کتابداران

این وبلاگ متعلق به دانشجویان کتابداری کارشناسی ارشد ورودی 89 دانشگاه تهران شمال می باشد.

معرفی پایگاه OCLC

معرفی پایگاه oclc

نام درس : ذخیره و بازیابی اطلاعات

استاد : سرکار خانم دکتر وزیر پور

تهیه کننده : فاطمه دهقانی پیشه

نیمسال اول تحصیلی: 90-1389

 

درباره OCLC

سازمانی غیرانتفاعی است که ۶۹هزار کتابخانه را در سطح ۱۲۰ کشور در سراسر جهان از خدمات خود بهره مند نموده است.

مأموریت اصلی این سازمان «ایجاد امکان دسترسی بیشتر به اطلاعات جهان و کاهش هزینه های کتابخانه ها از طریق ارائه خدمات به کتابخانه ها و کاربران آنها» است OCLC    . با درنظرگرفتن این چشم انداز که رهبری همکاری جهانی بین کتابخانه ها را به دست خواهد گرفت، فعالیتهای خود را جهت می دهد و با فراهم آوردن دسترسی اقتصادی به دانش از طریق نوآوری و مشارکت؛ کتابخانه ها را در ارائه خدمات به مردم یاری می رساند.

 

تاریخچه

این سازمان در سال ۱۹۶۷ برای به اشتراک گذاشتن منابع کتابخانه ها و کاهش هزینه های آنها، توسط رؤسای دانشگاهها پایه ریزی شد. در سال ۱۹۶۷ مسئولین دانشکده ها و مدارس عالی در اوهایو یک سیستم کامپیوتری به نام مرکز کتابخانه ای کالج اوهایو را ایجاد نمودند . که در آن کتابخانه های موسسات آکادمیک اوهایو می توانستند در منابع مشترک شده و هزینه ها را کاهش دهند .

اولین دفاتر oclc در کتابخانه اصلی دانشگاه ایالتی اوهایو مستقر گردیدند و محل کنونی آن در فرانتس رود در دوبلین است oclc از یک سیستم کامپیوتری منطقه ای برای ۴۵ کالج اوهایو شروع شد و در نهایت به یک شبکه بین المللی تبدیل گردید .

در سال ۱۹۷۷ اعضای oclc از اوهایو با عضویت کتابخانه های خارج از اوهایو موافقت کردند و امروزه حدود ۶۹هزار کتابخانه از ۱۲۰ کشور و حوزه جغرافیایی در سطح جهان در فعالیتهای oclc مشارکت داشته و از خدمات آن استفاده می نمایند.

روزانه روزآمد می شود و هر سال حدود ۲ میلیون رکورد جدید به آن اضافه می شود.

در سال ۱۹۷۱ یک سیستم فهرستنویسی پیوسته مشترک را برای کتابخانه ها وارد عرصه کتابداری نمود که امروزه توسط کتابخانه های سراسر جهان موردبهره برداری قرار می گیرد.

خدمات امانت بین کتابخانه ای این سازمان در سال ۱۹۷۹ آغاز شدند و از آن زمان تاکنون بیش از ۱۲۷ میلیون خدمت امانی میان ۶۹۲۸ کتابخانه در سطح جهان رد و بدل شده است. در سال ۱۹۹۱ نیز خدمت FirstSearch به عنوان یک ابزار مرجع به خدمات این سازمان افزوده شد و در حال حاضر توسط ۲۰۰۳۵ کتابخانه مورد استفاده قرار می گیرد.

 

نحوه اداره oclc

شبکه oclc توسط اعضای آن اداره می شود ساختار مدیریتی آن متشکل از اعضای عمومی ، شورای اعضاء و هیات امناء می باشد.

 

اهداف OCLC

هدف oclc طراحی و ایجاد یک نظام کامپیوتری بود به نحوی که مشارکت منابع و تقلیل هزینه برمبنای افزایش سهولت دستیابی و استفاده از پیکره روبه رشد دانش و اطلاعات علمی ، ادبی و آموزشی و افزایش قابلیت دسترسی به منابع کتابخانه برای مراجعین به کتابخانه ها و کاهش هزینه های هر واحد کتابخانه می باشد.

 

خدمات و سرویس های oclc

امروزه oclc در سطح جهان ، طیف وسیعی از خدمات را ارائه می دهد که شامل خدمات فهرستنویسی ، امانت بین کتابخانه ای ، جستجو و فهرستگان ادواریها می باشد .

