کتابداران

این وبلاگ متعلق به دانشجویان کتابداری کارشناسی ارشد ورودی 89 دانشگاه تهران شمال می باشد.

پایگاه مطالعات ایرانشناسی

پایگاه مطالعات ایرانشناسی

 

ذخیره و بازیابی اطلاعات

استاد سرکار خانم دکتر وزیرپور

 

  الهام بادینلو

کارشناس ارشد کتابداری

 پایگاه اطلاعاتی


پایگاه مطالعات ایرانشناسی

 

ذخیره و بازیابی اطلاعات

استاد سرکار خانم دکتر وزیرپور

 

  الهام بادینلو

کارشناس ارشد کتابداری

 پایگاه اطلاعاتی

       پایگاه اطلاعاتی ذخیره‌ای از پرونده‌ها حاوی اطلاعات گوناگون و مرتبط به‌ صورت یکپارچه و مبتنی بر ساختار واحدی است که امکان جست‌وجو و بازیابی سریع اطلاعات را توسط رایانه پدید می‌آورد.

 

 

انواع بانکها و پایگاههای اطلاعاتی

بانکها و پایگاههای اطلاعاتی مرجع

       پایگاههایی هستند با اطلاعات محدود که استفاده کننده با دریافت این اطلاعات به منابع دیگر برای دریافت اطلاعات کامل مراجعه می کند.

 

پایگاه اطلاعاتی کتابشناختی

       این نوع پایگاه ارائه دهنده انواع گوناگون انتشارات بوده واطلاعات مربوط به آنها شامل عنوان، نام نویسنده ، ناشر، تاریخ نشر، احتمالا ویژگی‌های فیزیکی، چکیده و کلیدواژه‌هایی از موضوع اثر است. این نکته قابل توجه است که پایگاه اطلاعاتی کتابشناختی ارائه دهنده متن اصلی اثر نبوده و فقط اطلاعات توصیفی را دربر می‌گیرد.

 



پایگاه اطلاعاتی ارجاعی

       این پایگاه می‌تواند شامل فهرست اشیاء نمایشی در یک موزه یا فهرست گیاهان یک ناحیه خاص باشد. همچنین این نوع پایگاه می‌تواند ارائه دهنده نکات خاصی باشد که در انواع دیگر پایگاه‌ها موجود نیست



بانکها و پایگاههای اطلاعاتی منبع
 

       پایگاه‌هایی هستند که اطلاعات کامل منبع معرفی شده را ارائه می‌دهند و استفاده کننده با مراجعه به این پایگاه‌ها به طور مستقیم به اطلاعات مورد نظر خود دست می‌یابد.

 

•vپایگاه اطلاعاتی تمام متن :

      این پایگاه شامل متن کامل منابع - نه فقط مشخصات ظاهری آنها است. متن کامل مقالات روزنامه‌ها و نشریات، قوانین، گزارش‌های فنی شرکت‌ها، پیام‌های گروه‌های مباحثه در اینترنت، و مکاتبات سازمان‌ها نمونه‌هایی از این‌گونه پایگاه‌ها هستند.

 

•vپایگاه اطلاعاتی تصویر:

      این پایگاه شبیه پایگاه اطلاعاتی کتابشناختی است، با این تفاوت که اطلاعات موجود در آن توصیف‌کننده تصاویر است، مانند نقاشی‌های موجود در یک گالری هنر، عکس‌ها . داده‌ها فقط نشان‌دهنده خطوط ظاهری تصویر نبوده و ممکن است توصیف‌کننده مفهوم آن نیز باشند

••

•vپایگاه اطلاعاتی توصیفی

      این نوع پایگاه نکاتی موجز با طیفی گسترده از توضیحاتی درباره نواحی جغرافیایی خاص، برنامه‌های ارائه شده توسط دانشگاه‌ها یا دانشکده‌ها، یا امکانات یک شرکت را دربر می‌گیرد

 

 

•vپایگاه اطلاعاتی عددی و آماری :
 این پایگاه عمدتآ شامل اطلاعات عددی است و آمار گوناگونی مانند اسناد فروش یا داده‌های علمی همچون خواص فیزیکی مواد را دربر می‌گیرد

