتالی با 15،000 منبع تمام متن ، همچنین تقویت منابعon line( بوسیله تحقیق، ابزار تولید، طرح درس، آموزش کارمندان)، 7/24 دسترسی و خدمات بیشتربرای دانش آموزان ودانشجویان فراهم می کند.

این بخش شامل منابع پیشرفته حرفه ای برای افزایش مهارت های عملی، کیفیت وکارایی معلمان، قابلیت جستجوی کتابهای on line، طرح دروس، ارزیابی ها و مهارت ها می باشد ، همچنین شامل توفیق جدید Questia که ازبرنامه های پیشرفته دانشگاهی حمایت می کند.

l
منابع و ماخذ
lhttp://www.questia.com/Index.jsp
lhttp://www.questiaschool.com/Index.jsp
lhttp://www.questiamedia.com/corp/site/index.html

پایان

 

 

+ گروه کتابداری ارشد ; ۱:٢٧ ‎ب.ظ ; ۱٢ دی ۱۳۸٩
comment نظرات ()

سوال

 

 

لطفا عناوین تحقیقهای ذخیره و بازیابی اطلاعات که در امتحان خواهد آمد را در وبلاگ قرار دهید.

با تشکر

+ گروه کتابداری ارشد ; ۱:۱٦ ‎ب.ظ ; ۱٢ دی ۱۳۸٩
comment نظرات ()

RSS چیست؟

 

فن آوری RSS به منظور رساندن اطلاعات روزآمد به استفاده کنندگان بالفعل از اهمیت فراوانی برخوردار است. به بیان ساده تر RSS مخفف Really Simple Syndication  به معنی تشکیل ارتباط های بسیار ساده است. در واقع این فن آوری به شما اجازه میدهد اطلاعات مورد نیاز خودمان را از سایت ها و منابعی که از RSS پشتیبانی می کنند، به دست بیاوریم. وظیفه اصلی RSS قابل دستیابی کردن اطلاعات و صرفه جویی در زمان است .با استفاده از RSS می توانید آخرین عناوین سایت های دیگر را با به روز رسانی خودکار در سایت خود قرار دهید.

  RSS یک پروتکل مبتنی بر XML است که می تواند برای خلاصه برداری ساده اما غنی از وب سایت ها نیز بکار برود. در واقع RSS نوعی سرخط خبرها و اخبار وب سایت هاست که می توانید با مرور آن ها پی به اهم اخبار حوادث جدیدی که در وب سایت های مورد نظرتان منتشر شده اند, ببرید. به عبارت دیگر, RSS یکی از مشتقات XML می باشد. XML یکی از پدیده های بسیار بسیار مهم در دنیای وب و اینترنت تلقی می شود که یک زبان نشانه گذاری (همانند HTML ، XHTML، WML و ...) بوده و قابلیت انعطاف و سخت گیری های خاص خود را نیز دارد.

در واقع این فن آوری به شما اجازه میدهد اطلاعات مورد نیاز خودمان را از سایت ها و منابعی که از RSS پشتیبانی می کنند، به دست بیاوریم. ماهیت این گونه سایت ها به گونه ای است که دائم در حال تغییر است و ما نیاز داریم که در لحظه تغییر از آن مطلع شویم. به این ترتیب سایت های خبری، وبلاگ ها، منابع خبری مالی و اقتصادی و ... از جمله استفاده کنندگان از RSS می توانند, باشند.

 حال در نظر بگیریم که نرم افزاری روی کامپیوتر ما نصب است که به طور اتوماتیک به سایت هایی که برایش در نظر گرفته ایم مراجعه می کند و در صورت وجود اخبار تازه، نسبت به نمایش آن برای ما اقدام می کند که در واقع کار جالبی میباشد و این کاری است که RSS برای ما انجام می دهد. البته سایت های مورد نظر ما می باید نرم افزار مدیریت اطلاعات را در سایت خود فعال کرده باشد و این امکان را برای همه یا تعدادی از بازدید کنندگان خود فراهم بیاورند تا با مراجعه اتوماتیک نرم افزاری دیگر که به آن RSS Reader  می گویند اطلاعات جدید قابل دریافت باشد. به عبارت دیگر به مانند هر سرویس تحت وب دیگر، این سرویس نیز نیاز به یک برنامه در سمت سرویس دهنده یا Server Side و یک برنامه در سمت سرویس گیرنده یا User Side دارد. از آنجایی که کاربرد این فن آوری در حال حاضر بیشتر در سایت های خبری و جهت جمع آوری اخبار برای کاربران است به آن News Aggregator یا جمع کننده خبر نیز می گویند.

 این ابزار یا سرویس به خصوص برای کسانی که مجبور و یا مایل هستند در روز به چندین سایت خبری سرکشی کنند بسیار مفید و کارآمد خواهد بود.

در واقع فن آوری RSS به کاربران اینترنت و صاحبان سایت های مختلف اجازه می دهد که با عضویت در سایت های موردنظرشان نسبت به تغییرات لحظه ای آن سایت باخبر شوند.

کاربردهای RSS

از کاربردهای RSS  می توان به موارد زیر اشاره کرد:

1)اطلاع از آخرین تغییرات در وبلاگ های مورد علاقه شما؛

2)اطلاع از آخرین اخبار؛

3)ساخت سایتی خبری با موضوع خاص مثلا" سایتی ورزشی که اقدام به جمع آوری اخبار ورزشی از سایر سایت های خبری میکند؛

4)به روز کردن موتورهای جستجو؛

5)جمع آوری فایل های Multimedia  نظیر  MRSS یا Media RSS درموتور کاوش یاهو البته کاربرد RSS به موارد بالا محدود نمی شود .

مزایای RSS

 با گسترش روزافزون وب، دستیابی به محتوای مورد نیاز و به روز، کار مشکل و زمان بری است. RSS  این مشکل را حل می کند. RSS  این امکان را می دهد که به راحتی و بدون نیاز به مشاهده روزانه سایتهای مورد علاقه ، از محتوا و به روز رسانی های آنها مطلع شوید. وظیفه اصلی RSS قابل دستیابی کردن اطلاعات و صرفه جویی در زمان است با استفاده از RSS  می توانید آخرین عناوین سایت های دیگر را با به روز رسانی خودکار در سایت خود قرار دهید. به عبارت دیگر, مهم ترین مزیت RSS ذکر شد. شما به راحتی می توانید با نصب یک نرم افزار ساده، لیست کاملی از وبلاگ ها و وب سایت های مورد نظرتان را ایجاد کنید که چند لحظه پس از ارسال مطلب جدید از طرف وب سایت یا وبلاگ مورد نظرتان، پیام به روز شدن آن در روی صفحه مونیتور شما ظاهر خواهد شد و شما خواهید توانست عنوان و خلاصه مطلب را بخوانید.

