کتابداران

این وبلاگ متعلق به دانشجویان کتابداری کارشناسی ارشد ورودی 89 دانشگاه تهران شمال می باشد.

کتابخانه ملی روسیه

کتابخانه ملی روسیه
 
The National Library of Russia

استاد : دکتر موسی مجیدی

دانشجو : الهام بادینلو

دانشجوی کارشناسی ارشد کتابداری


 

کتابخانه ملی روسیه
 The National Library of Russia

استاد : دکتر موسی مجیدی

دانشجو : الهام بادینلو

دانشجوی کارشناسی ارشد کتابداری

 

کشور روسیه

   این کشور از شرق و جنوب شرقی با چین، قزاقستان و کره شمالی؛ از غرب و شمال غربی با استونی، لتونی، و فنلاند؛ از جنوب غربی با روسیه سفید و اوکراین؛ و از جنوب با جمهوری های قفقاز و دریای خزر همسایه است. مساحت آن 17075400 کیلومتر مربع است و زبان رسمی آن روسی است.

تاریخچه

       کشور روسیه از لحاظ فرهنگی تاریخی پر افت و خیز دارد.

       نخستین نشانه های وجود کتابخانه در این کشور به قرن یازدهم میلادی بر میگردد. اولین کتابخانه در سال 1037 میلادی در کلیسای جامع صوفیه در کیف ایجاد شد که در نوع خود کامل‌ترین مجموعه آثار مکتوب و اسناد دولتی روسیه محسوب می‌شد. حفاری‌های باستان‌شناسان در منطقه نووگورود نیز نشان می‌دهد که مجموعه‌های مکتوب متعددی که بر روی لایه‌های نازک پوست درخت غان نوشته‌شده در همین اوان در روسیه وجود داشته‌است.

تاریخچه

       کتابخانه ملی روسیه که پیش‌تر به کتابخانه دولتی لنین معروف بود، در 1862 در مسکو به ‌عنوان نخستین کتابخانه عمومی تأسیس شد. این کتابخانه در آغاز در خانه‌ای مجلل در کنار کاخ کرملین جای گرفت و نام رسمی آن کتابخانه عمومی مسکو یا کتابخانه موزه رومیانتسف بود؛ بدان جهت که در ابتدا مجموعه آن عمدتاً از کتاب‌ها و نسخه‌های خطی کنت رومیانتسف تشکیل می‌شد. پس از آن مجموعه‌های زیادی به این کتابخانه اهدا شد و تا 1917 بیش از 50 مجموعه خصوصی را دریافت کرد؛ به‌علاوه، از همان ابتدای فعالیت خود، یک نسخه رایگان از انتشارات روسیه را دریافت می‌کرد. به این ترتیب تا 1917 مجموعه آن به حدود 1000000 ماده کتابخانه‌ای مانند کتاب، بروشور، نقشه، و نسخه خطی رسید

 

تاریخچه

         پس از انقلاب اکتبر 1917، توجه ویژه‌ای به کتابخانه‌ها، به‌خصوص کتابخانه رومیانتسف، مبذول شد و تغییرات قابل توجهی در آن صورت گرفت و مجموعه و تعداد کارکنان آن بسیار افزایش یافت. در 1925، کتابخانه دولتی لنین نام گرفت و وظایف یک کتابخانه ملی را عهده‌دار شد. در فاصله سال‌های 1925-1941 مجموعه کتابخانه رشد بسیار کرد و در ،1941 مجموعه آن شامل 10000000 ماده کتابخانه‌ای بود. در 1942، یعنی در طول جنگ جهانی دوم، بخش کودکان کتابخانه افتتاح شد. در 1957، ساختمان کتابخانه توسعه یافت و کمی بعد بخش علوم نیز در مجاورت ساختمان اصلی ایجاد شد.

 

 

تاریخچه

         در 1970، مرکز رایانه کتابخانه راه‌اندازی شد که به یک رایانه مدل M2000 مجهز بود. به‌تدریج، کتابخانه به مرکز اطلاع‌رسانی در سراسر اتحاد شوروی و نیز مرکز هدایت کتابخانه‌های عمومی تبدیل شد. از دهه 1960 فعالیت‌های انتشاراتی آن نیز گسترش یافت، ضمن آنکه تجهیزات فنی و ایمنی ساختمان آن نیز کامل‌تر شد.

