کتابداران

این وبلاگ متعلق به دانشجویان کتابداری کارشناسی ارشد ورودی 89 دانشگاه تهران شمال می باشد.

 

                                                                بنام خدا

موضوع: راهبردهای جستجو

استاد محترم : خانم دکتر وزیرپور

تهیه کننده : زهره شاهوردی زاده

دانشجوی کارشناسی ارشد

1389

 

جستجوی اطلاعات

 

فرایندی است که در آن  فرد به نیاز اطلاعاتی خود آگاه بوده و به دنبال منابع و روشهایی است که بتواند اطلاعات مورد نیاز خود را بدست آورد عوامل متعددی بر جستجوی اطلاعات موثرند دسته از آنها عوامل فردی ایست ویلسون با اشاره به این مطلب انگیزه و علاقه را در فرایند جستجوی اطلاعات موثر می داند در مثلث جستجوی ارائه شده توسط چو(choo) عوامل و فاکتورهای فردی یکی از گوشه های مثلث است او عامل بعدی را که در فرایند جستجوی اطلاعات درگیر است کیفیت اطلاعات ( مفید بودن مرتبط بودن درستی و صحت داده ها و قابل اعتماد بودن آنها) می داند و سومین گوشه مثلث choo را عوامل محیطی مثل قابلیت دسترسی به اطلاعات وضعیت شغلی و تحصیلی زمان و غیره. محققان متعددی در مورد هر یک از این عوامل و تاثیر آنها بر روند جستجوی اطلاعات مطالعه کرده اند در سال 2003 سویانگ با مقایسه بین افرادی که جستجوی اطلاعات خود را در خانه از طریق اینترنت انجام میدادند و آنهایی که در محل کار خود اطلاعات مورد نیاز خود را بازیابی می کردند نقش محیط را از نظر فیزیکی و روانی بر رفتار اطلاع یابی افراد موثر دانست نتایج این تحقیق نشان داد بیشتر جستجوهای محیط کار مربوط به کار, حرفه, و رشته افراد و فعالیتهای تجاری آنها می شود در حالی که محیط خانه جستجوی اطلاعات حالت شخصی و در سطح عمومی و نه تخصصی رشته و کار است فرد در خانه با آرامش بیشتری به جستجوی اطلاعات می پردازند و البته به علت شرایط مالی مدت زمان استفاده از اینترنت در خانه نسبت به محیط کاری کمتر است.

 

معیارهای جستجو در نظام های اطلاعاتی

 

افزایش روز افزون حجم اطلاعات در رشته های مختلف دانش بشری و ضرورت ایجاد ابزارهایی به منظور سازماندهی و دسترس پذیر ساختن این اطلاعات، منجر به شکل گیری انواع مختلف نظام های ذخیره و بازیابی اطلاعات گردید. به این ترتیب ابتدا نظام های ذخیره و بازیابی نوشتاری مانند کتابشناسی ها، نمایه نامه ها و چکیده نامه ها و سپس نظام های الکترونیکی نظیر پایگاه های اطلاعاتی کتابشناختی و تمام متن به منظور دسترسی هر چه بهتر، موثرتر و سریع تر به اطلاعات توسعه یافتند. ظهور شبکه های پیوسته و فناوری دیسک فشرده، تحولی بزرگ در فرآیند ذخیره و بازیابی اطلاعات و نیز تولید و انتشار منابع اطلاعاتی علمی و فنی در قالب دیجیتال پدید آورد (بیگدلی، 1380).
از سوی دیگر استفاده موثر و بهینه از نظام های ذخیره و بازیابی اطلاعات مستلزم آشنایی با معیارها، راهبردها و فنون جستجو در این نظام هاست. به عبارت دیگر، جستجوگران امروز نیازمند مهارت های اطلاع یابی هستند. زیرا تا زمانی که آنان نسبت به امکانات و معیارهای جستجو در این نظام ها آگاهی ندارند، حتی با بهترین ابزارهای بازیابی نیز نخواهند توانست به منابع مورد نیاز خود دسترسی پیدا کنند.

 

مفاهیم "نظام" و "بازیابی اطلاعات "

نظام:
مجموعه ای از اجزای به هم مربوطی است که برای انجام فعالیتی خاص با هدفی ویژه با یکدیگر میانکنش دارند. طبق این تعریف هر موجودیتی را می توان نظام تصور کرد. نظام، مفهومی سلسله مراتبی است.
- ارزیابی اطلاعات:
تمام فعالیت هایی که در فرآیند ذخیره سازی و بازیابی از لحظه نمایه سازی یک مدرک برای دروندهی به نظام تا لحظه ای که براساس تقاضا بازیابی می شود.