نگین حسینی - وجیهه وکیلی

 

 

 

+ گروه کتابداری ارشد ; ٩:٤٥ ‎ق.ظ ; ۱٢ دی ۱۳۸٩
comment نظرات ()

Sleeping in the library

library-sleep

library-sleep

library-sleep

library-sleep

library-sleep

library-sleep

library-sleep

library-sleep

library-sleep

library-sleep

library-sleep

library-sleep

library-sleep

library-sleep

library-sleep

library-sleep

library-sleep

وجیهه وکیلی

 

+ گروه کتابداری ارشد ; ۸:۳٦ ‎ق.ظ ; ۱٢ دی ۱۳۸٩
comment نظرات ()

بررسی نقش مارک ایران در ذخیره و بازیابی اطلاعات

 

 

تعریف:

"مارک1، یا فهرستنویسی ماشین خوان، نظام برچسب گذاری عناصر کتابشناختی برای ذخیرهٔ الکترونیک است.  با استفاده از آن می توان داده های موجود در یک فهرستبرگه را به گونه ای آماده ساخت که برنامهٔ موجود در رایانه بتواند همهٔ آنها را بخواند و برابر دستور، روی هر داده عمل کند."  (دایرة المعارف کتابداری و اطلاع رسانی.  ج2، ص 1652).

تاریخچه:
         از اواخر دهه
ٔ 1950 کتابخانهٔ کنگرهٔ امریکا، بررسی داده های فهرستنویسی به شکل ماشین خوان را آغاز کرد که سرانجام، به تهیهٔ فهرست مقدماتی مارک 1 (MARRC 1) منجر گشت.  پس از 8 ماه آزمایش در شانزده کتابخانهٔ امریکا و با همکاری نمایندگان کتابخانهٔ ملی بریتانیا در ژانویهٔ 1968 با عنوان "فهرست مارک دو: تبادل داده های کتابشناختنی" انتشار یافت.

مارک کتابخانهٔ ملی بریتانیا، که بعد ها به نام مارک انگلستان (UKMARC) شهرت یافت، از آغاز از مارک کتابخانهٔ کنگره (USMARC) جدا گشت.  از عوامل اصلی این جدایی، یکی ویرایشهای متفاوت بریتانیایی و امریکایی قواعد فهرستنویسی انگلو امریکن بود و دیگر تفاوت، در کاربرد این دو مارک بود.  مارک امریکا در ابتدا برای تهیهٔ رایانه ای فهرستبرگه های کتابخانهٔ کنگره، به صورت فهرستگان ملی 2(NUC) طراحی شد و مارک انگلستان، برای تولید رایانه ای کتابشناسی ملی بریتانیا 3(BNB) ساخته شد.

بعد از این دو، فرمت های ملی دیگر ساخته شد که هریک به دلایلی بر مبنای یکی از دو فرمت فوق، طراحی شدند.

در سال 1977، فرمت مارک جهانی، به نام "یونی مارک"(UNIMARC)، به عنوان راه حلی برای مشکل فرمت های متفاوت براساس برنامهٔ مارک بین المللی ایفلا پدید آمد.  با بوجود آمدن یونی مارک، اکنون سازمان های ملی فهرستنویسی قادرند با نوشتن دو برنامهٔ تبدیل، از کلیهٔ فرمت های ماشین خوان برای تبادل اطلاعات، استفاده کنند.  این دو فرمت، شامل: یکی از فرمت ملی به یونی مارک و دیگری از یونی مارک به فرمت ملی می باشد.

مارک ایران:
        کتابخانه
ٔ ملی ایران،‌ سه سال پس از آغاز فهرستنویسی رایانه ای، در سال 1376، طرحی را درمورد "مارک ایران"، به شورای پژوهش های علمی کشور، پیشنهاد کرد و در سال 1377، "کمیته ملی مارک ایران" را تشکیل داد و مارک جهانی (UNIMARC) را برای ایران برگزید و آن را با نیازهای فهرستنویسی کتاب های فارسی و عربی، برمبنای تجربیات کتابخانه ملی، منطبق کرد.  در اصل می توان گفت مارک ایران، فرمتی است برای ذخیره، بازیابی، و تبادل اطلاعات کتابشناختی که برمبنای استاندارد های بین المللی توصیف کتابشناسی (آی.  اس.  بی.  دی) و با درنظر گرفتن ویژگی های فهرستنویسی فارسی، بر اساس فرمت یونی مارک، طراحی شده است.

دستنامهٔ مارک ایران، به عنوان نخستین تجربهٔ کتابخانه ملی، فقط برای تک نگاشت ها تهیه شده است و شامل پیایندها، مواد دیداری و شنیداری، مواد جغرافیائی و فایل های رایانه ای نمی شود.

 
 
 

 

1. Machine Readable Cataloging (MARC)                                             

2. National Union Catalog (NUC)                                     3. British National Bibliography (BNB)

 

علائم قراردادی:

            در بخش 5 مارک ایران، در فیلدها، شناسگرها و فیلد های فرعی، از علائم قراردادی زیر استفاده شده است:

 

 

ردیف

عنوان علائم قراردادی

علائم قراردادی

توضیحات

  1.  

شناسگر فیلد فرعی

$

بعنوان اولین نویسه شناسگر فیلد فرعی و به جای IS1 از استاندارد ISO 646 به کار رفته است.

  1.  

خالی

#

به جای ترکیب 2/0 از استاندارد ISO 646 بکار گرفته شده و نمایندهٔ فاصله است.

  1.  

جداساز فیلدها

@

به جای IS2 از استاندارد ISO 646 برای جداسازی فیلدها استفاده شده است.

  1.  

علامت پایان رکورد

٪

به جای IS3 از استاندارد ISO 646 بریای نشان دادن پایان رکورد به کار گرفته شده است.

  1.  

