metadata

 

تاریخچه
اصطلاح ابرداده اولین بار توسط یک شرکت امریکایی در سال 1969 به کار رفت. اما کاربرد آن به طور عمده به دهه 1990و شکل گیری شبکه وب در سال 1993 باز می گردد.جایی که دمپسی و هیری در طرح تحقیقاتی خود 22 قالب ابرداده ای رایج را بررسی و در گزارش خود از انواع قالبهای ابرداده ای شکل گرفته در دهه های 1960, 1970و1980 به عنوان اولین قالبهای ابرداده ای یاد می کنند.
تعریف Metadata
واژه metadata از ریشه لاتین meta به معنی ماهیت و data به معنی اطلاعات یا داده گرفته شده است.
ابرداده((metadata هر نوع اطلاعات توصیفی ساختاریافته درباره دیگر داده ها که برای شناسایی, توصیف, مکان یابی و مدیریت منابع شبکه ای است. در واقع همانطور که فهرستها در کتابخانه برای جستجو, سازماندهی و بازیابی منابع کتابی و غیره مورد استفاده قرار می گیرد ابرداده نیز نوعی روش و ابزار برای فهرستنویسی, سازماندهی و بازیابی منابع الکترونیکی در شبکه اینترنت است

<
HEAD>
<TITLE> The Library of Congress</TITLE>
<META HTTP-EQUIV="Content-Type" CONTENT="text/html;
charset=iso-8859-1">
<BASE HREF="http://www.loc.gov/homepage/">
<META NAME= "description" CONTENT="Home page of the Library of Congress, Washington, D.C. The Library of Congress is the nation's oldest federal cultural institution, and it serves as the research arm of Congress. It is also the largest library in the world, with more than 120 million items on approximately 530 miles of bookshelves. The collections include more than 18 million books, 2.5 million recordings, 12 million photographs, 4.5 million maps, and 54 million manuscripts.">
<META NAME= "keywords" CONTENT= "library of congress, home page , catalog, copyright office,
american memory, global gateway, exhibitions, america's library, thomas, national digital preservation program, wise guide, the library today, researchers, librarians, teachers, blind, today in history">
<META HTTP-EQUIV="expires" CONTENT="Wed, 26 Feb 1997 08:21:57 GMT">
<SCRIPT TYPE="text/
javascript">


ابر داده سایت وب کتابخانه کنگره آمریکا
شباهتها
هر دو اطلاعاتی ساختار یافته هستند.
هر دو توسط افراد بنا به هدف مشخصی ایجاد شده اند.
هر دو جایگزینی هستند برای شئی واقعی.
تفاوتها
برگه فهرستنویسی برای کاربران قابل استفاده و رویت است اما ابرداده توسط مرورگرهای وب به نمایش درنمی آید.
برگه فهرستنویسی ابزاری است برای جستجو, سازماندهی و بازیابی منابع کتابی و غیرکتابی عمدتا فیزیکی در کتابخانه ها اما ابرداده روشی است برای جستجو, سازماندهی و بازیابی در شبکه اینترنت و وب.
برگه های فهرستنویسی به طور خاص توسط کتابداران وبرای کاربران تهیه می شود ولی ابرداده توسط طراح صفحه وب و برای کمک به بازیابی موثرتر موتورهای کاوش ایجاد شده اند.
اهمیت Metadata
رشد و گسترش فناوری و شکل گیری شبکه های اطلاعاتی منجر به گسترش فزاینده منابع الکترونیکی گردید و این مساله ناکارآمدی موتورهای جستجو را در سازماندهی این منابع موجب شده است.
مشکلاتی که در ارتباط با موتورهای جستجو مطرح هستند عبارتند از:
1-ممکن است همه اطلاعات مرتبط یافت نشوند زیرا سایتها علاوه بر متون HTML(فرامتن) حاوی منابع دیگری نیز هستند(عکس, بانکهای اطلاعاتی و متون(PDF.
اهمیت Metadata
2- موتورهای جستجو غالبا تمام صفحات یک سایت را پوشش نمی دهند; اغلب عنوان سایت یا دو یا سه سطر اول را نمایه می کنند.
3- موتورهای جستجو نمی توانند بین لغات مهم و غیرمهم تمایزی قائل شوند بنابراین ممکن است اطلاعات نامرتبط زیادی بازیابی شوند.
اهمیت Metadata
Metadata    یک روش سیستماتیک برای توصیف منابع و در نتیجه بهبود دسترسی به آنهاست. اگر منبعی ارزش قرار گرفتن در وب را داشته باشد پس باید آنقدر ارزش داشته باشد که برای رمزگذاری آن با ابرداده اندکی تلاش کرد.
بطور کلی همه دلایل مربوط به علت نمایه سازی و فهرستنویسی برای مواد چاپی با شدت بیشتر درباره اهمیت و ضرورت ایجاد ابرداده برای منابع و اطلاعات موجود در وب نیز صادق هستند.
کارکرد Metadata