- نظام بازیابی اطلاعات:
نظام هایی که برای یافتن یک یا چند مدرک از میان انبوه مدارک ذخیره شده به کار می روند و به لحاظ نوع سازماندهی، ساختار پایگاه ها، راهبرد بازیابی، کاربران و فرآیندی که در طی آن درخواست های اطلاعاتی کاربران پاسخ داده می شود، متفاوتند.
براساس آنچه که در تعاریف آمده است، می توان انواع مختلفی از نظام های بازیابی اطلاعات اعم از چاپی و الکترونیکی را برشمرد. از نمایه پایان یک کتاب در چند صفحه تا نرم افزار مورد استفاده در یک کتابخانه با هزاران رکورد از منابع اطلاعاتی موجود در کتابخانه، همگی از نظام های ذخیره و بازیابی اطلاعات به شمار می آیند.

 

عوامل مؤثر در طراحی نظام های بازیابی اطلاعات

محتوای اطلاعاتی منابع گردآوری شده: محتوای منابعی که قرار است در نظام ذخیره و سپس مورد بازیابی قرار گیرند در طراحی نظام بازیابی اطلاعات موثر است.
فایده منابع اطلاعاتی: اینکه منابع ذخیره شده در نظام چه فایده و کاربردی برای کاربران دارند و چگونه می توان کاربرد و دسترسی منابع را برای کاربران افزایش داد؟ چگونه می توان ارزش افزوده ایجاد کرد.
کاربران: ویژگی های فردی و نیازهای اطلاعاتی استفاده کنندگان از یک نظام در طراحی آن نظام نقش مهمی دارد. ویژگی هایی مانند سن، جنس و ...
تعیین پوشش موضوعی، زبانی و شکلی منابع: منابع موجود در نظام را می توان از نظر مسائل مختلف محدود کرد.
معیارهای عملکرد: لازم است هر نظام ذخیره و بازیابی اطلاعات براساس معیارها و اصولی طراحی گردد و پس از آن از طریق همان معیارها مورد ارزیابی قرار گیرد.
جنبه های اقتصادی: میزان بودجه سازمان برای طراحی نظام در نحوه طراحی آن موثر است. گستردگی و پیچیدگی نظام ها هزینه هایی را بر افراد تحمیل می کند.

اجزای نظام های بازیابی اطلاعات

به طور خلاصه اجزای نظام های بازیابی اطلاعات را می توان به این صورت بیان نمود:
- گزینش منابع اطلاعاتی
- بازنمون اطلاعات
- سازماندهی فایل
- تحلیل پرسش و راهبرد جستجو
- اشاعه و دسترسی

 

گزینش منابع اطلاعاتی

گزینش منابع از مهم ترین کارکردها در نظام بازیابی اطلاعات است. برای ارائه خدمات اطلاع رسانی، نظام باید دارای منابع اطلاعاتی باشد که به گونه ای بالقوه مورد استفاده کاربر قرار گیرد.
عواملی که بر گزینش و فراهم آوری منابع مؤثر هستند، عبارتند از:
- خط مشی
- فرآیند گزینش
- ابزارهای گزینش
- مراحل سفارش
- بازخورد

 

بازنمون اطلاعات

جنبه ای از بازیابی اطلاعات است که در آن فایل اصلی مدارک با مجموعه ای از برچسبها یا جایگزینهایی نظیر چکیده ها یا اصطلاح های نمایه ای بازنموده می شود.

دو نوع عمده بازنمون اطلاعات:
نمایه سازی
چکیده نویسی

 

سازماندهی فایل

سازماندهی فایل یا طراحی فایل شامل:

مقدار داده های ذخیره شده در هر پیشینه
ساختار پیشینه
رابطه میان عناصر مختلف داده ها
مکان ذخیره فایل
چگونگی ذخیره پیشینه ها
راه دسترسی به آنها

تحلیل پرسش و راهبرد جستجو

تحلیل پرسش: مطالعه فرآیند رفتار جستجوی اطلاعاتی کاربران توسط انسان و شامل:

درک مؤثر نیازهای متقاضیان اطلاعات
روانشناسی برقراری رابطه مؤثر میان افراد
فن پرسش
فرمول بندی منطقی درخواست های جستجوپذیر برای اطلاعات

 

راهبرد جستجو:

فرآیندی که از طریق آن فایلی مورد جستجو قرار می گیرد تا مدارک متناسب با نیاز کاربر شناسایی شود. برنامه جستجو با درخواستی مشخص آغاز و با فراهم آوردن مجموعه ای از مدارک بازیابی شده پایان می پذیرد.

