کتابداران

این وبلاگ متعلق به دانشجویان کتابداری کارشناسی ارشد ورودی 89 دانشگاه تهران شمال می باشد.

نرم افزار پارس آذرخش

دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال

گروه کتابداری و اطلاع رسانی

موضوع: ارزیابی نرم افزار پارس آذرخش

استاد :سرکار خانم  دکتر وزیر پور

صدیقه عباسپور تهیه و تنظیم:مهناز غیاثی ؛فاطمه معدنی؛   النازابراهیمی  ؛

مقطع کارشناسی ارشد

نیمسال اول 1389

        دانشگاه سازمان پیچیده‌ای است که تربیت متخصصان جامعه را در رشته‌های گونان جهت رویارویی با عصر دانش برعهده دارد. امروزه دانشگاه‌ها با امکانات و تسهیلات بسیار زیاد، دانشجویان متعدد و متنوع به سازمان‌های بزرگ و پیچیده‌ای تبدیل شده‌اند و درصدد هستند تا از این منابع مادی و معنوی در جهت خدمت به جوامع حداکثر استفاده را کنند. یکی از امکاناتی که دانشگاه‌ها را در رسیدن به این هدف یاری می‌کند کتابخانه دانشگاه می‌باشد. از عواملی که در موفقیت کتابخانه‌های دانشگاهی نقش بسزایی دارد، تطبیق ساختار سازمانی آنها با نیازها و تغییرات محیطی می‌باشد تا بتوانند اهداف دانشگاه را در دنیای متلاطم امروزی برآورده سازند. انتظار دانشجویان از این کتابخانه‌ها دسترسی سریع به اطلاعات در 24 ساعته شبانه‌روز و در هر مکان می‌باشد و سیستم کتابخانه‌ای باید با اجازه دسترسی به خدمات کتابخانه در هر زمان انتظارات کاربران خود را برآورده سازد. امروزه در دنیای دیجیتالی دانشجویان در نهادهای دانشگاهی دیجیتال زندگی می‌کنند و دسترسی به منابع کتابخانه‌ها می‌تواند حتی از طریق یک لپ تاپ در هر مکانی غیر از کتابخانه فراهم شود. دانشگاه محلی کاملا پویا و جایگاه دانشجویان و محققانی است که خواهان کتابخانه‌هایی توانا در امر جمع‌آوری، مدیریت، حفظ و اشاعه دانش هستند و این بدان معناست که حوزه انتظار آنها از کتابخانه به عنوان کلیدی در ارائه خدمات تخصصی بالا می‌باشد. در نرم افزارهای موجود توجه باید حمایت و پشتیبانی از کتابخانه‌های دانشگاهی و تمرکز بر مسائلی باشد که در رسالت دانشگاه تعریف شده است. نرم افزار کتابخانه باید مجموعه‌ای جامع از نرم‌افزارهاجهت تقویت و بهبود نقش کتابخانه‌ها و افزایش دانش مدیران باشد و علاوه بر فراهم نمودن دسترسی آسان دانشجویان و محققان به دانش الکترونیکی و منابع، در حیطه دانشگاه و سراسر جهان، حتی کارکنان کتابخانه نیز دارای انسجام و یکپارچگی در امر خدمات و مدیریت مجموعه‌های خود باشند.

        شرکت پارس‌آذرخش در تاریخ 1367/6/21 تحت شماره 72063 در اداره ثبت شرکت‌ها و مالکیت صنعتی تهران ثبت شد. این شرکت با هدف فراهم‌­آوری و تهیه مواد کتابی و غیرکتابی و ارائه سرویس‌­های مربوط به کتابخانه و مراکز اسنادی کشور پا به عرصه اطلاع­رسانی نهاد.