•• پایگاه‌های اطلاعاتی راهنماها و سایر منابع مرجع :

      این پایگاه‌ها شامل شکل الکترونیکی انواع گوناگون کتاب‌های مرجع مانند راهنمای سازمان‌ها و اشخاص یا واژه‌نامه‌هاست. این نوع پایگاه ترکیبی از پایگاه‌هایی است که به آن اشاره شد؛ به‌طور مثال، یک دایره‌المعارف ممکن است هم دارای متن و هم دارای تصویر باشد. این پایگاه‌ها با بهره‌گیری از امکانات چندرسانهای  مانند صوت و تصویر، برقراری رابطه تعاملی با کاربران را فراهم می‌آورند

ویژگی‌های پایگاه‌های اطلاعاتی

•*گزینه‌های برون داد

•* محیط رابط جستجو

•* انتخاب گزینه‌های جستجو

•*محتوا

•*مسایل محلی خاص

گزینه‌های برون داد

•*نمایش: چگونگی پیش فرض نمایش و همچنین توانایی تغییر پیش فرض باید مورد توجه واقع شود، همچنین قابلیت مرور کلی یا رکورد به رکورد نتایج بازیابی شده نیز دارای اهمیت می‌باشد.

•*چاپ: توانایی چاپ همه مدرک یا بخشی از مدرک مورد نظر نیز مسأله مهمی است.

•*ذخیره: توانایی ذخیره‌سازی فایل‌ها  به اشکال مختلف مثل «اچ تی ام ال» و توانایی ذخیره‌‌‌سازی نتایج در برنامه نرم‌افزاری کتابشناختی باید مورد توجه واقع شود.

•*پست الکترونیکی: در این مورد، قابلیت ارسال فهرستهای مقاله‌ها یا استنادها و قابلیتهای ارسال فایل‌ها ی تصویری مورد نظر است.

•*کاربر پسند بودن: قابلیتهایی مانند مرتب کردن برون دادها از طریق تاریخ انتشار، نویسنده و ....، توانایی انتخاب بعضی از فیلدها  غیر از آنهایی که در پیش فرض هستند، تغییر طول فیلدها و در اختیار بودن سابقه جستجوی انجام شده از جمله موارد مورد انتظار هستند

محیط رابط جستجو

•        nثبات: ثابت بودن پایگاه اطلاعاتی و داشتن تغییرات اندک در محیط رابط باید مورد توجه واقع شود.

•n        کاربر پسندی محیط رابط: در این مورد باید به مشخص کردن گزینه‌های  جستجو بر روی صفحه توجه نمود.

انتخاب گزینه‌های جستجو

•*صفحات کمکی:‌ در صفحات کمکی،‌ حساس بودن محتوای راهنما و وجود نمایه راهنمای قابل جستجو مورد نظر باشد.

•*عملگرهای بولی و همجواری: در این مورد،‌ وجود گزینه‌هایی جهت انتخاب و یا امکان تایپ آنها،‌ توانایی انجام جستجوهای عبارتی به صورت خودکار و قابلیت کاربرد عملگرهای همجواری برای خاص تر کردن ارتباط بین واژه‌های جستجو دارای اهمیت است.

•*محدود کردن: در این مورد، وجود گزینه‌های مختلف محدود کردن جستجو  و امکان محدود کردن جستجو در مراحل اولیه جستجو مورد توجه است.

•*ذخیره‌سازی و ترکیب جستجوها: امکان مشاهده سابقة جستجوها و امکان ترکیب یا تعدیل جستجوهای قبلی با جستجوهای جدید،‌ از موارد مهم در این زمینه محسوب می‌شود .

 

محتوا

•*دسترسی به فایل‌ها ی گذشته به صورت تمام متن: در این زمینه توانایی پوشش نوشته‌های تمام متن، نداشتن هزینه‌های اشتراک اضافی منابع تمام متن و وجود پیوندهایی جهت برقراری ارتباط مستقیم با مجلات الکترونیکی تمام متن، دارای اهمیت می‌باشد.

•*فرمت «پی دی اف» : فرمت «پی دی اف» از قابلیتهای فرمت برون داد است.