تعریف نشده

"تعریف نشده"

هنگامی که در ارتباط با ارزش یک نشانگر می آید، بدین معنی است که برای این نشانگر، ارزش خاصی تعیین نشده و جای آن باید با نویسه خالی پر شود.

  1.  

##NSB و #NSE#

نویسه هایی که در ترتیب الفبایی محاسبه نمی شود.

به جای 08/08 و 08/09 از استاندارد ISO 6630 (استاندارد کنترل کتابشناختی) به کار گرفته شده. آنچه در بین این نویسه ها قرار می گیرد در ترتیب الفبایی، نادیده گرفته می شود.

 

برچسب رکورد:

a)     0  بلوک شناسایی:               

                                                                      

     این بلوک، حاوی شماره هایی است که رکورد یا اثر وارد شده در رکورد را شناسایی می کند.         چگونگی کاربرد:  فیلدهای زیر، برای کتاب بکار می روند:                                                         001              شناسگر رکورد:  این فیلد، حاوی نویسه‌های منحصربفردی است که برای شناسایی یک رکورد خاص، بکار می رود. مثل شماره رکورد سازمانی که رکورد را تهیه کرده است.                                                                                          مثال. در کتابخانه ملی ایران:             6808 76 م  001

 

                        010          شماره استاندارد بین المللی کتاب (شابک = ISBN)

                020  شماره کتابشناسی ملی:  حاوی نام کشور و شماره ای است که سازمان    کتابشناختی، به رکورد کتابشناختی هر اثر، تخصیص می دهد.

 

(فیلد 001 برای تمام رکوردها الزامی است.  از سایر فیلدها در صورتی استفاده می شود که داده های موردنظر، وجود داشته باشد).

 

b) 1 بلوک اطلاعات کد شده:                                                                                                                حاوی داده های کد شده با طول ثابت است.  فیلدهای زیر، برای کتاب بکار می روند:          

                100  داده های کلی پردازش: این فیلد حاوی داده های کد شده با طول ثابت است که برای رکورد تمام رسانه ها (کتاب، پیایند، نقشه،...) بکار می رود.

101              زبان اثر                                          

102               کشور محل نشر یا تولید

105               فیلد داده های کد شده: تک نگاشت ها: این فیلد، حاوی                                                داده های کد شده مربوط به تک نگاشت های چاپی است                                    که زبان نوشتاری داشته باشند.

106          فیلد داده های کد شده: تک نگاشت ها ویژگیهای ظاهری: حاوی داده های کد شده

مربوط به ویژگیهای ظاهری تک نگاشتها است.

 

2 (c بلوک اطلاعات توصیفی:

                 به استثنای یادداشتها و شماره های استاندارد، تمامی ناحیه های این بلوک، در ISBD موجود است.  فیلدهای زیر، برای کتاب بکار می روند:

                                    200 عنوان و نام پدیدآور

                                    205 وضعیت ویراست

                                    210 وضعیت نشر و پخش و غیره

                             211 تاریخ پیش بینی شدهٔ انتشار    

                             215 مشخصات ظاهری

                             225 فروست

 

         d) 3 بلوک یادداشتها:

            حاوی یاداشتهایی است که با بیان آزاد، توصیفهای لازم را به رکورد اضافه می کند و نقاط دستیابی یا جنبه های مختلف مشخصات ظاهری اثر یا محتوای آن را نشان می دهد.  فیلدهای زیر، برای کتاب بکار می روند:

                     300 یادداشتهای کلی

                301 یاداشتهای مربوط به شماره های شناسایی

                302 یاداشتهای کلی مربوط به اطلاعات کد شده

                303 یاداشتهای کلی مربوط به اطلاعات توصیفی

                304 یاداشتهای مربوط به عنوان و پدیدآور

                305 یاداشتهای مربوط به ویراست و تاریخچهٔ کتابشناختی اثر

                306 یاداشتهای مربوط به نشر، پخش و غیره

                307 یاداشتهای مربوط به مشخصات ظاهری

                312 یاداشتهای مربوط به عنوانهای مرتبط

                314 یاداشتهای مربوط به مسئولیت معنوی اثر

                320 یاداشتهای مربوط به کتابنامه، واژه نامه و نماهای داخل                                       اثر

                324 یاداشتهای مربوط به نسخهٔ اصلی

                327 یاداشتهای مربوط به مندرجات

                328 یاداشتهای مربوط به پایان نامه ها

                330 یاداشتهای مربوط به خلاصه یا چکیده

                333 یاداشتهای مربوط به مخاطبان

 

    e) 4 بلوک شناسه رابط:

       در ویرایش فعلی کتاب مارک، استفاده نشده است. در رابطه با این بلوک، می توان گفت فیلدهای این بلوک، برحسب نوع رکودی که ارتباط با آن برقرار می شود، نامگذاری شده اند. فیلد های این بلوک، شامل فروست، پیوست و غیره، ویراستهای دیگر، سطوخ سلسله مراتب و ... می شوند.

 

 

   f) 5 بلوک عنوانهای مرتبط:

      حاوی عنوانهایی، جز عنوان اصلی، است.  که مربوط به اثر در دست                        فهرستنویسی بوده و معمولا روی اثر ظاهر می شود. فیلدهای زیر،  برای کتاب بکار می روند:          

 

·        عنوانهای قراردادی:

        500 عنوان قراردادی: حاوی عنوان خاصی است که بوسیله کتابخانه، برگزیده می شود تا اثری را که با عنوانهای مختلف، منتشر شده است، برای مقاصد فهرستنویسی، ذیل یک عنوان واحد جمع کند.

              501         عنوان مشترک قراردادی: فقط موقعی بکار می رود که قرار باشد آثار یک نویسندهٔ پرکار، کنار هم قرار گیرند.

·        عنوانهای گوناگون:

                        510 عنوان اصلی به زبان دیگر

                        512 عنوان روی جلد

         513 عنوان صفحهٔ عنوان افزوده

        516 عنوان عطف

        517 عنوانهای گوناگون دیگر

·        سایر عنوانهای مرتبط:

        532 عنوان گسترده

        540 عنوانی که توسط فهرستنویس، افزوده می شود

       541 عنوان ترجمه شدهٔ فهرستنویس

        545 عنوان بخش (Section title): حاوی عنوان اثری است که                                      قسمتی از آن در دست فهرستنویسی است.