        با ورود کامپیوترهای شخصی در دهه 1360 به ایران و به کارگیری آن در اکثر سازمان­ها و ارگان‌های دولتی از جمله کتابخانه‌ها، آرشیوها و مراکز اسناد برای ذخیره و بازیابی اطلاعات کتاب‌شناسی، این شرکت در زمستان سال 68 کار طراحی و پیاده‌سازی بسته نرم­افزار جامع کتابخانه را در دستور کار خود قرار داد. بدین ترتیب مطالعات مقدماتی بسته نرم­افزار جامع کتابخانه توسط گروه کارشناسان نرم‌افزاری این شرکت و یک گروه کتابدار و اطلاع­رسان به عنوان مشاور آغاز و در سال 1369 اولین نسخه این محصول به جامعه کتابداری و اطلاع‌رسانی معرفی شد. این نرم­افزار در اندک زمانی توانست جای خود را در جامعه کتابداری و اطلاع­رسانی به دست آورد. با توجه به خصوصیت‌های این بسته نرم­افزاری اعم از جامعیت، کاربرمداری و... گرایش گسترده‌ای به این نرم­افزار رقم خورد و در طی زمان کوتاهی استفاده‌کنندگان بی شماری پیدا کرد. در زمستان 1377 طی مطالعات مقدماتی و متعاقب آن مطالعات جامع در خصوص شناخت، تحلیل، طراحی و پیاده‌سازی نرم­افزار جامع کتابخانه تحت محیط عامل ویندوز آغاز شد. این نرم­افزار انتخاب مناسبی برای جایگزینی نرم­افزار قبلی بود چرا که امکانات محیط‌های جدید از یک طرف و افزایش توقع کاربران نرم­افزارها از طرف دیگر، در محیط­های قبلی پاسخگو نبود.

         

        لذا تولید، توسعه و امکانات نرم­افزار پیش ­بینی شد و این نرم­افزار هم در مدت زمان کوتاهی توانست جایگزین نرم‌افزارهای قبلی پارس آذرخش شود و حتی خیل گسترده‌­ای از جامعه استفاده‌کنندگان جدید به خانواده پارس‌آذرخش اضافه شد. این روند رشد صعودی در این مقطع نیاز به انتشار اطلاعات در سطح وب جهانی را برای پارس‌آذرخش یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر رقم زد تا آن تاریخ هیچ اشاعه اطلاعاتی از کتابخانه­ها در سطح وب جهانی در ایران مطرح نبود تا اینکه Parsweb Suite محصول مبتنی بر وب پارس آذرخش متولد شد.

        در زمستان 1378 مطالعات مقدماتی و متعاقب آن مطالعات جامع در خصوص شناخت، تحلیل، طراحی و پیاده‌سازی نرم­افزار جامع اطلاع­رسانی مبتنی بر وب  (Parsweb Suite) آغاز شد و در مدت زمان کوتاهی توانست ارتباط برخط کتابخانه‌های کشور را تحقق بخشد. البته ارتباط بین کتابخانه‌ها در دهه هفتاد توسط پروژه­های فهرستگان انجام می‌شد که الزاما شرکت پارس آذرخش مجری این پروژه‌ها بود.

        در پاییز سال 1387 پورتال کتابخانه­ای شرکت پارس‌آذرخش با هدف ایجاد چهارچوب فکری و همچنین توسعه زیرساخت‌های فنی برای خدمات پیشرفته و امکان دسترسی پیوسته به مجموعه وسیع کتابخانه­ها تولید شد.

        این برنامه یکی از اجزای کلیدی استراتژی الکترونیکی کردن خدمات کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع­رسانی به حساب می‌آید و نقش اساسی در هماهنگی و تحرک در دیجیتالی کردن فعالیت­ها در کتابخانه و مراکز اسناد و آرشیو دارد.

         

        این شرکت با بیش از دو دهه فعالیت در حوزه کتابداری و اطلاع­رسانی همواره سعی نموده ‌است با توسعه نرم‌افزارهای پیشرفته مبتنی بر فن‌آوری‌های نوین، کیفیت خدمات اطلاع‌رسانی کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع­‌رسانی را ارتقا بخشد.