•* رایج بودن و روزآمدی:‌ فاصله روزآمد سازی مدارک باید به گونه‌ای باشد که همیشه کاربران از مدارک جاری و روزآمد استفاده نمایند

مزایای استفاده از پایگاه اطلاعاتی:

•     *سرعت عملیات ذخیره و بازیابی اطلاعات

•     *تهیه گزارشهای مورد نیاز با اطمینان از صحت آنها

•     *استفاده موثر و مطلوب از حافظه رایانه

•*     مدیریت بهینه اطلاعات موجود در بانک

معرفی بنیاد ایرانشناسی 

       بنیاد ایرانشناسی با هدف ایجاد فضای شایسته و مناسب برای مطالعات ایرانی تاسیس گردید و بر آن بود که محققان و علاقمندان داخلی و خارجی، این بنیاد را مهمترین و معتبرترین محل رجوع برای یافتن اطلاعات یا انجام مطالعات مرتبط با ایرانشناسی بدانند. در این زمینه ، شناسایی و ضبط اطلاعات مربوط به منابع و مدارک موجود در حوزه ایرانشناسی یکی از اساسی ترین گامهایی است که بنیاد ایرانشناسی در اولویت قرار داد تا از این طریق، راه تحقیق را بر پژوهشگران و علاقمندان به حوزه ایرانشناسی هموار سازد .

پایگاه مطالعات ایرانشناسی 

       سیاست کار، مبتنی بر  ذخیره و بازیابی رایانه ای اطلاعات برای خدمات حضوری یا از طریق شبکه های داخلی و خارجی برای کاربران بود ، که انجام این کار از سال 1377 با گردآوری، سازماندهی و ذخیره سازی اطلاعات به صورت رایانه ای آغاز گردید .

       در حال حاضر ، این پایگاه حاوی بالغ بر 480 هزار عنوان مدرک همراه با چکیده های اطلاعاتی و کلید واژه های موضوعی است

آدرس سایت بنیاد ایرانشناسی :
www.IRANOLOGYFO.COM

آدرس پایگاه مطالعات ایرانشناسی :
http://213.176.111.9/

 

 

دامنه موضوعی

       دامنه موضوعی ایران شناسی در این پایگاه، بنا بر تعریف اساسنامه بنیاد ایرانشناسی، " شامل کلیه مباحث و مسائل مربوط به جلوه های گوناگون فرهنگ و تمدن ایرانی در معنای وسیع کلمه است" .

       بنابراین همه آثاری را که در حوزه های مختلف موضوعی تولید شده در بر می گیرد، مشروط بر آنکه درباره ایران یا عناصر ایرانی باشد، صرف نظر از اینکه ایرانیان یا غیر ایرانیان نوشته باشند. حوزه جغرافیایی ایران نیز تابع وضعیت منعکس شده در اطلس تاریخی ایران در دوره های مختلف و سلسله های گوناگون حکومتی بوده است.

هدف

       هدف کلی از ایجاد پایگاه مطالعات ایران شناسی فراهم آوردن وضعیت مساعد برای تحقیق اهداف تحقیقاتی و مطالعاتی در حوزه ایرانشناسی است و هدف ویژه آن گردآوری، ساماندهی و ارائه اطلاعات مربوط به ایران شناسی در قالب کتاب، پایان نامه، مقاله ، طرح پژوهشی، گزارش، اطلاعات مربوط به مواد دیداری - شنیداری، اسناد تاریخی و جز آن بوده است که به زبانهای فارسی و غیر فارسی منتشر شده است یا در کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی موجودند

موجودی پایگاه مطالعات ایرانشناسی را از سه دیدگاه میتوان مورد توجه قرار داد

•        nاز لحاظ زبان و محمل اطلاعاتی

•       nاز لحاظ محل دستیابی

•n        از لحاظ پوشش موضوعی

از لحاظ زبان و محمل اطلاعاتی

   اطلاعات مربوط به کلیه متون و منابعی که به زبانهای فارسی ، عربی، آلمانی، انگلیسی، فرانسوی، روسی و زبانهای عمده دیگر درباره فرهنگ و تمدن ایرانی، یا جلوه های آن در ایران و خارج از ایران موجود است، در برنامه کار این پایگاه قرار داشته است. محدودیتی از لحاظ شکل و صورت متون و منابع نیز نبوده و اطلاعات مربوطه به موادی چون کتاب، مجله، گزارش،مقاله، پایان نامه، نقد و نظر، نواز صوتی یا تصویری، اسلاید، فیلم، ریزنگار (میکروفیش و میکروفیلم)، نسخه خطی، مرقع، رقم و فرمان، مهر و طغری و مانند آن را مکتوب یا مضبوط شده باشد در بر می گیرد