به طور کلی می توان گفت که در سه زمینه: ۱_ خدمات مرجع و نشر الکترونیکی۲- توسعه فهرستنویسی ۳- خدمات اشتراک منابع و توسعه بین المللی فعالیت داشته است . یکی از مهترین خدمات و سرویسهای oclc سرویس امانت بین کتابخانه ای است که در سال ۱۹۷۹ معرفی شد . یکی دیگر از این سرویسها خدمات جستجوی اولیه می باشد که به عنوان یک ابزار مرجع در

 

سال ۱۹۹۱ معرفی شد و اکنون در ۱۹۴۶ کتابخانه استفاده می شود.

یکی دیگر از این سرویسها خدمات جستجوی اولیه می باشد که به عنوان یک ابزار مرجع در سال ۱۹۹۱ معرفی شد و اکنون در ۱۹۴۶ کتابخانه استفاده می شود. مقالات مجلات در oclc به طور الکترونیک ذخیره می شود . از طریق خدمات جستجوی اولیه استفاده کنندگان می توانند به ۷۰ پایگاه اطلاعاتی مشهور و شناخته شده دسترسی پیدا کنند این بخش همچنین دارای پیوندهای (link) متعددی به منابع تمام متن ، مجلات تخصصی الکترونیکی ، منابع مرجع وب و پیوندهایی برای دستیابی به موجودی کتابخانه ها و امانت بین کتابخانه ای و خدمات تحویل مدرک می باشد .

 

 

 

 

 

 

مرکز خدمات غرب OCLC

یکی دیگر از خدمات و سرویس های oclc سرویس همکاری کتابخانه ای مرکز خدمات غرب است . این سرویس به منظور استفاده از قدرت جمعی ۱۷۰۰ کتابخانه عضو بر سه نوع خدمات متمرکز است و فراهم آوری امکاناتی برای ایجاد پایگاه اطلاعاتی ، حفاظت و رقمی کردن منابع و ایجاد فرصت های آموزش می باشد.

 

اقدامات پژوهشی

 

موارد زیر از جمله اقداماتی هستند که OCLC در زمینه پژوهش انجام می دهد:

ـ پژوهش را در سطح دانشگاهها و سایر مراکز پژوهشی ـ چه در داخل و چه در خارج ـ هدایت می کند،

ـ «ابتکار عمل فرادادة هسته ای دوبلین»[برای سهولت بازیابی منابع الکترونیکی، استانداردی جهانی را پیشنهاد می کند که متشکل از ۱۵ عنصر فراداده ای است،

ـ سلسله سمینارهای ممتاز OCLC، برانگیزانندة تبادل عقاید در خصوص موانع زمانی، فضایی، و رشته های علمی هستند.

خدمات و پایگاههای اطلاعات

 

خدمات

این سازمان برای پاسخگویی به نیازهای انواع کتابخانه ها خدماتی به شرح زیر ارائه می دهد:

ـ ابزارهای فهرستنویسی؛

ـ پایگاههای اطلاعات مرجع و خدمات جستجوی پیوسته؛

ـ ابزارهای اشتراک منابع؛

ـ خدمات حفاظت و نگهداری [مواد کتابخانه ای]؛

ـ رده بندی دهدهی دیویی.

 

پایگاههای اطلاعاتی

در راستای اهداف و فعالیتهای خود دارای پایگاههای اطلاعاتی متعددی است شامل موارد زیر می باشد . World cat , Articlefirst , Net first , Electronic collection online , paperfirst , pais interntional , proceedings first , oclc union lists of periodicalsدر این میان پایگاههای اطلاعاتی world cat بیشترین استفاده را در آموزش عالی دارد و سابقه دانش بشری را از ۴۰۰۰ سال گذشته تا کنون به ۴۰۰ زبان در برمی گیرد

 

FirstSearch

ابزار جستجوی مرجع پیوسته است که محتوای با کیفیتی از worldcat   و پایگاههای داده های مورد نظر را نمایش می دهد

امکانات آن شامل دسترسی به بیش از 170 میلیون رکورد از طریق WorldCat
دسترسی به میلیونها مقاله تمام متن و تمام تصویر از هزارن مجله

پایگاه WorldCat برای جستجوی علاقه مندان در FirstSearch امکان سرعنوانهای موضوعی کتابخانه کنگره را به عنوان یک تزاروس قابل جستجو فراهم آورده است. همچنین فضاهایی (آیکونهایی) برای نمایش انواع مدارک درنظر گرفته شده است و رکوردهای بسیار زیادی دارای تصویر و فهرست مندرجات هستند.