براساس آنچه گفته شد دو کارکرد عمده برای ابرداده ها می توان برشمرد:

.1توصیف منبع: ابرداده ها از طریق بیان ویژگیهای منابع به نحوی ساختارمند به توصیف آنها می پردازند.
.2کشف منبع: موتورهای کاوش از طریق نمایه سازی به کشف منابع می پردازند با اینحال بخش زیادی از منابع در شبکه وب توسط موتورهای وب نمایه نمی شوند که اصطلاحا این قسمت از وب را وب نامرئی(invisible web)  نامیده می شود. بنظر میرسد بهترین و موثرترین راه در مرئی نمودن این منابع برای ابزارهای نمایه ساز وب استفاده از ابرداده است.   
دیگر کارکردهای Metadata
خلاصه کردن معنای داده ها(داده ها درباره چه هستند؟)
اجازه دادن به استفاده کننده برای کاوش داده ها و تعیین اینکه آیا داده ها همان چیزی است که نیاز دارد یا نه؟
جلوگیری از دسترسی برخی استفاده کنندگان(مثلا کودکان) به برخی داده ها
کمک به تصمیم گیری درباره اینکه چه شکل و قالبی از داده ها بازیابی شوند(در صورت وجود قالبهای متعدد)
ارائه اطلاعاتی که به استفاده از داده ها کمک می کند(شرایط حقوقی, سن و ...)
کنترل مدیریت داده ها
چگونگی ایجاد ابرداده
برای ایجاد ابرداده دو روش وجود دارد:
.1رمزگذاری همزمان توسط پدیدآورندگان وب در جریان ایجاد صفحات وب
.2رمزگذاری غیرهمزمان که بعد از این که صفحات وب ایجاد شد توسط دیگران صورت می گیرد.

به صرفه ترین روش ایجاد ابرداده همزمان با تولید منبع است زیرا پدیدآورنده وب تنها کسی است که محتویات صفحه وب را به بهترین وجه می شناسد.

چگونگی ایجاد ابرداده
امروزه ساده ترین راه به کارگیری ابرداده ها برای توصیف منابع در وب وارد کردن آنها در زبان فرامتن است. چراکه در این صورت نظام دیگری برای استفاده از ابرداده ها مورد نیاز نیست و همچنین ابردادها جزئی از مدارک شده و ممکن است توسط ابزارهای نمایه ساز وب نمایه شوند.کاربردهای کنونی دوبلین کور نیز بیشتر براساس وارد کردن عناصر آن در زبان نشانه گذاری فرامتن است که از طریق ابربرچسب های این زبان انجام می شود.
ابربرچسب ها(Meta tag) افزودن اطلاعات عمومی درباره محتوای صفحه وب را از طریق زبان HTML امکان پذیر می سازند. این برچسب ها قابل مشاهده نیستند و در ابتدای برنامه HTML  وارد می شوند و توسط موتورهای کاوش شناسایی می شوند.
انواع طرحهای ابرداده ای
در حال حاضر صدها طرح و استاندارد ابرداده ای وجود دارد که مهمترین و پرکاربردترین آنها عبارتند از:
دوبلین کور((Dublin core
مارک
استاندارد ابرداده ای دولت الکترونیکی(e-GMS)
خدمت مکان یاب دولتی اطلاعات(GILS)
خدمت مکان یاب دولتی استرالیا(IGLS )
استاندارد عام بین المللی توصیف آرشیوی(G-ISAD)
استاندارد رمزگذاری و انتقال ابرداده(METS)
استاندارد توصیف ابرداده ای شئی گرا(MODS)
/ 2 نظر / 23 بازدید
کامران

کوس شعر

شقایق

مرسی...اون کامران نفهمه...خیلی اطلاعاتتون به دردم خوردفقط یه کم فونتتون ریزه