 

 

 

 

 g) 6 بلوک تجزیه و تحلیل موضوعی

    حاوی داده های موضوعی کلامی، و شماره رده بندی در نظام های مختلف و شامل فیلدهای زیر است:

·        سرعنوانهای موضوعی:

       600 نام شخص به منزله موضوع

      601 نام تنالگان، به منزله موضوع

       602 نام خاندان به منزله موضوع

       604 پدیدآور و عنوان به منزله موضوع

       605 عنوان به منزله موضوع

       606 موضوع (اسم عام یا عبارت اسمی عام)

       607 نام جغرافیایی به منزله موضوع

      610 اصطلاحهای موضوعی کنترل نشده: برای اصطلاحهای موضوعی                           بکار می رود که از سرعنوانهای موضوعی کنترل شده گرفته نشده باشد.

·        رده بندی:

       676 رده بندی دهدهی دیویی

       680 رده بندی کتابخانه کنگره

       686 سایر رده بندی ها

 

 

 

 

 

  h) 7 بلوک مسئولیت معنوی اثر

     شامل نامهای اشخاص و تنالگانهایی است که به نوعی مسئولیت معنوی خلق اثر را به عهده دارند و شامل فیلدهای زیر است:

 

·        نامهای اشخاص:

       700  نام شخص به منزله سرشناسه (مسئولیت معنوی درجه اول)

      701  نام شخص (مسئولیت معنوی برابر)

        702 نام شخص (مسئولیت معنوی درجه دوم)

 

·        نامهای تنالگانها و همایشها:

        710 نام تنالگان به منزله سرشناسه (مسئولیت معنوی درجه اول)

        711 نام تنالگان - (مسئولیت معنوی برابر)

        712 نام تنالگان -  (مسئولیت معنوی درجه دوم)

 

 

i) 8 بلوک ویژه کاربرد بین المللی

   حاوی فیلدهای مورد توافق بین المللی است. که در بلوکهای قبلی، یعنی بلوکهای 0 تا 7، جایی برای آنها پیش بینی نشده است.  این فیلدها، عبارتند از:

 

         801 مبدأ اصلی: مبدأ رکورد را نشان می دهد.

         830 یادداشتهای فهرستنویس: برای ثبت اطلاعات تاریخچه ای یا                                 کتابشناختی و غیره مربوط به رکورد به کار می رود.

         886 داده هایی که از فرمت مبدأ  برگردانده نشده است: حاوی                                    داده هایی است که در مارک ایران، جایی برای آنها، در نظر گرفته نشده است و در مواردی بکار می رود که سازمان، رکورد ها را از فرمت دیگری برگردان می کند.

 

 

j) 9 بلوک ویژه استفاده کتابخانه های ایران:                                                                                                                                ویژه استفاده سازمانهایی است که از مارک ایران به عنوان فرمت داخلی استفاده می کنند.  فیلدهای این بلوک، برای مبادله بین المللی مورد استفاده قرار نمی گیرد:

 

    901     کد کتابخانه: حاوی کد کتابخانه ای است که از مارک ایران به                                 عنوان فرمت داخلی و یا مبادله اطلاعات کتابشناختی استفاده  می کند. تا تدوین کد استاندارد کتابخانه های ایران، نام کامل کتابخانه، در این فیلد ذکر می شود.

        902 مشخصات ثبت

        905 شماره رف برگه

        910 اطلاعات مربوط به فهرستنویس و اپراطور

 

 

 

فیلدهای الزامی:

       فیلد های الزامی مارک ایران برای کتاب، عبارت است از:

 

001  شناسگر رکورد

                100 داده های کلی برای پردازش

101  زبان اثر

  200عنوان و نام پدیدآور (در این فیلد، تنها فیلد فرعی الزامی، فیلد فرعی $a  است که عنوان اصلی اثر را بیان می کند).

                 801 فیلد مبدأ اصلی رکورد

               

                لازم بذکر است در صورتیکه فیلدهای فوق، وارد نشوند، رکورد مورد نظر، ذخیره نخواهد شد.

 

 

            نمونهٔ یک فهرستبرگهٔ معمولی کتابخانهٔ ملی ایران، با استفاده از قواعد نشانه گذاری استاندارد بین المللی توصیف کتابشناختی (آی.  اس.  بی.  دی):

 

 

 
 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

(شکل 1)

 

 

 

 

در شکل بعدی که در زیر آمده است، چگونگی همان اطلاعات برگه، برای خوانده شده به وسیلهٔ رایانه براساس یونی مارک، نشان داده شده است:

 

توضیحات

کدها

بلوک

شماره کتابشناسی ملی

167 - 53 م

 
167 - 53 م

001

$a:       کد کشور تولید کننده اطلاعات (IR)

$b:       شماره کتابشناسی ملی ایران

##$a IR $b

020

تاریخ ورود کتاب: 19740418              

تجدید چاپ:                                   e

تاریخ چاپ این کتاب:                     1989

تاریخ چاپ اول:                            1973

مخاطبان بزرگسال هستند:                 K##

نویسه گردانی شده:                              y

استاندارد ISO   و ISIRI:  0190           

از مجموعه های اضافی استفاده نشده:   ###

الفبای عنوان فارسی است:                    fa

##$a 19470418 e 1989 1973 k## y 0190 #### fa @

100

زبان متن نوشتاری:    $a                    

کد فارسی:                         Per         

زبان اثر اصلی:          $c                   

کد انگلیسی:                                   eng

1#$a Per $c eng @

101

کشور محل نشر:                                $a

کد ایران:                          IR           

## $a IR@

102

کد تصویر:                $a            

اثر دارای تصویر است:        a         

اثر، کنفرانس، یادنامه، و حاوی نمایه نیست:

        000                                

متن ادبی و سرگذشتنامه نیست:        yy

## $a a #######00yy@

105

چاپ معمولی:                   r            

## $a r @

106

عنوان اصلی:                                   $a

سایر اطلاعات عنوانی:                          $e

نام نخستین پدیدآور:                          $f

نام سایر پدیدآوران:                  $g      

11*#  $a اصول روانشناسی $e اصول سازگاری آدمی $f نوشته نرمان ل. مان $g ترجمه و اقتباس محمود ساعتچی @

200

محل نشر:  $a                            

ناشر:  $c                                 

تاریخ نشر:                                     $d

@ 1352$d  امیرکبیر $c تهران $a ##

210

 

@مصور (بخشی رنگی)، نمودار $c 2ج. $a ##

215

 