        سیر تکاملی کتابخانه‌ها، دسترس‌­پذیری اطلاعات و منابع اطلاعاتی را به طور چشمگیری تسهیل و تسریع نموده و استفاده از فن­آوری اطلاعات و ارتباطات، امکان مدیریت بهینه اطلاعات و اطلاع‌رسانی مناسب به روش‌های مختلف را فراهم ساخته است. در این راستا شرکت پارس آذرخش با بهره‌گیری از فن‌آوری­‌های نوین و در مسیر حرکت به سوی کتابخانه دیجیتالی و تجربه خدمات جدید توسط کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی، کتابخانه‌های دیجیتال با رویکردهای نوین اطلاع‌رسانی را در زمستان سال 1387 تحقق بخشید.

        به­‌طور کلی می­‌توان عواملی که سبب حرکت از کتابخانه الکترونیک به سمت کتابخانه دیجیتال ­شد را به صورت زیر خلاصه نمود:

        گردآوری، ذخیره و سازماندهی اطلاعات و دانش به شکل دیجیتالی؛

        کمک به انتقال مقرون به صرفه و کارآمد اطلاعات (صرفه­جویی در هزینه و زمان)؛

        تاثیر قابل توجه در سرمایه‌گذاری روی ساختار رایانه‌ای و ارتباطی؛

        ارتباطات قدرتمند و همکاری مابین جوامع پژوهشی، بازرگانی، حکومتی و آموزشی؛

        استفاده از فرصت­‌های آموزشی مادام‌العمر؛

        دسترس­‌پذیر ساختن منابع کمیاب و نایاب؛

        حفاظت از منابع آسیب‌پذیر

        نرم‌افزار کتابخانه دیجیتال پارس‌آذرخش Digilib Suite با هدف سازماندهی، ذخیره و بازیابی اطلاعات منابع دیجیتال در سطح کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی توسعه یافته است. چرا که موارد فوق نقطه شروع در اطلاع‌رسانی و ارائه خدمات کتابخانه دیجیتال است. بررسی کلی:

      ویژگیها و مزایای  آن

        نرم­افزار پایه برای حرکت به سوی کتابخانه دیجیتالی؛

        نرم­افزاری کاملا جامع و یکپارچه (integrated) است که تمام بخش‌های آن از بانک اطلاعاتی مشترکی استفاده می‌کنند.

        قابل نصب در کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع­رسانی کوچک با چند ایستگاه کاری تا مراکز بزرگ با صدها ایستگاه کاری؛

        بهره‌گیری از قابلیت SSO یا استفاده از تمامی امکانات سیستم بر اساس سطح دسترسی کاربر فقط با یک بار ورود؛

        بدون محدودیت در تعداد ایستگاه‌های کاری؛

        امکان نصب به‌صورت متمرکز، نیمه متمرکز و غیرمتمرکز

        قابلیت نصب در سیستم‌ عامل‌های MS Windows 2000/XP/2003/Vista؛

        اعمال کلیه تغییرات در بانک اطلاعاتی به‌صورت برخط (Online)؛

        پوشش رسم‌الخط­های متداول چون: فارسی، انگلیسی، عربی، فارسی- انگلیسی، فارسی- عربی، انگلیسی- عربی؛

         امکان جستجوی تمام متن فایل‌های متنی؛

        بهره‌مندی از جداول پارامتری در قسمت‌­های مختلف سیستم؛

        برخورداری از محیط گرافیکی کارآمد؛

        Online Help در تمام بخش­‌های نرم‌افزار؛

        امکان تبادل اطلاعات با بانک‌های معتبر جهانی؛

        امکان طراحی گزارش‌های متنوع توسط کاربر؛

        تهیه انواع خروجی‌های آماری از اطلاعات اعضا و امانت؛

        ثبت Log و تهیه گزارش عملکرد کاربران؛

         

        بهره­‌گیری از امکانات بسیار قوی و وسیع جستجو و مرور (Browsing)؛

        اساس و پایه­ای برای خدمات دارای ارزش افزوده محسوب می‌شود؛

        دربرگیرنده منابع دیجیتالی خارج از حوزه مدیریتی و محیط خود؛

        تمام فرایند و خدماتی که اساس و پایه هر کتابخانه است، را شامل می‌شود؛

        نگرشی به کل منابع کتابخانه دارد و شکل و قالب آن اطلاعات را در نظر می­گیرد؛

         به جوامع یا حوزه­های خاصی از استفاده‌کنندگان خدمت می­‌کند. (مانند آنچه که اکنون
کتابخانه­‌های سنتی انجام می­دهند) با این تفاوت که این جوامع ممکن است در شبکه اینترنت پراکنده باشند؛