مخزن اولیه

       اساس مخزن کتابخانه را مجموعه ای غنی از کتب و آثار خطی رومیانتسف که وارثان او به دولت روسیه تقدیم داشتند تشکیل میداد. به مرور زمان بخش دیگری از منابع را کتبی تشکیل دادند که در شوروی به چاپ می رسید بدین ترتیب که به موجب قانون برای اینکه کتابی مجوز انتشار بگیرد باید نسخه ای از ان را در اختیار کتابخانه های اصلی مانند این کتابخانه قرار میداد. اهدای مجموعه های خصوصی از دیگر راه هایی بود که بر غنای این کتابخانه افزود.

ساخت کتابخانه

         ساخت این کتابخانه تقریباً 20 سال (1814، 1795) به طول انجامید. کاترین شخصاً بر ساخت کتابخانه نظارت داشت و درباره آینده این نهاد فرهنگی، تصمیم‌هایی اتخاذ کرد و بدین ترتیب کاترین با کمک ملکه و دوستانش توانست کتابخانه ملی را توسعه دهد.

         در سال 1850 کتابهای انبوهی از سراسر روسیه و اموال زیادی به این کتابخانه اهدا شد. از جمله اهدای تلسکوپی از طرف ملکه، دایره المعارف بزرگ و لادیمیر دال؛ مؤلف فرهنگ لغت زبانهای زنده روسی، کتابهای نیکلای کاستاماروف، مورخ مشهور و موارد دیگر بود. اسامی اهدا کنندگان نیز در گزارش‌های سالانه کتابخانه به ثبت رسید. بیشنرین کتابهای اهدایی در حوزه‌های ادبی بود.

 

نخستین قانون کتابداری در روسیه

       نخستین قانون کتابداری در مورد حفظ کتابخانه‌ها و مخازن کتاب در اتحاد جماهیر شوروی، در سال 1918 به تصویب رسید. پس از آن در سال 1920 قانون متمرکزکردن فعالیت‌های کتابداری و نیز قانون واگذاری امور کتابداری به کمیساریای ملی آموزش و پرورش به تصویب رسید. در سال 1929 قانون توسعه کتابداری و در 1934 قانون ایجاد هیات اجرایی مرکزی کتابداری به تصویب رسید.

کتابخانه ملی روسیه

       این کتابخانه از سال 1925 به عنوان مرکز پژوهش، امانت و مرجع در سراسر روسیه بزرگ، مرکز مبادله بین المللی کتاب و کتابخانه واسپاری ملی دولتی، مرکز اطلاع رسانی فرهنگ و هنر، و نیز مرکز اصلی تحقیقات کتابداری، کتابشناسی، و تاریخ چاپ فعالیت داشته است.

مجموعه         کتاب‌ها

       کتابخانه ملی روسیه دارای 43000000 جلد کتاب و ادواری، 450000 نسخه خطی، 713800 پایان‌نامه، 3600000 ریزنگار، و 147800 نقشه است.

       برخی مجموعه‌های خاص آن بدین شرح است: مجموعه نسخه‌های خطی از قرن 11-19 به زبان‌های فارسی، عربی، ترکی، هندی، چینی، و ژاپنی؛ 700 آرشیو شخصی متعلق به افراد مشهور و شخصیت‌های برجسته قرن 18-20؛ مجموعه روزنامه‌های روسیه به کلیه زبان‌های جمهوری‌های مختلف شوروی سابق، شامل 620400 جلد روزنامه؛ مجموعه کتاب‌های نادر و اینکونابولا به تعداد 5560 نسخه؛ مجموعه اسناد نظامی و اسناد رسمی دولتی؛ آثار موسیقایی؛ مجموعه هنرهای چاپی؛ و مجموعه ادبیات روسی منتشر شده در خارج از روسیه

 

بخشهای مختلف

این کتابخانه دارای 39 بخش است مانند بخش پژوهش‌های فرهنگی، پژوهش‌های کتابداری، بخش پژوهش‌های کتاب‌های نادر، پژوهش‌های نسخه‌های خطی، بخش حفاظت و نگهداری، بخش فناوری اطلاع‌رسانی، بخش روزنامه‌ها، بخش مجله‌ها، بخش نقشه‌ها، بخش مبادله و نگهداری مجموعه‌ها، بخش ریزنگارها، کتابخانه الکترونیکی، فهرستنویسی، منابع الکترونیکی، پایان‌نامه‌ها، آموزش، خدمات مرجع، و روابط بین‌المللی.