 

اشاعه و دسترسی


اشاعه: فرآیند انتقال اطلاعات به کسانی که به آن نیاز دارند.

دو نوع اشاعه:
*تحویل مدرک شامل مراحل:
مکان یابی مدرک
تحویل عملی مدرک
*اطلاع دهی
اشاعه گزینشی اطلاعات
خدمات آگاهی رسانی جاری

 

روند تغییر نظام های بازیابی اطلاعات

قبل از دهه 1940:
نظام های دستی
نمایه ها و فهرست ها به شکل چاپی و کارتی
نظام های پیش همارا
قابلیت های محدود برای جستجو و بازیابی اطلاعات

دهه 1940:
انتشار مقاله بوش و آینده نگری در مورد نظام های بازیابی آینده
ابداع اولین نظام های پس همارا مانند:
نظام پیکابو توسط باتن و کوردونیر
نظام برگه لبه منگنه توسط موئرز
نظام تک واژه ای توسط مورتیمر تاب

 

دهه 1950:
آغاز خودکارسازی نمایه های پس همارا

طراحی نظام بازیابی بر مبنای نمایه کوئیک توسط لوهن

به کارگیری اصطلاح ”بازیابی اطلاعات“ اولین بار توسط موئرز به منظور نمایه سازی و جستجوی اطلاعات کتابخانه

دهه 1960
اولین نظام های بازیابی اطلاعات در مقیاس بزرگ مانند نظام های تجاری
BRS و DIALOG
بازیابی رایانه ای به شیوه گسسته
ایجاد رشته بازیابی اطلاعات
ایده جستجوهای متن آزاد
انتشار اولین کتاب تئوریک در زمینه نظام های بازیابی اطلاعات با نام ”تئوری نظام های بازیابی“ توسط ویکری
طرح مفاهیم دقت و بازیافت توسط کلوردون و ایده ”بازخورد ربط“ توسط سالتون
بحث کنترل واژگان و یکدست سازی واژه های نمایه سازی
کاربرمداری و طرح مدل های تعاملی
طرح مسائل پردازش زبان طبیعی از طریق هوش مصنوعی

 

دهه 1970
انتشار بسیاری از منابع در فرم ماشین خوان
انجام جستجوهای پیوسته و تعاملی از راه دور
امکان جستجوی ساده و محدود و در برخی موارد جستجوی بولی
ظهور اولین نظام های تمام متن (
Lexis)
تحقیقات در مورد بانک های اطلاعاتی و سیستم های خودکار پیوسته
طرح مسأله نظام های بازیابی اطلاعات احتمالی توسط رایجس برگن
تحقیقات محققان هوش مصنوعی در زمینه بازیابی اطلاعات

دهه 1980
کاهش قیمت منابع ذخیره سازی رایانه ای
گسترش نظام های تمام متن
گسترش نظام های پیوسته برای کتابخانه ها مانند
OPAC
ظهور
CD و رواج آن در تولید بانکهای اطلاعاتی تمام متن
استفاده از پروژه
REMARC شامل مشخصات کتابهای کتابخانه کنگره
انتشار مجلات و روزنامه ها به صورت پیوسته
ایجاد ساختارهای جدید برای نظام های بازیابی اطلاعات و توجه به نیازهای اطلاعاتی کاربران

 

دهه 1990 و ...

گسترش پایگاه های متنی پیوسته
استفاده از پویشگرها برای درونداد اطلاعات
انتشار قالب گرافیکی انتشارات همراه با قالب متنی
ظهور اینترنت و فرآیند نشر الکترونیکی

 

بازیابی اطلاعات در عصر دانش مدار

اغلب مدل های بازیابی اطلاعات، مدارک را براساس حضور کلیدواژه های عبارت پرسش بازیابی می کنند که در این صورت ممکن است بسیاری از مدارک مرتبط به خاطر نداشتن آن کلیدواژه حذف شوند.
بنابراین:
رویکرد دانش مدار بازیابی اطلاعات مورد توجه قرار گرفت. در این رویکرد سعی می شود با استفاده از تحلیل های شکلی، نحوی و معنایی مدارک، میزان ربط آن ها با عبارت پرسش تعیین شود.
این رویکرد مستلزم دانش زبان شناسی و هوش مصنوعی در بازیابی اطلاعات است.