## $a The Fundamentals of human  adjustment: عنوان اصلی @

304

 

## $a (ج. 2) 2800 ریال ؛ (ج. 1) 2500 ریال ؛ (1368: چاپ دهم) ج. 1، 2 @

305

 

## $a این کتاب در سال 1342 نیز توسط محمود صناعی ترجمه شده است @

305

 

@ واژه نامه $a ##

320

کد سیستمی است که سرعنوان موضوعی از آن اخذ می شود:                                   $2

@ 2 nli $ روانشناسی $a # 21

606

شماره دیویی:                   20 $v 150 $a

@ 20 $v 150 $a ##

676

 

@ 1352 ##6 الف 2 م $b 121BF $a ##

680

 

# 1 $a 04 $7 ba $a Munn $b Normann Leslie @

700

کد نقش (مترجم):     $4730            

# 1 $a ساعتچی $b محمود $f   1320-$4730

702

 

# 3 $a IR $b کتابخانه ملی $c 19891106 @

801

 

% @ تهران $b کتابخانه ملی $a ##

901

(شکل 2)

 

 

*(1): نشانگر 1 به معنی این است که از عنوان شناسه اضافی لازم است (ب. عنوان)

*(2): نشانگر 1 به معنی این است که از موضوع شناسه اضافی لازم است (1. روانشناسی)          

 

 

هنگامی که تک تک حوزه ها و زیرحوزه های یک رکورد کتابشناختی به روش بالا نشانه گذاری شوند، رایانه ای که برای شناسایی این نشانه ها برنامه ریزی شده است می تواند اعمال زیر را انجام دهد:

1)      هر رکورد را تحت یک یا چند سرعنوان درخواستی (سرشناسه ها یا شناسه های افزوده) چاپ و همهء مدخل ها را به هر شکل دلخواه (مثلا، فرم های مختلف برای فهرست پدیدآور، فهرست رده ای و غیره) مرتب کند.

2)      همه مدخل ها را به یک یا چند نظم دلخواه مثلا (برحسب پدیدآور یا شماره رده) مرتب کند.

3)      شکل نهایی فهرست (ها) را در قالب رسانه ای موردنیاز (ریزنگار، برگه، شکل کتابی، و غیره) تهیه نماید.

4)      با افزایش داده های جدید به بایگانی مرکزی، فهرست ها را به شکل خودکار روزآمد سازد.

5)      اطلاعات موردنیاز را از رکوردها استخراج کند.  مثلا برحسب درخواست، سیاهه ای از همه کتابهای هنر اسلامی انگلیسی قرن نوزدهم را که در بایگانی آن موجود هستند، فراهم نماید.

6)      فرمت تبادلی برای رکوردهای فهرست شده بین کتابخانه و کتابخانه (های) دیگر فراهم سازد.  این به آن معناست که رکوردها را می توان به شکل یک مارک مشترک میان کتابخانه ها مبادله کرد و کتابخانه دریافت کننده می تواند آنها را به وسیله برنامه مناسب تغییر دهد تا به شکل دلخواه درآورد.

7)      دو مورد آخر، یعنی استخراج اطلاعات موردنیاز از رکوردهای وارد شده و ساده سازی تبادل اطلاعات بین کتابخانه های مختلف، مزایایی است که در هیچ یک از نرم افزارهای کتابخانه ای غیراستاندارد، که برای رایانه ای کردن فهرستنویسی تولید شده اند، وجود ندارد.  زیرا از یک سو به طوری که در شکل 2 دیده شد، کوچک ترین جزء هر فهرستبرگه با روش نشانه گذاری مارک، به وسیله رایانه قابل خواندن می شود و از سوی دیگر ، ساختار رکورد مارک، مبتنی بر استاندارد ISO 2709  که سازمان جهانی استاندارد آن را تدوین کرده است.  این ساختار در تمامی کارک های موجود به کار گرفته شده و تبدیل مارک های مختلف به یکدیگر بسیار ساده تر از تبدیل فرمت های غیراستاندارد به یکدیگر است.


 

 

فهرست منابع:

 

1.          کوکبی، مرتضی.  " مارک "، در: دائره المعارف کتابداری/ زیرنظر فریبرز خسوری؛ سرویراستار ابراهیم افشار.  تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1385.  ج.2. ص. 1652-1655.

2.          مارک ایران/ تدوین کمیته ملی مارک.  تهران: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1381.  هشت، 419ص.

3.          سایت سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

4.          سایت کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.

                                   


 

 

 

 

 

 

مربوط به درس: ذخیره و بازیابی اطلاعات

 

 

نام استاد: دکتر وزیرپور کشمیری

 

 

 

تهیه کننده: سیده طرفه ابطحی نژاد مقدم

 

 

 

 

 

 

 


            

 

+ گروه کتابداری ارشد ; ۱۱:۱٦ ‎ب.ظ ; ۱٠ دی ۱۳۸٩
comment نظرات ()

کتابخانه ملی کانادا

کتابخانه ملی کانادا

مربوط به درس مبانی کتابداری

تهیه کننده: مهسا امیری

 

کتابخانه ملی کانادا. این کتابخانه در شهر اُتاوا، پایتخت کانادا، قرار دارد. ساختمان آن با سازمان آرشیوهای ملی کانادا مشترک است. ساختمان این کتابخانه در نزدیکی ساختمان‌های مجلس، دیوان عالی کشور، بانک کانادا، و دیگر مؤسسه‌های مهم فدرال قرار دارد . این کتابخانه که به‌منزله یکی از مؤسسات دولت فدرال است در سال 1953، به‌وسیله مجلس آن کشور در شهر اتاوا تأسیس شد. هدف اصلی آن گردآوری و نگهداری منابع و میراث فرهنگی منتشر شده در داخل و خارج کانادا و ترویج آن نزد کانادایی‌هاست. این کتابخانه در 1967، به‌همراه آرشیو عمومی به ساختمان جدیدی منتقل شد.

 

از لحاظ تشکیلات سازمانی، مؤسسات و نهادهایی زیرمجموعه کتابخانه ملی هستند که عبارتند از :

 

1. مؤسسه اطلاعات علمی و فنی کانادا (سیستی) . این مؤسسه به درخواست‌های مربوط به موضوعات علمی، فنی، و بهداشت در سطح پایه پاسخ می‌دهد.