کارهای متفرقه

       کتابخانه ملی روسیه فهرستنویسی منابع چاپی و الکترونیکی؛ هدایت پژوهش‌های کتابداری، کتابشناسی، تاریخ چاپ، و روش تحقیق؛ آموزش و تربیت نیروی انسانی متخصص در زمینه کتابداری و اطلاع‌رسانی در مقاطع بالاتر از کارشناسی؛ برگزاری برنامه‌های فرهنگی به‌منظور تشویق افراد به مطالعه، نظیر برگزاری نمایشگاه یا کنسرت؛ انتشار کتاب؛ انتشار انواع کتابشناسی، نمایه جاری و گذشته‌نگر را برعهده دارد.

نظام فهرستنویسی

       نظام فهرستنویسی و رده بندی کتابخانه ملی روسیه توسط کتابداران شوروی سابق طراحی شده است به نام ب.ب.کا! کتابخانه دارای یک فهرست الفبایی اسامی مؤلفان و عنوان های کتاب، یک فهرست موضوعی و یک فهرست رده ای است.

       همچنین خدمات اطلاعاتی پیوسته به دو صورت خدمات شبکه جهانی وب و اُپک را داراست.

کارکنان

      این کتابخانه بیش از سه هزار کارمند دارد که دو سوم آنان را کارمندان عالیرتبه و کارشناسان رشته کتابداری تشکیل میدهند.

      برای گروههای زبانی مختلف، کارشناسانی که مسلط به آن زبان بخصوص می باشند در کتابخانه انجام وظیفه میکنند. مثلاً این کتابخانه در زبان فارسی دارای کارمندانی است که بسیار خوب به زبان فارسی صحبت میکنند و با فرهنگ و تمدن ایران آشنا هستند.

خدمات فنی کتابداری

       به منظور حفظ، ترمیم و جلوگیری از رسیدن هرگونه آسیبی در گذر زمان به کلیه آثار و کتب موجود در مخزن کتابخانه روش های مختلفی انتخاب شده است مثل تهیه میکروفیلم از منابع.

حراست و حفاظت

       به منظور حفاظت از تمامی اماکن مربوط به کتابخانه در برابر خطر آتش سوزی، تدابیر پیشگیرانه وسیعی اندیشیده شده است و ماموران آموزش دیده و مجرب در همه تالارها و مخازن بر این امر نظارت دارند. تعبیه راههای خروجی مختلف، استقرار کپسول های متعدد آتش نشانی، نصب نقشه ساختمانها و دربهای ورودی و خروجی برای موقعیت اضطراری از دیگر مواردی است که در این زمینه پیش بینی شده است.

 

خدمات

       در حال حاضر این کتابخانه مرکز بین‌المللی مبادله کتاب در روسیه، مرکز واسپاری کتاب، مرکز اطلاع‌رسانی هنری و فرهنگی است و در سازمان‌های بین‌المللی و بین‌الدوّلی نظیر ایفلا، یونسکو، انجمن کتابداران اوراسیا، و انجمن کتابخانه‌های کشورهای مشترک‌المنافع عضویت دارد و با بیش از 12000 کتابخانه روسی و غیرروسی رابطه مبادله بین کتابخانه‌ای دارد.

       کتابخانه ملی روسیه، خدمات امانت به اعضا، امانت بین‌المللی، و نیز تحویل الکترونیکی منابع درخواستی به علاقه‌مندان را ارائه می‌دهد و منابع آن از طریق نظام امانت بین‌المللی در هر کشور قابل دستیابی است. منابعی نظیر تک‌نگاشت‌ها، پیایندها، روزنامه‌ها، و پایان‌نامه‌ها به مدت یک‌ماه به امانت داده می‌شوند، ولی تصویر آنها برای نگهداری دائمی در اختیار علاقه‌مندان قرار می‌گیرد.

 

چگونگی سامانه ی اطلاع رسانی

       مراجعان به این کتابخانه برای دریافت کتاب یا اطلاعات موردنیاز خود از روش های گوناگونی استفاده میکنند که میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

•*سامانه ی کاتالوژی (بانک بزرگ کارتها و فیش های راهنما)

•*کتابچه های نمایه

•*سامانه ی میکروفیلم

•*نقشه های مختلف و ضمیمه های مصور

•*دستگاه صفحه گردان اطلاعات

ساعات کار

       همه روزه از ساعت 9 الی 22 باز است و فقط در فصل تابستان در روزهای یکشنبه تعطیل است.

       زیر نظر وزارت فرهنگ و هنر روسیه فعالیت میکند.