 

آشنایی با موتور جستجوی «گوگل»

موتورهای جستجو ابزار اصلی بازیابی اطلاعات در اینترنت محسوب می‌شوند. آشنایی با موتورهای مختلف جستجو به منظور بازیابی سریع و صحیح اطلاعات و جستجوی رکوردهای مرتبط مطلوب و اجتناب از بازیابی رکوردهای نامرتبط، یکی از نیازهای اساسی استفاده‌کنندگان  از اینترنت است. آنچه برای جستجوگران اینترنت اهمیت دارد، صرفه‌جویی در وقت آنان است. در این قسمت، موتور جستجوی «گوگل» که یکی از قوی‌ترین موتورهای جستجوی وب جهانی است، توضیح داده می‌شود. «گوگل» با سرعت بازیابی قابل قبول (در کمتر از 5/0 ثانیه)، در وقت جستجوگر صرفه‌جویی می‌کند و مدعی است که امکان جستجو به 25 زبان مختلف دنیا را فراهم می‌کند. این موتور جستجو از طریق نشانی http://www.google.com/  قابل دسترسی است. در اینجا راهبردهای جستجو در «گوگل» شرح داده می‌شوتد.

 

جستجو در عنوان صفحهء وب

عنوان صفحهء وب ممکن است عنوان مقاله، کتاب، نام شخص، سازمان، کالا، خدمات، شرکت، دارو, و غیره باشد. برای انجام جستجو در عنوان، در خانهء خالی مخصوص جستجو ابتدا کلمات ” allintitle” به معنی «تماماً در عنوان» (بدون فاصله بین کلمات) و بعد ازآن, نشانهء دونقطه «:» را بدون فاصله تایپ کنید. آنگاه با یک فاصله، موضوع موردنظر را در قالب کلیدواژه تایپ کنید و روی گزینهء “Goolgle Search  کلیک یا اینتر کنید. به عنوان مثال، اگر جستجوگری دربارهء “abstracting” اطلاعات بخواهد، برای آن که این عبارت در عنوان صفحات وب باشد، باید به این صورت عمل کند:

allintitle: abstracting 

 

امکان استفاده از عملگرهای منطق بولی

عملگر AND
«گوگل» امکان جستجو با استفاده از عملگرهای منطقی بولی را فراهم می‌کند. از آنجا که جستجو در «گوگل» مبتنی بر باهم‌بودن واژه‌ ها یعنی استفاده از عملگر
AND می‌باشد، دیگر نیازی به تایپ این عملگر نیست. مثلا‍ً برای جستجوی عبارتresource sharing” “  در عنوان صفحات وب باید به این صورت عمل شود:

allintitle: resource sharing

 

جستجوی عبارت

برای جستجوی عبارتی و همجواری واژه‌ها از علامت نقل قول (") قبل و بعد از عبارت استفاده می‌شود. توجه داشته باشید که بین این علامت و واژه‌های ابتدا و انتهای عبارت هیچ فاصله‌ای نباشد. برای جستجوی عبارت قبل با این شیوه، کافی است که قبل و بعد از آن فقط علامت نقل‌قول (") گذاشته شود:
allintitle: “resource sharing
البته می‌توان قبل از واژه‌هایی که بعد از اولین واژه می‌آیند، علامت بعلاوه (+) به معنی
And را بدون فاصله تایپ کرد تا آن‌ها را با هم جستجو کند، ولی نیازی به این علامت نیست.

allintitle: resource +sharing

 

 

علامت (+) کاربردهای دیگری هم دارد که در زیر توضیح داده می‌شود:
«گوگل» واژه‌ها و حروف عام را به عنوان واژه‌های غیرمجاز می‌شناسد و بطور خودکار واژه‌هایی مانند
about، how، where، what، اعداد یک رقمی و تک (9-1)، فعل‌های کمکی مانندwas، are، is، حروف A-Z به صورت تک و تنها، حروف اضافه و تعریف و ربط مانند in، on، an، a، at و غیره را نادیده می‌گیرد، زیرا این واژه‌ها بندرت به اخص‌شدن جستجو کمک می‌کنند و بطور چشمگیری باعث کاهش سرعت در بازیابی اطلاعات می‌شوند. بنابراین، برای گنجاندن واژه‌های غیرمجاز مثل واژه‌های بالا در فرآیند جستجو، از علامت بعلاوه (+) قبل از آن‌ها استفاده کنید. توجه داشته باشید که قبل از علامت بعلاوه (+) حتما فاصله باشد و بین آن و واژهء بعد فاصله نباشد. همچنین می‌توان درجستجوهای عبارتی از علامت بعلاوه استفاده کرد. به مثال‌های زیر توجه کنید:

