کتابداران

این وبلاگ متعلق به دانشجویان کتابداری کارشناسی ارشد ورودی 89 دانشگاه تهران شمال می باشد.

عنوان هوش مصنوعی

به نام خدا

درس بازیابی و ذخیره اطلاعات

عنوان تحقیق : هوش مصنوعی

 

هوش مصنوعی تاریخچه:

نقطه آغاز ایجاد هوش مصنوعی اندکی بعد از جنگ جهانی دوم می باشد. در آن زمان (نوربرت واینر) با توجه به مسایل سیبرنتیک، زمینه را برای پیشرفت هوش مصنوعی به وجود آورد. در سال ۱۹۵۰ ( آلن تیورینگ ) آزمایشی مبنی بر این که آیا ماشین قادر است با فرآیندهای مغز انسان رقابت نماید، مطرح کرد در سال 1956 در کالج دارتموت جلسه ای برگزار شد که تحقیقات وسیع بر روی هوش مصنوعی را  تشویق می نمود.

دهه ۱۹۶۰ به عنوان دهه توسعه و پیشرفت تحقیقات در زمینهٔ هوش مصنوعی شناخته می شود . برنامه های بازی شطرنج و روبوت ها، زمینه های انسانی تحقیقات هوش مصنوعی قلمداد می شدند. فنونی که برای محدود کردن راهبردهای جستجو و طراحی روش های میان بر به منظور تصحیح پاسخ ها به کار می رفت نقش بارزی در پیشرفت استفاده از هوش مصنوعی ایفا کردند.

لازم به ذکر است که اصطلاح (هوش مصنوعی) برای اولین بار توسط جان مکارتی (John McCarthy) که از آن به‌عنوان پدر «علم و دانش تولید ماشینهای هوشمند» یاد می‌شود استفاده شد. آقای جان مکارتی مخترع یکی از زبانهای برنامه نویسی هوش مصنوعی به نام (lisp) نیز هست.


تعریف هوش مصنوعی:

شاید بتوان هوش مصنوعی را این گونه توصیف کرد: «هوش مصنوعی عبارت است از مطالعه این که چگونه کامپیوترها را می‌توان وادار به کارهایی کرد که در حال حاضر انسانها آنها را بهتر انجام می‌دهند»
یک سیستم هوش مصنوعی به راستی نه مصنوعی و نه هوشمند است، .بلکه دستگاهی است هدف گرا که مشکل را به روش مصنوعی حل میکند. این سیستم ها بر پایه دانش، تجربه و الگوهای استدلالی انسان به وجود آمده اند.

AI یک علم بسیار عمیق و پیچیده در قرن اخیر است که در حالت کلی به مطالعه بر روی اطلاعات، ‌چگونگی جمع آوری و نگهداری از آنها؛ ‌بکارگیری اطلاعات و جابجایی و انتقال آنها به ماشین و یا انسان و حیوان میپردازد.

تکنیکها و زبانهای برنامه نویسی هوش مصنوعی

دو زبان به نامهای PROLOG وLISP  در این زمینه‌ در آمریکا و اروپا متداول است  .مخترع زبان  Lips آقای جان مکارتی است. LISP زبانی است که بیشتر در ایالات متحده از آن استفاده می شود و PROLOG بیشتر توسط اروپاییان و ژاپنی‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد prolog زبان سطح بالا است و Lispدارای انعطاف بیش تری است

 

هدف هوش مصنوعی

همه افرادی که در نخستین گام ها را در راه معرفی و شناخت هوش مصنوعی برداشتند به دنبال یک هدف بودند و آن نیز رساندن سطح هوش مصنوعی به سطح هوش انسانی بود

کاربردهای هوش مصنوعی:

  1. طراحی نرم افزارهای هوشمند
  2. طراحی بازی های هوشمند
  3. طراحی رباتهای هوشمند
  4. لباس های هوشمند
  5. کاربردهای نظامی
  6. کاربردهای کشاورزی
  7. کابردهای صنعتی

سیستمهای خبره

سیستم خبره، زیر مجموعهٔ هوش مصنوعی است و اساسا" در برنامه های رایانه ای که از دانش و فرایند های استنتاجی برای حل مسائلی که نیازمند دانش انسان می باشد استفاده می کنند ، به کارگرفته می شدند. سیستم خبره باید دارای توانایی ( اندیشیدن) و به دانش انسان نزدیک باشد