       در این کتابخانه 22 سالن مطالعه وجود دارد که هر سالن، مخزن کتاب مخصوص به خود دارد. همچنین سالنی جهت نمایش دو هفته ای تازه های کتاب و نشریه به زبانهای گوناگون اختصاص داده شده است.   

 

آثار کمیاب

مجموعه آثار کمیاب بخشی از موزه کتاب کتابخانه روسیه است که از دوره پاپیروس تا امروز در بر میگیرد.  در بخشی از موزه کتابهایی وجود دارد که برخلاف معمول چاپ یا صحافی شده اند. از جمله کتابی در مورد کهربا که در صفحه آخر آن و در درون محفظه ای شفاف یک قطعه کهربا نگهداری میگردد.  یا کتابی ناطق در مورد لنین به همراه صفحه ای که صدای لنین بر روی آن ضبط شده است و کتابهایی برای کودکان که بر روی پارچه چاپ شده و قابل شست و شو است یا کتابی که روی صفحات نازک چوب پنبه در بارسلون چاپ شده است.

آثار قدیمی

       مجموعه ای از منابع کمیاب و ارزشمند قرون 16 تا 18 میلادی درباره موسیقی، انجیل ارخانگل، سکویا که به خط اسلاو کهن است و تاریخ نگارش آن به قرن یازدهم باز میگردد؛ قدیمی ترین نسخه خطی یونانی که به قرن ششم باز میگردد؛‌ مطالب چاپ شده روزنامه دوموستی که در سال 1702 چاپ شده است؛ و قدیمی ترین نسخه اروپای غربی مربوط به قرن دوازدهم از جمله آثار قدیمی موجود در این کتابخانه به شمار میروند.

بخش ها        

       از 17 تالار بزرگی که برای استفاده مراجعین است چند تالار به منظور استفاده دانشمندان و محققان و دانشجویان دکترا و مدارج عالی در نظر گرفته شده است.

         در دیگر ساختمانهای کتابخانه سالنهایی برای برپایی کنفرانس های علمی، اجتماعات و سخنرانی و برگزاری نمایشگاههای فرهنگی، هنری کشورهای مختلف جهان در نظر گرفته شده است.

 

 

اهداف

       این کتابخانه، به‌عنوان کتابخانه ملی اهداف زیر را دنبال می‌کند:

•*فراهم کردن شرایط لازم برای گسترش دانش،

•* ایجاد زمینه مناسب برای آموزش به‌منظور ارتقای سطح دانش و اطلاعات، حفظ میراث فرهنگی و ملی،

•*فراهم کردن امکان دسترسی به میراث ملی.

 

همکاری های بین المللی

       این کتابخانه به منظور بهره برداری از منابع خارجی و غنی تر نمودن بخشهای مختلف خود از سال 1921 نهضتی را برای وارد کردن کتابهای خارجی به مخزن آغاز نمود، ارتباطات وسیعی را با دیگر کتابخانه های دنیا برقرار کرده و تاکنون نمایندگان و کاراموزانی از 93 کشور جهان را به دیدار، کسب اطلاعات و مبادله تجارب دعوت نموده است و همچنین از طریق نظام مبادله کتاب با دیگر کتابخانه های جهان سفارشها و نیازمندیهای اطلاعاتی و کتابخانه ای موسسه علمی، دانشگاهی و دولتی روسیه را تأمین میکند.

اطلاعات تماس

•       nتلفن: 70952023656+

•       nنمابر: 70952002255+

•       nپایگاه وب:WWW.NLR.RU

•n       نشانی:Russian state library

     vozdvigenka3

 101000 moscow

Russia

منابع

•      üکتابخانه‌های ملّی و بزرگ کشورهای جهان: آمار و اطلاعات 40 کتابخانه ملی و بزرگ جهان/ تهران: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1379.

•      üکتاب سبز روسیه/ بهنام بلورین [برای] دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی. تهران، وزارت امورخارجه، 1375.

•      üدایره المعارف کتابداری/ سرویراستار عباس حری. تهران: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران،1385.

•      üسازمان ها و مراکز بین المللی کتابدای و اطلاع رسانی/ صدیقه احمدی فصیح. تهران: مراکز اطلاعات و مدارک علمی ایران،1384.

 

 

+ گروه کتابداری ارشد ; ۱۱:۳۳ ‎ق.ظ ; ٢ آذر ۱۳۸٩
comment نظرات ()