allintitle: +what +is “intellectual property”
allintitle: “World War +I” german
allintitle: +where +is Iran
allintitle: “Episode +I”
allintitle: +about dazel

 

 

«گوگل» هایفن (علامت خط تیرهء بین کلمات)، ممیز، نقطه، علامت مساوی و آپوستروف (‘) را به عنوان متصل‌کننده‌های (رابط‌های) عبارتی می‌شناسد. مثلاً       mother-in-law یک عبارت محسوب می‌شود، حتی اگر سه واژهء آن در نقل قول نیامده باشد. برای بازیابی آن می‌توان از علامت (") در ابتدا و انتهای عبارت نیز استفاده کرد. به نتایج جستجو در مثال‌‌های زیر توجه فرمایید؛ خواهید دید که رکوردهای بازیابی‌شده تقریباً مشابه هستند.

 

allintitle: mother-in-law
allintitle: “mother +in law”
allintitle: self-determination
allintitle: “self determination”

 

OR عملگر

برای جستجو با استفاده از عملگر OR به منظور بازیابی هر کدام از واژه ها، باید این عملگر را با حروف بزرگ تایپ کرد. اگر جستجوگری بدنبال صفحاتی باشد که واژهء ”library” یا “libraries”در عنوان آن‌ها باشد، باید به این صورت عمل کند:
allintitle: library OR libraries
به خاطر داشته باشید که برای جستجوی مفرد و جمع واژه‌ها از عملگر
OR استفاده شود. به تعبیر دیگر، اگر به دنبال صفحاتی هستید که مفرد یا جمع واژه‌ای در عنوان آنها باشد باید از عملگر OR استفاده نمایید. «گوگل» دقیقاً واژه‌ای را که شما تایپ می‌نمایید جستجو می‌کند. بنابراین برای بازیابی مشتقات، مفرد یا جمع واژه‌ها یا مترادف‌های آن‌ها، از این عملگر استفاده کنید:

allintitle: iran OR iran’s OR Iranian OR Persian OR persian’s
 

 

 

NOT  عملگر

برای جستجو با استفاده از عملگر NOT به منظور بازیابی نکردن یک یا چند واژه, باید قبل از واژه‌هایی که نمی‌خواهید بازیابی شوند، علامت منها (-) را بدون فاصله تایپ کنید. البته مطمئن شوید که قبل از علامت منها فاصله باشد. مثلاً برای جستجوی صفحاتی که واژهء “Persia” در عنوان آن‌‌ها باشد، ولی واژهء  Persian”یا “Iran” در آن‌ها نباشد، باید به این صورت عمل کنید:
allintitle: Persia iran persrsian
هدف از جستجو در عنوان صفحات وب کاهش ریزش کاذب اطلاعات و حذف رکوردهای نامربوط است. اگر در مورد موضوع مورد علاقه رکوردی پیدا نشد، کلماتی را که دربارهء اطلاعاتی ندارند، حذف کنید تا جستجو عام‌تر شود و جامعیت جستجو بالا برود. اگر باز هم چیزی پیدا نشد، عبارت “
allintitle:” را حذف کنید تا هرجا که واژه یا واژه‌های موردنظر به کار رفته، بازیابی شود. بدیهی است که در جستجوی ساده و خارج از عنوان صفحات وب نیز تدوین راهبردهای جستجو، اعم از جستجوی عبارتی و همجواری واژه‌ها یا جستجو با استفاده از عملگرهای بولی به شیوه‌ای که برای عنوان به کار می‌رفت، ممکن خواهد بود. مثال:

1.And “Resource Sharing
2.
OR Library OR Libraries
3.
NOT Persia iran -persian

 

جستجو در نشانی سایت وب «یوآرال»