 

2. مرکز مبادله کتاب کانادا (سی.بی.ای.سی.) . وظیفه این مرکز، سازماندهی اشتراک منابع بین کتابخانه‌های کاناداست. همچنین به‌عنوان مرکز توزیع مجدد و گردآوری و پخش، عمل کرده و هماهنگی در مبادله انتشارات مازاد بر احتیاج کتابخانه‌ها و ارسال آنها به کتابخانه‌های نیازمند را برعهده دارد. فعالیت این مرکز موجب می‌شود موجودی‌های مازاد کلیه کتابخانه‌های کشور در اختیار همگان قرار گیر

 

کتابخانه ملی کانادا در ساختمانی پنج طبقه واقع شده است. در طبقه همکف، تالار انتظار اصلی قرار دارد. به نظر می‌رسد از طبقات اول و سوم ساختمان، سازمان آرشیو ملی کانادا بهره می‌گیرد. در طبقه دوم ساختمان نیز تالارهای مرجع و مطالعه، مجموعه جاکوب ام.لوی، امانت، و تالار مطالعه، تالار مطالعه ریزفیلم، بخش فتوکپی و تکثیر، و بخش اطلاع‌رسانی کتابخانه برای خدمت‌رسانی به جامعه استفاده‌کنندگان کتابخانه وجود دارد. در طبقه چهارم نیز تالار مطالعه مجموعه‌های ویژه و مجموعه‌هایی نظیر مجموعه موسیقی، مجموعه ادبیات کانادا، مجموعه کتاب‌های نایاب، و مجموعه ادبیات کودکان قرار دارد. کافه تریا نیز در طبقه پنجم ساختمان قرار گرفته است .

 

 

وظایف کتابخانه ملی کانادا

1.تهیه کتابشناسی ملی کانادا موسوم به کانادیانا

 2.فهرستنویسی پیش از انتشار

3.اعطای  آی.اس.بی.ان.، آی.اس.ام.ان.، و آی.اس.اس.ان.

4.پشتیبانی از طرح‌های ابتکارآمیز ملی و پژوهش‌های کاربردی و کمک به تدوین سیاست‌های فدرال در زمینه‌های مربوط به خدمات کتابداری و اطلاع‌رسانی در کانادا.

 5.دسترسی به پایگاه اطلاعاتی موسوم به سیاهه طرح‌های دیجیتالی کانادا .

 6.خدمات پایان‌نامه‌های کانادایی

7.خدمات پژوهشی ادبیات کانادا (سی.ال.آر.اس.)

8.خدمات ادبیات کودکان کانادا؛

9.ارائه فهرست انتشارات؛

10.توزیع رکوردهای فهرستنویسی مارک (ام.آر.دی.اس.)

11.خدمات امانت بین کتابخانه‌ای

12.تعیین محل منابع برای کتابخانه‌ها و مؤسسات مشابه در داخل کشور و در سطح بین‌المللی، برای مؤسسات کتابخانه‌ای غیرکانادایی در چارچوب طرح ایفلا باعنوان برنامه دسترسی جهانی به انتشارات

 

خدمات.

 خدمات کتابخانه ملی کانادا به هر دو زبان رسمی کشور (انگلیسی و فرانسوی)، هم برای استفاده‌کنندگان در محل کتابخانه و هم به شکل الکترونیکی (خدمات دستیابی پیوسته) ارائه می‌شود. مهم‌ترین این خدمات عبارتند از:

 - ارائه اطلاعات مرجع و ارجاعی؛

- خدمات کتابشناختی

-اشتراک منابع؛

 -برنامه‌ریزی و روابط عمومی

-تحویل روزانه منابع و خدمات ریزنگار برای استفاده در تالار مطالعه کتابخانه؛ فتوکپی و تکثیر مواد چاپی یا ریزنگار

 

-دسترسی به شبکه پیوسته کتابخانه ملی موسوم به "اکسس آمیکوس" که بیش از 21 میلیون رکورد کتابشناختی از منابع اطلاعاتی نگهداری شده در کتابخانه ملی، انتشارات فهرست شده در کتابشناسی ملی، و موجودی‌های گزارش شده به فهرستگان‌های ملی موجود در بیش از 500 کتابخانه دیگر در سراسر کانادا و کتابخانه کنگره امریکا را دربردارد

 

مجموعه. کتابخانه ملی کانادا دارای مجموعه‌های جالب توجهی به شرح زیر است :

 

1. مجموعه الکترونیکی. این مجموعه دربرگیرنده کتاب‌ها و نشریات ادواری کاناداست که به‌صورت پیوسته منتشر می‌شوند و مشتمل بر 3000 عنوان منابع منتشر شده از سوی بخش انتشارات تجاری و انتشارات دولتی است.

 

2. مجموعه جاکوب ام.لوی. شامل آثار قدیمی و کمیاب هبرائیکا و جودائیکا (مربوط به قوم یهود) بوده و دربرگیرنده 3000 جلد کتاب چاپی از قرن پانزدهم تا هفدهم است؛ مانند 34 نسخه از نخستین کتاب‌های چاپی به‌زبان عبری و لاتین، بیش از 120 نسخه از چاپ‌های مختلف کتاب مقدس مشتمل بر عهد عتیق و عهد جدید به‌زبان‌های مختلف، چاپ‌های متعددی از آثار متعلق به مورخ قرن اول، جوزفوس ، و دایره‌المعارف‌های یهودی کهن،

مجموعه ساموئل هایس (با 200 جلد نسخه خطی اصلی به زبان عبری و سایر زبان‌های یهودی همراه با موجودی‌های ریزنگار از مجموعه‌های نسخ خطی متعلق به مؤسسات منتخب اروپایی) نیز در این مجموعه قرار دارد. همچنین فهرست نمایش اینکونابولا، هبرائیکا، و جودائیکا (اُتاوا، 1981) به‌صورت پیوسته موجود است . کتابخانه ملی کانادا این مجموعه نایاب و نادر را در 1977 از طریق اهدا دریافت کرده است.