در صورت اشتراک و استفاده از این خدمت، می توان از  خدمات شرکایی مانند باوکر(Bowker) ، ابسکو(EBSCOhos)، و اکس لیبریس(ExLibris) بهره مند شد.

 

Article first

شامل فهرست مقالات از محتوای صفحات ا سی ال سی است.

شامل موارد ذکر شده در فهرست محتویات صفحات مجلات

شرح مقاله، داستان های خبری ، نامه و یا موردی دیگر از هر مجله در هر رکورد

فهرستی از کتابخانه ها که عنوان مجله برای اکثر اقلام را دارند.

 

Worldcatدنیایی از اطلاعات

WorldCat قلب همکاری OCLC است که در سال ۱۹۷۱ به جمع خدمات OCLC وارد شد، ۵۴ کتابخانه دانشگاهی و دانشکده ای را در اوهایو به هم پیوند می داد.

در حال حاضر، این مجموعه دربرگیرندة فهرستهای ادغام شدة کتابخانه ها در سراسر جهان است و در واقع بزرگترین و غنی ترین پایگاه اطلاعات کتابشناختی به حساب می آید.

WorldCat بیش از ۴۹ میلیون رکورد کتابشناختی را در خود جای داده است که هر رکورد دربرگیرندة توصیف فیزیکی مدرک و اطلاعاتی از محتوای آن می باشد. همچنین OCLC محتوای ارزیابانه ای نظیر فهرست مندرجات، جلد اثر، خلاصه کتابها، و یادداشتهایی در خصوص نویسندگان به موارد یاد شده می افزاید.

  WorldCatکتابداران،دانشمندان،دانشجویان،محققان، و متقاضیان اطلاعات را به مجموعة ثبت شده ۴۰۰۰ ساله ای از منابع اطلاعات ـ از لوحهای گلی تا کتابهای الکترونیکی و از اطاعات ضبط شده روی موم تا MP۳ ها ـ متصل می نماید. به محض تعیین منبع دلخواه، لیستی از کتابخانه های عضو دارندة مواد درخواستی در WorldCat ضمیمه شده اند که جوینده اطلاعات را به محل نگهداری منبع رهنمون می کنند.

 

آمارهای WorldCat

این خدمت بین جولای ۲۰۰۱ و جون ۲۰۰۲ به ۷/۲ میلیون رکورد رشدیافته است. کتابخانه ها برای فهرستنویسی و تنظیم موجودی خود، ۴/۴۹ میلیون مورد از موجودی این پایگاه را مورد استفاده قرار داده و ۹/۸ میلیون مورد امانت بین کتابخانه ای ترتیب داده اند. همچنین کارکنان و کاربران کتابخانه ها برای پژوهش، مرجع، و جایابی مواد، ۶/۳۵ میلیون جستجو در WorldCat را از طریق امکان FirstSearch به انجام رسانده اند.

 

فهرست نویسی

فهرستنویسی مشترک با OCLC به صورت منحصربه فردی، سرمایه گذاری بلندمدت ارزشمندی در آینده کتابخانه ها به شمار می رود زیرا WorldCat:

ـ دربرگیرندة بیش از ۴۹ میلیون رکورد فهرستویسی است که توسط کتابخانه های سراسر جهان ایجاد شده اند، البته با این توضیح که در هر ۱۲ ثانیه یک رکورد به این مجموعه افزوده می شود.

ـ دانش ثبت شده ای را با ۴۰۰ زبان زنده دنیا را با گستره ای بالغ بر ۴۰۰۰ سال در خود جای داده است.

و بالاخره دربرگیرندة ۸۸۷۳۳۴۹۸۹ فهرست جایابی است.

پرمراجعه ترین پایگاه اطلاعات در حوزه آموزش عالی به شمار می رود.

کتابخانه ها و مراجعان آنها می توانند از طریق این خدمت به جستجو در پایگاه اطلاعات WorldCat اقدام کنند.

 

دسترسی به WorldCat از طریق خدمات امانت بین کتابخانه ای OCLC علاوه بر صرفه جویی در زمان، اجازة استفاده از امکانات زیر را نیز فراهم می آورد:

کنکاش در زمینه صحت اطلاعات کتابشناختی؛

یافتن امانت دهندگان از طریق ارائه سیاهة کتابخانه هایی که مدرک موردنظر را نگهداری می کنند؛

جایابی سریع موادی که یافتن آنها دشوار یا ناممکن است.