منظور از این قسمت آن است که اگر جستجوگری دنبال نشانی سایت وب‌هایی باشد که واژه، نام شخص یا سازمان، علامت یا نام اختصاری خاصی در آن‌ها به کار رفته از این راهبرد استفاده کند. برای انجام عمل جستجو در نشانی سایت وب (یوآراِل)، در خانهء خالی مخصوص جستجو ابتدا عبارت “allinurl” (به معنی «تماماً در نشانی سایت وب») را بدون فاصله، و بعد از آن نشانهء دونقطه (:) را بدون فاصله تایپ کنید. سپس با یک فاصله، واژه، نام، علامت یا نام اختصاری موردنظر را تایپ و روی گزینهء “Google Search” کلیک یا اینتر کنید. مثلاً اگر جستجوگری به دنبال نشانی سایت وب‌هایی است که واژهء “Irandoc” در آن‌ها به کار رفته، باید به این صورت عمل کند:

allinurl: irandoc

 

 

عملگر AND


«گوگل» امکان جستجو با استفاده از عملگرهای بولی را برای جستجو در نشانی سایت وب‌ها نیز فراهم می‌کند. جستجو در این قسمت نیز مبتنی بر بودن
AND است. بنابراین، دیگر نیازی به تایپ این عملگر نیست. مثلاً اگر جستجوگری بدنبال نشانی سایت وب‌های دانشگاهی ایران است، باید به این صورت عمل کند:

allinurl: ac ir

جستجوی عبارت
برای جستجوی عبارتی و همجواری واژه‌ها یا علائم و نام‌های اختصاری باید از علامت نقل قول (") در قبل و بعد از آن‌ها استفاده شود. توجه کنید که بین علامت و واژه‌ها یا نام اختصاری، در ابتدا و انتها هیچ فاصله‌ای نباشد. برای جستجوی آدرس سایت‌های دانشگاهی ایران کافی است که قبل و بعد از آن علائم مانند مثال پیشین، علامت (") بگذارید:

allinurl: “ac ir”

 

 

عملگر OR
برای استفاده از عملگر
OR به منظور بازیابی هر کدام از واژه‌ها یا علائم و نام‌های اختصاری، باید این عملگر را با حروف بزرگ تایپ کنید. اگر جستجوگری بدنبال سایت‌هایی است که واژهء Iran یا Iranian در آدرس آن‌ها باشد، باید به این صورت عمل کند:

allinurl: iran OR Iranian

 

 عملگر NOT
برای جستجو با استفاده از عملگر
NOT به منظور حذف یک واژه یا علامت اختصاری، باید قبل از واژه یا نام‌هایی که نمی‌خواهید بازیابی شوند، علامت منها (-) را بدون فاصله تایپ کنید. مثلاً برای جستجوی آدرس سایت‌هایی که علامت “ac.ir” در آن‌ها به کار رفته، ولی علامت “ut” در آن‌ها نباشد، به این صورت عمل کنید:

allinurl: “ac.ir” -ut

 

امکان جستجو در سایت بخصوص
«گوگل» امکان جستجوی موضوع در یک سایت وب خاص را فراهم می‌کند. مثلاً اگر جستجوگری به دنبال صفحاتی است که واژهء “
Indexing” در عنوان آن‌ها و نشانی سایت وب آن‌ها هم www.ala.org باشد، ابتدا باید موضوع یا واژه‌های موردنظر را با هر رابطه‌ای که می‌خواهد اعم از روابط بولی با استفاده از عملگرها، جستجوی عبارتی، یا جستجو در عنوان مشخص کند، سپس بعد از یک یا چند فاصلهء خالی، نشانی سایت موردنظر را بعد از عبارت (site:) به شکلی که در زیر بیان می‌شود، تایپ نماید و موضوع موردنظر را در آن جستجو کند:

allintitle: indexing site: http://www.ala.org/  

همچنین «گوگل» امکان عدم جستجو در یک سایت خاص را فراهم می‌کند. در مثال قبل کافی است که قبل از عبارت  site”یک علامت منها (-) بدون فاصله بگذارید؛ یعنی بگویید که در مورد موضوع “Indexing” در سایت مذکور جستجو نکند:

allintitle: indexing –site: http://www.ala.org/  

گوگل همچنین امکان بازیابی سایت‌هایی را که نشانی سایت وب یک شخص، دانشگاه یا سازمان, و غیره را آورده‌اند و به آن پیوند شده‌اند فراهم می‌کند. برای پی‌بردن به این موضوع ابتدا واژهء link، و بعد از آن نشانهء دو نقطه (:) سپس نشانی سایت دلخواه را تایپ و اینتر کنید؛ خواهید دید که چه سایت‌هایی به آن سایت پیوند شده‌اند. مثلاً اگر بخواهیم بدانیم که چه سایت‌هایی نشانی سایت وب مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران ( http://www.irandoc.ac.ir/ ) را در صفحهء خانگی خود گنجانده‌اند و به آن پیوند شده‌اند، باید به این صورت عمل کنید:

link: http://www.irandoc.ac.ir/

 