از لحاظ محل دستیابی

   برای گردآوری اطلاعات مربوطه به منابع تاکنون به 511 کتابخانه و مراکز اطلاع رسانی عمده مراجعه شده و با رویت و بررسی منابع ، اطلاعات آنها بر کاربرگه های از پیش آماده شده منتقل گردیده است. هرگاه منبعی در بیش از یک کتابخانه موجود بوده، نام چند کتابخانه مهم دیگر نیز در پایان اطلاعات مربوط به هر منبع در جاینمای آن درج شده است

از لحاظ پوشش موضوعی

       هرگاه رده بندی دیویی را مبنا قرار دهیم، تقریبا همه حوزه های موضوعی به شرط حضور عنصر ایرانی مد نظر بوده که بیشترین سهم اطلاعات، مربوطه به باستان شناسی، تاریخ و جغرافیای تاریخی است. مباحث اقتصادی، هنر و معماری و صنایع دستی و ادبیات در مراتب بعدی قرار دارند و آخرین سهم از آن نیز ، مباحث عام ایران شناسی است.

ساماندهی مواد

    جهت حفظ هویت مدارک و جامعیت در بازیابی ، استفاده از کلیدواژه های موضوعی، مستقل از سرعنوانهای داده شده به منابع، در دستور کار قرار گرفت . تعدد کلید واژه ها در قیاس با سرعنوان موضوعی سبب شده است که دامنه جست و جو گسترده تر شده و طبعا دسترسی به اطلاعات دقیق تر و خاص تری فراهم گردد. گاه تعداد کلید واژه های یک مدرک به ده مورد نیز می رسد. علاوه بر این ها جز کتاب که به طور سنتی برای آن چکید تهیه نمی شود- برای سایر منابع اطلاعاتی چکیده ای اطلاعاتی فراهم گردیده که در برخی موارد نمیتوان با مطالعه چکیده ، از مراجعه به متن اصلی بی نیاز شد.

بازیابی اطلاعات

       اطلاعات ذخیره شده را در این پایگاه می توان از کلیه مجراهای معمول از قبیل نام مولف، مترجم، مصحح یا سازمان ، عنوان اثر، نام ناشر، موضوع سرعنوانی ، کلید واژه های موضوعی، به صورت آزاد بازیابی کرد. دو یا چند عنصر از این عناصر را نیز میتوان با استفاده از عملگرهای بولی ترکیب کرد و به اطلاعات خاص تر و دقیق تری دست یافت.

       جستجوی ترکیبی عمدتا سبب می شود که دامنه موضوعی محدود گردد.

ویژگیهای پایگاه مطالعات ایرانشناسی

       پایگاه مطالعات ایرانشناسی یک پایگاه اطلاعاتی کتابشناختی است ، که شامل اطلاعات توصیفی منابع همراه با نمایه و چکیده مدارک می باشد. که در پایان هر مدرک، به مکان دستیابی اصل مدرک در دو یا چندین محل اشاره شده است. البته باید توجه کرد که غرض، تهیه فهرستگان نبوده، بلکه نشان دادن محلهایی برای دستیابی به اصل منابع مد نظر بوده است.

از نظر گزینه های برون داد

 نمایش: امکان تغییر پیش فرض نمایش را با امکان تغییر رنگ صفحه نمایش و امکان تغییر زبان به فارسی، انگلیسی و عربی میسر کرده است. همچنین قابلیت مرور کلی یا رکورد به رکورد نتایج بازیابی شده را با امکان انتخاب تعداد رکوردهای مورد نظر ممکن کرده است .

 چاپ: قابلیت چاپ اطلاعات ارائه شده تک تک مدارک را داراست .