سیستم خبره نوعی برنامه رایانه‌ای است که در حوزه موضوعی خاص دارای خبرگی می باشد؛ یعنی می‌تواند تصمیم بگیرد یا به تصمیم گیری یک فرد خبره کمک کند. در این حالات مجموعه سخت افزار و نرم افزار تشکیل دهنده سیستم خبره، ‌مانند فرد خبره، اقدام به طرح سئوالات مختلف و دریافت پاسخ های کاربر، ‌مراجعه به پایگاه دانش (تجربیات قبلی) و استفاده از یک روش منطقی برای نتیجه گیری میکند و نهایتا راه حل ارائه میدهد.

سیستم های خبره بر خلاف سیستم های اطلاعاتی که بر روی داده ها عمل می کنند بر دانش متمرکز شده است

مزایای سیستم خبره

1-افزایش قابلیت  دسترسی 2- کاهش هزینه 3- کاهش خطر 4-دائمی بودن 5- تجربیت چند گانه 6- افزایش قابلیت اطمینان 7- قدرت تبیین 8- پاسخ دهی سریع 9- پاسخ دهی در همه حالات 10- پایگاه تجربه 11- آموزش کاربر  12-سهولت انتقال دانش

ساختار سیستم های خبره

هیز 1) و همکاران  پنج مرحله رادر روش شناسی ساخت و طراحی سیستم های خبره ذکر می نمایند

شناسایی_ شناسایی عبارت است از شناخت مسائل و محدوده ، و قبل از آن که اهداف و مقاصد ساخت سیستم های خبره تبیین شود, صورت می گیرد . در این مرحله باید منابع مشخص شوند و همچنین برآوردی از منابع برای کارکنان رایانه صورت گیرد .

تجسم یا مفهوم سازی _در این مرحله جنبه های اساسی پیشنهادی برای سیستم های خبره مورد بحث قرار می­گیرند

رسمی کردن: این مرحله , مرحلهٔ بین تجسم و اجرا می باشد . در این زمان است که تصمیم گرفته میشود چه راهبردها ,وسائل و تجهیزات , و زبان برنامه نویسی مورد استفاده قرار گیرد

اجرا: این مرحله مشخص می کند که سیستم خبره تا چه حد به نیازهای کاربر پاسخ می دهد . ارزیابی باز خورد استفاده کاربران از سیستم در تصحیح سیستم بسیار با اهمیت است . کاربران به کتابدار و مهندس سیستم خواهند گفت که روش های اعمال شده تا چه حد کاربرد دارند و تا چه اندازه واسط ارتباطی) دستگاه راحت و مؤثر می باشد .(

ارزیابی: در مرحلهٔ ارزیابی، کتابدار و مهندس سیستم به سؤالاتی همچون چه چیزی خطا و چه چیزی صحیح بوده، پاسخ می گویند و آن ها را مورد ارزیابی قرار می دهند

نرم افزار شل برای ایجاد نوع بخصوصی از سیستم های خبره طراحی شده و برای قوانین متعددی استوار است که اساس آن (اگر _پس) باشد. در حال حاضر ۵ نوع نرم افزار شل برای سیستم های خبره موجود و قابل نصب برروی رایانه های شخصی می باشد تاینی آنشتاین ، گورو و نالج پرو  از جملهٔ این نرم افزارها هستند .

حوزه هایی که سیستم خبره می تواند در آن فعالیت کند عبارت اند از

        فهرستنویسی

        جستجو در پایگاه های اطلاعاتی

        نمایه سازی

        مدیریت

        مرجع

 

 

فهرست نویسی:

آنجا که فهرستنویسی بر اساس قوانین بسیاری طراحی شده، سیستم خبره در این زمینه سازگاری زیادی دارد. (. کار بر روی فروست ها یکی از مشکل ترین امور فهرستنویسی بوده و همواره مشکل زا است ، فروست ها دارای قوانین متعدد و پیچیده ای هستند. سیستم خبره در این حوزه می تواند کمک های شایان توجهی بنماید. معمولا با جا به جایی کارمندان، اطلاعات آن ها نیز با آنان می رود، در صورت استفاده ا ز سیستم خبره می توان این نقیصه را بر طرف نمود. کتابداران همواره در آرزوی استفاده از سیستمی بوده اند که به آن ها در به کارگیری قوانین آنگلو آمریکن  (AACR2) کمک کند، اما این موضوع به دلیل پیچیدگی های قوانین مزبور با مشکلاتی مواجه بوده است

 

جستجو در پایگاه اطلاعاتی:

سیستم خبره می تواند جستجو در پایگاه های پیوسته را بهبود بخشد. یک سیستم خبره می تواند به استفاده کننده از کتابخانه در زمینه های زیر کمک کند.