 

جستجوی سایت‌های مشابه
«گوگل» امکان بازیابی سایت‌های مشابه (مرتبط به( یک سایت را فراهم می‌کند. برای این کار ابتدا واژهء
related، و بعد از آن نشانهء دونقطه (:) را بدون فاصله تایپ کنید. سپس نشانی سایت موردنظر را تایپ و اینتر کنید، یاروی عبارت Google Search کلیک بزنید. مثلاً اگر جستجوگری به دنبال نشانی سایت‌هایی باشد که مشابه (مرتبط به) آدرس http://www.oclc.org/  هستند، باید به این صورت عمل کند:
related: http://www.oclc.org/
 
بازیابی معنای واژه از طریق «گوگل»
«گوگل» قابلیت مطابقت واژه با واژه‌نامه را دارد. هنگامی که واژه یا واژه‌هایی جستجو می‌شوند، پس از انجام جستجو و بازیابی اطلاعات، همان واژه یا واژه‌ها یا عبارت در و در حالتی که زیر آن خط کشیده شده و فرامتن است, در زیرمنوی جستجو می‌آید و اگر روی آن کلیک کنید، بطورخودکار به سایت وب http://www.dictionary.com/
  وصل می‌شود و معنای واژه را ارئه می‌کند. اگر واژه‌ای غلط تایپ شو‌د، «گوگل» شکل درست واژه را می‌آورد و می‌پرسد که آیا شما منظورتان همین است؟ اگر بعد از آن واژه، علامت ستاره (×) بگذاریم، «گوگل» با همان صورت جستجو می‌کند که ممکن است رکوردی بازیابی شود. اما زیرمنوی جستجو صورت کامل واژه را می‌آورد و سوءال می‌کند که آیا منظور شما همین است؟ اگر چنین باشد می‌توان واژه را کامل کرد و یا روی آن قسمت کلیک کرد تا آن را جستجو کند. اگر واژه خیلی کلی باشد، نزدیک‌ترین حالت را می‌آورد و بعد جلوی آن می‌نویسد More؛ یعنی مشابه‌های دیگری هم وجود دارند که می‌توان آن‌ها را هم دید.

 

امکان استفاده از حروف کوچک و بزرگ
در «گوگل» بزرگ یا کوچک کردن حروف فرقی ندارد. تمام حروف بدون توجه به این که شما آن‌ها را چگونه تایپ می‌کنید به عنوان حروف کوچک در نظر گرفته می‌شوند. مثلاً جستجوی “
george washington” ،” George Washington”، “gEoRge wAsHinNgToN” نتایج مشابهی دارند.
 
امکان جستجو در سایت‌های دانشگاه‌های آمریکا
«گوگل» امکان جستجوی موضوع در سایت وب دانشگاه‌های مختلف آمریکا را فراهم می‌کند. برای این کار ابتدا در صفحهء خانگی «گوگل» روی عبارت “
Advanced Search” کلیک کنید و سپس در صفحهء بعد روی عبارت “Universities” که در انتهای آن صفحه آمده است کلیک کنید؛ در فهرست تمام دانشگاه های آمریکا که به صورت الفبایی نمایش داده می‌شود، می‌توان موضوع موردنظر را در هر دانشگاهی جستجو کرد. البته می‌توان از طریق نشانی
http://www.google.com/options/universities.html
 مستقیماً وارد این قسمت شد و به جستجو پرداخت. به خاطر داشته باشید که راهبردهای جستجو دراین قسمت نیز مانند قسمت‌های دیگر «گوگل» است، یعنی می‌توان در عنوان یا نشانی سایت وب، یک موضوع خاص را جستجو کرد.