ذخیره: امکان ذخیره سازی اطلاعات رکوردها را در برنامه Word داراست.

کاربرپسند بودن: امکان انتخاب یک فیلد از میان فیلدهای مختلف را داشته همچنین با انتخاب نوع مدرک مورد نظر این امکان را به پژوهشگر می دهد تا جستجوی خود را خاص تر کند .

 

 

از نظر محیط رابط جستجو

•        n ثبات: پایگاه مطالعات ایرانشناسی از نظر جستجوی مدارک دارای فرم تایید شده و ثابت شرکت پارس آذرخش بوده که بسیار کاربرمدار می باشد.

•n    کاربرپسندی محیط رابط: از نظر امکان یک جستجوی ویژه و مطلوب این پایگاه تمامی امکانات یک جستجوی خاص را فراهم می کند

انتخاب گزینه های جستجو

•*صفحات کمکی: وجود گزینه های راهنما ، جهت راهنمایی چگونگی جستجوی بهتر و سریعتر

•*عملگرهای بولی و همجواری: دو یا چند کلید واژه را  میتوان با استفاده از عملگرهای بولی ترکیب کرد و به اطلاعات خاص تر و دقیق تری دست یافت.

•* جستجوی فیلدهای خاص

•*اصطلاحنامه فهرست موضوعی: این امکان را با Hiper text  کردن سرشناسه ها، عناوین مدارک و توصیفگرها فراهم کرده است، که امکان ارائه و بسط واژه های بیشتری را جهت جستجوی ویژه در اختیار کاربر می گذارد.

•*محدود کردن: وجود گزینه های مختلف محدود کردن در جستجو که در بالا ذکر شد و امکان محدود کردن جستجو در مراحل اولیه جستجو

 

 

 

محتوا

       دسترسی به فایلها به صورت دارا بودن چکیده برای هر مدرک و ارجاع به کتابخانه هایی که دارای مدارک مورد نیاز هستند

       رایج بودن و روزآمدی: این پایگاه به طور متناوب به روز می شود و کاربران میتواننند از مدارک جاری و روزآمد در حوزه ایرانشناسی استفاده نمایند .

 

 

خدمات

•* دسترسی به بیش از 83 هزار جلد کتاب فارسی و لاتین، 50 هزار مدرک اعم از نشریه، پایان‌نامه، گزارش، طرح و 20 هزار مورد مواد دیداری و شنیداری در قلمرو مطالعات ایران‌شناسی

•*دسترسی به بیش از 480000 رکورد کتاب‌شناسی «بانک مطالعات ایران‌شناسی»

•*دسترسی به بانکهای اطلاعاتی «اطلاعات ملی ایران، مشاهیر و فرهیختگان ایران، ایران‌شناسان، مراکز ایران‌شناسی، همایش‌های ایران‌شناسی و ایران در رسانه‌های ملی»

•*دسترسی به بانک اطلاعاتی نمایه

نشانی کتابخانه و مرکز اسناد بنیاد ایران‌شناسی:

       تهران، خیابان شیخ بهایی (جنوبی)، خیابان ایران‌شناسی، بنیاد ایران‌شناسی

منابع  

•         nبنیاد ایرانشناسی؛ مجموعه مقالات نخستین همایش ملی ایرانشناسی ، تهران، بنیاد ایرانشناسی، 1382

•         nجعفرنژاد، آتش؛ آشنایی با بانکهای اطلاعاتی ، تهران: سمت، 1379

•         nدانش، فرشید؛ "معیارهای انتخاب پایگاههای اطلاعاتی"، مجله الکترونیکی نما؛ دوره سوم، ش. 4

•         nدایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی، تهران: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ، 1381

•         nروحانی رانکوهی؛ سیدمحمدتقی، مقدمه‌ای بر پایگاه داده‌ها (بانک اطلاعاتی)، تهران: جلوه، 1372.

•n         کانوی، جان؛ "پایگاه‌های اطلاعاتی" ، ترجمة محمدرضا داورپناه، پیام کتابخانه، شمارة 2و4 ، تابستان 1375

+ گروه کتابداری ارشد ; ۱۱:۳۱ ‎ق.ظ ; ٢ آذر ۱۳۸٩
comment نظرات ()