موجودی‌های تالار جاکوب لوی به‌وسیله 1250 جلد ادبیات مرجع و کتابشناختی زبان عبری و یهودی پشتیبانی می‌شود. برخی مجموعه‌های ریزنگار مهم شامل فیلم‌های تهیه شده از کتاب‌های کمیاب زبان عبری و ویدیش، نسخه‌های خطی، همچنین فهرست‌ها و کتابشناسی‌ها نیز مکمل مجموعه جاکوب لوی است

 

3.مجموعه ادبیات کودکان. این مجموعه برای افراد زیر 16 سال کتاب‌های مناسبی را در اختیار دارد. کتاب‌های نوشته شده به‌زبان انگلیسی، فرانسوی، و سایر زبان‌هایی که در کانادا به آن زبان‌ها آثاری چاپ و منتشر می‌شود؛ کتاب‌هایی که در خارج از کانادا به‌وسیله کانادایی‌ها نوشته یا تصویرگری شده (موسوم به کانادیانا)؛ کتاب‌های منتشر شده در خارج از کشور درباره کانادا؛ و کتاب‌های موجود در این مجموعه از قرن نوزدهم تا زمان حاضر در این مجموعه جای دارد. مضاف براین، مجموعه‌ای از کتاب‌های برگزیده کودکان که نویسندگان آن کانادایی نیستند نیز در این مجموعه نگهداری می‌شود . همچنین ارائه خدمات مشورتی، مرجع و کتابشناختی، و پاسخگویی به پرسش‌های مطرح شده از طریق مراجعه شخصی، تماس تلفنی، نامه مکتوب، و پست الکترونیکی برعهده این بخش است. افزون بر این، بخش مزبور درخصوص موضوع‌های اختصاصی مرتبط با ادبیات کودکان کانادا، محصولات و خدمات الکترونیکی را نیز فراهم کرده و آنها را گسترش می‌بخشد.

 

4.مجموعه نسخ خطی ادبی. بخش اعظم این مجموعه از نظر قدمت به دوران معاصر ادبیات کانادا برمی‌گردد. مجموعه مزبور از نظر آثار خطی شاعران انگلیسی، رمان‌نویسان، و نمایشنامه‌نویسان فرانسوی قوی و غنی است. از جمله نکات قابل توجه وجود مقالاتی از ناشران مستقل کانادایی است که از موج فعالیت ادبی که در اواخر دهه 1960 و اوایل دهه 1970 به نقطه اوج خود رسیده بود، پشتیبانی می‌کردند.

 

یک راهنمای عمومی تحت‌عنوان راهنمای "نسخ خطی ادبی در کتابخانه ملی کانادا" و متمم آن نیز به‌عنوان ابزارهای جست‌وجو، در این بخش موجود است .

 

5. مجموعه موسیقی. بخش موسیقی کتابخانه ملی کانادا دارای سه مجموعه موسیقی است که عبارتند از: آرشیوهای موسیقی، مجموعه چاپی، و مجموعه مواد دیداری ـ شنیداری ضبط شده .

 

6. مجموعه کتابشناسی‌های ملی کشورهای خارجی. مجموعه کتابشناسی‌های ملی جاری از تمامی کشورهایی که در آن کتابشناسی ملی منتشر شده باشد، و نیز کتابشناسی‌های تجاری و تاریخی متعدد درخصوص بسیاری از کشورها در این بخش وجود دارد که به‌شکل‌های مشخص چاپی، ریزنگار، و گاهی الکترونیکی موجودند و مکمل آن دسترسی اینترنتی به فهرست‌های پیوسته بسیاری از کتابخانه‌های ملی در سراسر جهان است .

 

7. مجموعه روزنامه‌ها. کتابخانه ملی کانادا به‌صورت چاپی، شماری از روزنامه‌های جاری و تمامی روزنامه‌های قومی کانادا را جمع‌آوری می‌کند. این بخش بیش از 200000 حلقه ریزفیلم از روزنامه‌های کانادا را در اختیار دارد که از طریق خدمات امانت بین کتابخانه‌ای مستقر در کتابخانه ملی قابل دسترسی است .

 

8.مجموعه انتشارات رسمی دولت‌های فدرال، ایالتی، و سرزمینی کانادا. مجموعه انتشارات رسمی فدرال، ایالتی، و سرزمینی که از 1868 منتشر شده است در این قسمت قرار دارد و انتشارات قبل از 1867 در مجموعه کتاب‌های کمیاب نگهداری می‌شوند .

 

9. مجموعه انتشارات رسمی خارجی و بین‌المللی.این مجموعه با این هدف ایجاد شده است که از انجام پژوهش‌هایی در عرصه مطالعات کانادایی و علوم اجتماعی و انسانی پشتیبانی نماید. این مجموعه شامل بیش از 3000000 منبع اطلاعاتی از انتشارات کشورهای خارجی و سازمان‌های بین‌المللی است که به‌صورت چاپی، ریزنگار، شکل‌های خاص چند رسانه‌ای، و لوح فشرده است.

کتابخانه ملی کانادا مجموعه‌ای از انتشارات تاریخی و معاصر بریتانیا، ایالات متحده، و فرانسه را در اختیار دارد. افزون بر این، انتشارات دیگر کشورهای خارجی را از طریق مبادله و اهدا تهیه می‌نماید. این‌گونه مدارک و اسناد عمدتآ دارای ماهیت قانون‌گذاری هستند .

 

10. مجموعه کتب کمیاب. این مجموعه در 1975 تأسیس شد و به‌منزله یکی از بزرگ‌ترین مجموعه‌های کمیاب کانادیانا در سطح جهان مطرح است. بر حجم منابع آن از طریق خرید و اهدا پیوسته افزوده می‌شود. مأموریت و تعهد مجموعه کتب کمیاب کتابخانه ملی کانادا این است که تمامی آثار کانادیانای چاپ شده قبل از 1868 و آثار نایاب چاپ شده بعد از 1868 را گردآوری نماید.

 

به‌منظور تسهیل استفاده از این منابع، راهنماهای پژوهشی الکترونیکی درکنار مجموعه کتب کمیاب قرار گرفته‌اند(

 

 

11.مجموعه مرجع. تأکید و تمرکز مجموعه مرجع کتابخانه بر روی مطالعات کانادایی، به‌ویژه علوم اجتماعی و انسانی، از جمله در مورد تاریخ کانادا و شجره‌نامه‌شناسی، دولت، حقوق و قوانین، علوم سیاسی و امورجاری، و علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی است. منابع آن به شکل چاپی، ریزنگار، و الکترونیکی است که هم به‌صورت منابع قابل دسترسی از طریق شبکه وب و هم از طریق لوح فشرده موجود هستند. آنچه که این منابع را تکمیل می‌کند، وجود نظام‌های پایگاه اطلاعاتی پیوسته است. آثار مرجع کانادایی به‌طور جامع جمع‌آوری می‌گردد، اما عناوین غیرکانادایی نیز به‌طور گزینشی گردآوری می‌شوند تا پشتیبانی‌کننده خدمات مرجع عمومی و همچنین پژوهش‌های تطبیقی و مفهومی باشند .