 

امکان جستجو در سایت‌های سازمان‌ها و وزارتخانه‌های دولتی آمریکا


«گوگل» همچنین امکان جستجو در تمام سایت‌های سازمان‌ها و وزارتخانه‌های دولتی آمریکا را که پسوند “.
gov” یا “.mil” دارند فراهم می‌کند. برای جستجو در این قسمت پس از ورود به صفحهء خانگی «گوگل» و کلیک کردن بر روی عبارت “Advanced Search” در صفحهء بعد، روی عبارت “U.S. Government” کلیک کنید تا این قسمت فراخوانده شود؛ سپس به جستجوی یک موضوع در این بخش بپردازید. البته می‌توانید از طریق نشانی
http://www.google.com/unclesam
 مستقیماً وارد این قسمت شوید و به جستجو در این بخش بپردازید. بدیهی است که راهبردهای جستجو در این بخش نیز مانند خود «گوگل» است و می‌توان در عنوان یا نشانی سایت وب سازمان یا وزارتخانهء خاصی به جستجو پرداخت.
برای جستجوی پیشرفته در «گوگل» اگر نخواستید از شیوه‌ای که توضیح داده شد استفاده کنید، در صفحهء خانگی «گوگل» روی عبارت “
Advanced Search” کلیک کنید، سپس در صفحهء بعد که می‌آید راهبردهای جستجوی خود را اعم از استفاده از عملگرهای بولی (که نیازی به تایپ ندارند)، تعداد رکوردهای بازیابی‌شده در هر صفحه برای نمایش، جستجو در عنوان یا نشانی سایت وب، انتخاب زبان، جستجو یا عدم جستجو در یک سایت خاص را مشخص کنید.

 

راهنمای «گوگل»


«گوگل» یک راهنما دارد که سایت وب‌ها را بر اساس موضوع در 16 ردهء موضوعی کلی، طبقه‌بندی و سازماندهی کرده است. برای ورود به آن، با ورود به صفحهء خانگی «گوگل» روی عبارت “
Google Web Directory” که در زیرمنوی جستجو آمده کلیک کنید، یا از طریق نشانی http://directory.google.com/ مستقیماً وارد آن شوید و به جستجو در یک حوزهء موضوعی خاص بپردازید. مثلاً اگر جستجوگری به دنبال اطلاعاتی دربارهء “Music Therapy” است، باید پس از ورود به راهنمای «گوگل» روی عبارت “Art” کلیک کند و در صفحهء بعد، روی “Art Therapy” که یکی از رده‌های فرعی “Art” است، کلیک کند؛ سپس در صفحهء بعد براحتی دربارهء موضوع دلخواه خود یعنی “Music Therapy” رکوردهای موجود را مطالعه کند.

 

اگر جستجوگری دقیقاً نداند که موضوع موردنظرش در کدام ردهء موضوعی قرار می‌گیرد، چنانچه رده کلی آن موضوع را بداند، می‌تواند وارد آن مقوله شود و در همان جا به جستجوی عناوین یا نشانی سایت وب‌های مربوط به موضوع خود بپردازید. در مثال قبل اگر جستجوگر دقیقاً نداند که “Music Therapy” زیر ردهء “Art Therapy” است، پس از کلیک بر روی ردهء “Art” از صفحهء راهنمای «گوگل», می‌تواند همان جا به جستجوی موضوع بپردازد و مشخص کند که هر جا عبارت فوق در عنوان آن است بازیابی شو‌د؛ مانند:

allintitle: music therapy

استفاده از راهنمای «گوگل» و جستجو در رده‌های موضوعی خاص موجب اخص‌گرایی و مانعیت (حذف رکوردهای نامربوط) در بازیابی اطلاعات، افزایش سرعت بازیابی و صرفه‌جویی در وقت جستجوگر می شود.
«گوگل» معمولاً بخشی از متن وب هر رکورد بازیابی شده را همراه با واژهء جستجو شده به صورت سیاه و پررنگ در زیر هر عنوان بازیابی شده می‌آورد که می‌توان آن را مطالعه کرد و متوجه شد که مربوط است یا نامربوط.
نکتهء جالب توجه دیگر این که اگر روی واژهء
Cached که در زیر رکوردهای بازیابی شده می آید کلیک کنید، واژه یا واژه‌های بازیابی‌شده را در متن صفحه‌های وب با رنگ‌های مختلف نشان می‌دهد تا مشخص شود که آن واژه یا واژه‌ها در کجای آن مدرک به کار رفته‌اند.

 

 

 

+ گروه کتابداری ارشد ; ۸:٢٩ ‎ب.ظ ; ۱٦ آذر ۱۳۸٩
comment نظرات ()