با توجه به اهمیت WorldCat به عنوان یکی از خدمات ارزندة OCLC و توجه خاص OCLC به تعهد و جایگاه خود در زمینه همکاریهای جهانی و بسط آنها، استراتژی سه ساله ای طراحی و تبیین شده است که در آن به توصیف استراتژی نوین WorldCat و چهار برنامه پشتیبان آن می پردازد.

 

وب جهانگستر (worldcat)و کتابخانه ها

وب جهانگستر، کتابخانه ها و OCLC را با فرصتها و چالشهایی روبرو کرده است. استفاده مطلوب از این فرصتها حین رویارویی با چالشها نیازمند:

ـ درک محیط وب شامل انتظارات افزایش یافته کاربران؛

ـ نقش تغییر یافتة کتابخانه ها در این محیط؛ و

ـ نقش OCLC، شبکة منطقه ای ایالات متحده، و سهامداران بین المللی در کمک به موفقیت کتابخانه ها در این محیط است.OCLC ـ به عنوان یک همکاری بین کتابخانه ای ـ نیازمند برنامه ای عملیاتی است تا رهبری شکل دادن به محیطی را فراهم آورد که کتابخانه ها در آن بتوانند به موفقیت دست یابند.

این مدرک برنامة عملیاتی پیش گفته و خدمات جدیدی را ارائه می کند که OCLC در سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۳ برای کمک به کتابخانه ها در استمرار همکاریشان جهت پاسخ به نیازهای کاربران در محیط وب، به انجام خواهد رساند.

در پاسخ به ایده های مطرح شده از سوی مجمع کاربران OCLC، کمیته های مشاوره OCLC، و شبکه های منطقه ای الحاقی OCLC ایالات متحده که بیانگر نیازها و نقشهای در حال تغییر کتابخانه ها هستند، این استراتژی را دنبال می کند.

 

رده بندی دیویی تحت وب

اُ سی اِل سی برای رده بندی صفحات وب و دیگر منابع الکترونیکی ،  وب دیویی را ایجاد کرده است.

با استناد به اُسی اِل سی نظام رده بندی دیویی به 30 زبان ترجمه شده و توسط دویست هزار کتابخانه در 135 کشور مورد استفاده قرار می گیرد . کتابشناسی ملی در بیش از شصت کشور ، مطابق با رده بندی دهدهی دیویی سازماندهی می شود .

 

منابع و مآخذ :


1. "WorldCat facts and statistics". Online Computer Library Center. 2009. http://www.oclc.org/ca/en/worldcat/statistics/default.htm. Retrieved November 4, 2009.

2. http://www.oclc.org/us/en/about/cooperation/default.htm

IDEALS, Initial system design for the Ohio College Library Center: A case history

3. Jordan, Jay (March 17, 2010). "Letter to members 2010". OCLC.

Michael Rogers (October 30, 2007). "CLC/OCLC Pica Merge". Library Journal (New York). http://www.libraryjournal.com/article/CA6495514.html. Retrieved November 9, 2007.

5. OCLC (January 11, 2008). "OCLC acquires EZproxy authentication and access software". Press release. http://www.oclc.org/news/releases/200690.htm


۱ـ دانشنامه کتابداری و اطلاع رسانی ، تالیف پوری سلطانی ، تهران ، فرهنگ معاصر ، ۱۳۷۹
۲ـ نطام نمایه سازی و ورداسمیت در شبکه کتابشناسی (او . سی . ال . سی) نوشته فاطمه معتمدی . فصلنامه علوم اطلاع رسانی ، دوره ۱۷ شماره سوم و چهارم و بهار و تابستان ۱۳۸۱ . ص ۱۲ - ۱۶
.
۳
- دایره المعارف کتابداری
۴ سایت www.oclc.org

۵- کتابخانه کامپیوتری پیوسته oclc))،نوشته آذر افتخار.مجله الکترونیکی مرکز مدارک علمی ایران،شماره چهارم دوره اول .
۶- معرفی پایگاه oclc ، نوشته فاطمه دهنوی ؛ دانشگاه آزاد اسلامی _علوم و تحقیقات.
http://www.librarian۳۱.persianblog.com
.
aboat oclc .{ online } available at : › http://www.oclc.com/ ‹ Accessd in

 

+ گروه کتابداری ارشد ; ۱۱:۳٢ ‎ق.ظ ; ٢۱ آذر ۱۳۸٩
comment نظرات ()