        مشخص کردن جستجوی کاربر

        شناسایی پایگاه های اطلاعاتی بالقوه

        شناسایی عناصر مفهومی در جستجو

        بیان ساخت مفهومی در زمینه های انتخاب پایگاه ، کلید واژه ها ، توصیفگر ها و منطق بولی

 

        ورود به منطق جستجو

        تحلیل نتایج جستجو  

        اصلاح راهبرد جستجو

        وسیع تر کردن جستجو

        محدود کردن جستجو

        پایان دادن به جستجو و گذاشتن

 

          نمایه سازی:

 نمایه سازی خودکار اسناد و مدارک مدتها مطرح بوده است.

این سیستم می تواند در موارد زیر سود مند باشد و نمایه ساز را در نمایه سازی کمک کند:

        شناسایی مفاهیم مورد بحث در مقالات نشریات ؛

        ترجمهٔ مفاهیم به شکل شفاهی و کلامی ؛

        ترجمهٔ اشکال شفاهی و کلامی به توصیفگری موضوعی و زیربخش های آن ها ؛

        به کار بردن قوانین مناسب در تعیین توصیفگرهای موضوعی ؛

        تعیین توصیفگرهای موضوعی و زیربخش های آن در ارتباط با مقاله

 

مدیریت

حوزه هایی که مدیریت اطلاع رسانی می تواند از این سیستم استفاده کند عبارت اند از :

 

        برنامه ریزی برای نیروی انسانی و استخدام افراد

        توسعه مجموعه ها

        ساخت و طراحی ساختمان های جدید  

        بهره گیری مناسب باز فضای موجود

        حسابداری و حسابرسی و بودجه بندی

        برنامه ریزی راهبردی

 

        مرجع

برای استفاده از سیستم های خبره دربخش مرجع مزایایی را بر می شمرند

 

     زمانی که کتابدار مرجع حضور ندارد یا زمانی که بخش مرجع باز نیست یا کتابدار مرجع کار زیادی دارد، سیستم های خبره می توانند به مراجعان و استفاده کنندگان درامور مشاوره کمک کنند.

         با استفاده از سیستم خبره می توان خدمات مرجع را نه فقط در میز مرجع بلکه در سراسر کتابخانه به خدمت گرفت.

    سیستم های خبره می توانند د رآموزش استفاده کننده برای خدمات مرجع مورد استفاده واقع شدند با امور تکراری و خسته کننده را از سر راه کتابدار مرجع بر دارند.

 

    کتابدار مرجع، مرجع اطلاعات متنابهی از مجموعه کتابخانه، مراجعان به بخش مرجع، سازمان هایی که مشغول به کار هستند، امور مربوط به پژوهش و منابع قدیمی و جدید مرجع می باشد

    سیستم های خبره می توانند این اطلاعات را در خود ذخیره نمایند و زمانی که کتابدار مرجع به جایی دیگر منتقل می شود یا استعفا می دهد، در اختیار دیگران قرار دهند

    سیستم های خبره در ساعاتی که بخش مرجع شلوغ است می توانند به تعداد زیادی از مراجعان سرویس دهند و رضایت بیش تر آن ها را فراهم سازند.

 

 

 

 

محدودیت سیستم های خبره

    سیستم های خبرهٔ کنونی دارای محدودیت ها و موانع جدی هستند که مهم ترین ِآن ها ، میزان و حد (پایگاه دانش) است . همچنین در اصطلاحات و مفاهیمی که به یکدیگر نزدیک و متقارن همتد دچار مشکلات زیادی  هستند

نوشین قاسمی

+ گروه کتابداری ارشد ; ۱٠:٢٤ ‎ق.ظ ; ۱۸ آذر ۱۳۸٩
comment نظرات ()