 

12. مجموعه راهنماهای کانادا. مجموعه مزبور شامل راهنماهایی به شکل‌های کاغذی و ریزنگار عمدتآ از قرن‌های نوزدهم و بیستم است. قدیمی‌ترین راهنمایی که در کتابخانه ملی نگهداری می‌شود، عبارت از یک نسخه ریزنگار از یک جلد راهنمای شهری کبک متعلق به 1790 است.

 

چگونگی تأمین منابع.

کتابخانه ملی کانادا آثار کانادیانای منتشر شده را به تمامی اشکال خاص خود تهیه و گردآوری می‌نماید. کتابخانه ملی، این‌گونه آثار و منابع را از طریق واسپاری قانونی، خرید، اهدا، مبادله، و ترتیبات دیگر تهیه می‌کند .

 

ماخذ و منابع:

www.paramed.sums.ac.ir

www.collectionscanada.ca

www.portal.nlai.ir

 

آدرس سازمان:

395 Wellington Street

Ottawa, ON  K1A 0N4

CANADA

 

+ گروه کتابداری ارشد ; ٩:٥۱ ‎ب.ظ ; ۸ دی ۱۳۸٩
comment نظرات ()

مهناز قادرآبادی

معرفی بانکهای اطلاعاتی    scopus، SpringerLink و   Pubmed

Ø   scopus

بزرگترین پایگاه اطلاعاتی «چکیده» و «استنادی» جهان است.یعنی علاوه بر چکیده مقالات، دارای فهرست منابع هر مقاله نیز بوده و بدین ترتیب امکان محاسبه تعداد استنادات به هر مقاله را فراهم می‌کند. از این رو می‌توان دریافت هر مقاله در این مجموعه، تا کنون چند بار توسط سایر مقالات مورد استناد قرار گرفته است که این خود شاخصی برای تعیین کیفیت مقاله می شود. همچنین موثرترین کشورها، نشریات، موسسات علمی، آثار و دانشمندان از این طریق مشخص می­شوند. اواخر سال 2004 از سوی الزویر (ناشر هلندی) راه اندازی شد.این پایگاه با همکاری 21 مؤسسه از سراسر جهان ارائه شده و به سرعت رقیب جدی موسسه اطلاعات علمی شد که قریب 50 سال پیشرو نمایه­های استنادی در جهان بود.

دارای متون پژوهشی و منابع کیفی از «تمام حوزه­های علوم» می باشد.

پوشش زمانی منابع هر حوزه:

®     Life & Health Sciences back to 1966 علوم زیستی و بهداشتی
®     Engineering back to 1970
مهندسی
®     Environmental Sciences back to 1980
علوم زیست محیطی
®     Biological & Agricultural Sciences back to 1994
علوم بیولوژی و  کشاورزی

®     Social Sciences back to 1996 علوم اجتماعی  
®     Physics, Chemistry & Mathematics back to 1996
فیزیک، شیمی، ریاضی

بیش از 17000 عنوان مجله علمی از 4000 ناشر بین المللی را تحت پوشش قرار می دهد.
این تعداد شامل 1000 مجله دسترسی آزاد، 500 مجموعه مقالات همایش ها و... میشود.

 این مجموعه 100% با مقالات مدلاین همپوشانی دارد.

علاوه بر مقاله مجلات، منابع علمی وب، مجموعه مقالات همایش ها، پایان نامه ها، پروانه های ثبت اختراع و... را در بر می گیرد.

 در مجموع 33 میلیون چکیده در این پایگاه موجود است. نتایج برگرفته از 386 میلیون صفحه وب علمی، همین­طور 21 میلیون پروانه ثبت اختراع در این مجموعه وجود دارد.


کاربرد پایگاه:

با استفاده از این پایگاه اطلاعاتی علاوه بر شناسایی، جستجو و دسترسی به مقالات کیفی از مهمترین مجلات و ناشران معتبر، می توان فعالترین نویسندگان، سازمانها و مراکز تحقیقاتی، مجلات هسته در هر حوزه موضوعی را تعیین و رتبه بندی نمود.

لازم به ذکر است: پایگاه یاد شده یک پایگاه چکیده است و برای دسترسی به متن کامل مقالات باید مجلات ناشران تحت پوشش را بصورت الکترونیکی مشترک بود. در این صورت میتوان با استفاده از لینک ها به متن کامل رسید.   

این پایگاه گران قیمت «روزانه» آپدیت می شود.

نشانی: www.scopus.com

 

Ø   SpringerLink

 SpringerLink از پیشرفته ترین محیط های جستجوی اطلاعات در زمینه های علوم پایه ، فنی مهندسی و پزشکی می باشد که شامل ژورنال و کتاب الکترونیکی است . این پایگاه یکی از منابع برگزیده محققین در دانشگاه ها و همین طور صنایع بزرگ بوده که ژورنالها و کتابهای منتشر شده توسط Springer با بیش از ١۵٠ سال سابقه را به صورت الکترونیکی عرضه مینماید.

در حال حاضر، این مجموعه با بیش از ١۶٠٠ عنوان ژورنال داوری شده  Peer Reviewed و تعداد زیادی کتب الکترونیکی، کتب مرجع و مجموعه های آرشیو در اختیار محققین سراسر جهان قرار می گیرد و سالانه حدود ٣٠٠٠ عنوان کتاب جدید، کتاب مرجع و کتاب های دوره ای به آن اضافه میگردد، مجموعه کتب الکترو نیکی Springer  شامل کلیه کتب چاپی این ناشر بزرگ بوده و به هر دو قالب HTML و PDF عرضه میگردد، همچنین امکان جستجو در متن کتاب و جستجوی هم  زمان در بین کتب و ژورنالها وجود دارد  . SpringerLink.  محیط برگزیده محققین است زیرا استفاده از آن آسان بوده و به سادگی اطلاعات مورد نیاز را در اختیار استفاده کنندگان قرار میدهد .

Ø