        فراهم آوردن امکانات متعدد دسترسی سدر اختیار داشتن مالکیت و کنترل منابع (برخی از آنها ممکن است خریداری شوند)؛

        منابعی را دربرمی­‌گیرد که ممکن است از هیچ راه دیگری امکان دسترسی به آنها وجود نداشته باشد؛

        طیف کاملی از عملگرهای جستجو، امکان مرور واژه­های جستجو، غنی‌سازی رکوردها با کنترل واژگان و امکان اصلاح جستجوهای اولیه را فراهم می­کند؛

        ارائه نرم‌افزار به دو صورت به متقاضیان؛

    ؛LAN Based (Digilib Suite)

        WEB Based (SIS Portal)

بهره‌­برداری از نرم­‌افزار SIS Portal مستلزم داشتن نرم­‌افزار Dgilib Suite بر روی شبکه داخلی مرکز است.

        کار کردن با پار آذرخش دشوار نیست، تمام تنظیمات و گزارش گیری ها و دیگر موارد مدیریت نرم افزار در اختیار استفاده کننده است. به زبان دیگر برای هر ایراد و مشکل جزئی به اعزام کارشناسان شرکت نیاز نیست.

        ج. کاربران نامحدود: در نرم افزار فوق محدودیتی برای استفاده کابران متعدد وجود ندارد.

        د. پشتیبانی ویندوز: پارس آذرخش برنامه ای کاملا ویندوزی است.

       معایب آن

الف. ارجاعات: نرم افزار پارس آذرخش  در موضوعات و پدیدآورنده ها سیستم ارجاع ندارد. رعایت این مساله بخصوص در موضوعات از اهمیت بالایی بر خوردار است. چنانچه موضوعاتِ غیر سرعنوانی به سرعنوانها ارجاع نشوند، جستجوی موضوعی ناقص و ابتر خواهد بود. پارس آذرخش فاقد چنین ارجاعاتی است. گرچه جستجوی آزاد تا حدودی این کمبود را پوشش می دهد، با این وجود نداشتن سیستم ارجاعات از معایب بزرگ این نرم افزار به شمار می رود. لازم به یاد آوری است که این ایراد اساسی در سی دیِ کتابشناسی ملی نیز به خاطر پشتیبانی پارس آذرخش سرایت کرده است.

        ب. جستجوی حرف به حرف: در نرم افزار پارس آذرخش جستجو تا حدود زیادی کلمه به کلمه است . این مشکل که به نوع ساختار الفبای فارسی بر می گردد، در جستجو ایجاد مشکل میکند. پارس آذرخش به گونه ای است که چنانچه مثلا واژه "خداشناسی" در درون برنامه بصورت جدا از هم تایپ شود، در جستجو نیز باید جدا نوشته شود و گرنه جستجویی که در آن دو کلمه "خدا" و "شناسی" بدون فاصله تایپ شوند، نتیجه ای در بر نخواهد داشت. از آنجایی رعایت یکدستی (جدا نویسی یا بی فاصله نوشتن همه کلمات) در تایپ برای کلیه واژه ها تقریبا امکان ناپذیر است و نیز این یکدستی در یک کتابخانه با کتابخانه های دیگر ممکن است تفاوت داشته باشد، لذا همواره مراجعین کتابخانه را دچار سردرگمی و در نتیجه جستجو اخلال ایجاد می نماید.

        ج.کپی کردن فایل  و فونت های فارسی  به درون سیستم و نرم افزار پارس آذرخش امکان پذیر نیست .

        د.به محض ورود اطلاعات  جدید  لیست برنامه و داده های جدید اضا فه نمی گرددو در لیست جستجو نخواهد آمد باید بعد ازانجام ایندکس منتظر دریافت اطلاعات جدید باشیم.

 

+ گروه کتابداری ارشد ; ٢:٠۸ ‎ب.ظ ; ٢۳ آذر ۱۳۸٩
comment نظرات ()